ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਤੇਰ੍ਵਿਲਾਪਂ ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਪਾਰ੍ਵਤੀ
ਰਤੀ ਦੇ ਵਿਲਾਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਰੁਦਨ੍ਤੀਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਯਯੌ ਸ਼ਿਵਃ
ਰੋ ਰਹੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਰੂਪਯੌਵਨਯੋਰ੍ਗਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਯਾਜ ਸ਼ੈਲਕਨ੍ਯਕਾ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ਰਤਿਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸ੍ਵਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ 4.39.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਤੀ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਰੁਦਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ੋਕੇਨ ਭਯੇਨ ਕਾਮਕਾਮਿਨੀ
ਕਾਮਕਾਮਿਨੀ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਰੋਈ, ਤੇ ਦੁਖ-ਡਰ ਨਾਲ ਪਰੀਤ ਹੋ ਗਈ।
ਨ ਜਗਾਮ ਪਿਤੁਰ੍ਗੇਹਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਸਾ ਤੁ ਲਜ੍ਜਯਾ
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਗਈ।
ਪ੍ਰਜਗ੍ਮੁਃ ਸਹਚਾਰਿਣ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਛੋਕਵਿਹ੍ਵਲਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਪਰੀਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਿੱਛੋਂ ਚਲੀ ਗਈਆਂ।
ਸੁਚਿਰਂ ਚ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕੀਤਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਦਰ੍ਪਮੋਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਧਿਕੋਵਾਚ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਪੀਯੂषਂ ਨਿਗੂਢਂ ਜ੍ਞਾਨਕਾਰਣਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਧਿਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ, ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਨ ਵਿਸ਼ੇषਂ ਸਮਾਸਂ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਨ ਵ੍ਯਾਸਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਸੰਖੇਪ ਜਾਂ ਵਿਆਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ।
ਕਿਂ ਕਿਂ ਤਪਃ ਕਠੋਰਂ ਚ ਚਕਾਰ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਿਹੜੇ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕੀਤੇ?
ਰਤਿਃ ਕੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਜੀਵਯਾਮਾਸ ਮਨ੍ਮਥਮ੍
ਰਤੀ ਨੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨਮਥ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਿਤ ਕੀਤਾ?
ਤਯੋ ਰਹਸਿ ਸਂਭੋਗਂ ਪਾਪਿਨਾਂ ਪਾਪਮੋਚਨਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਪਤ ਮਿਲਾਪ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਮ੍ਪਤੀਵਿਰਹੋਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਣਜ੍ਵਾਲਾ ਚ ਯੋषਿਤਃ
ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਸੜਨ—
ਅਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲਾ ਵਿषਜ੍ਵਾਲਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸੋਢੁਂ ਚ ਯੋषਿਤਃ
ਅੱਗ ਦੀ ਸੜਨ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੜਨ—ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਰਾਧਿਕਾਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਸ਼੍ਚਕਿਤਾਨਨਃ
ਰਾਧਿਕਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਦਮ੍ਪਤੀਵਿਰਹੋਕ੍ਤਿਂ ਚ ਯਾਂ ਰਾਧਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਾ
ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਗੱਲ, ਜੋ ਰਾਧਾ ਸੁਣ ਨਹੀਂ ਸਕੀ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਮਾਨਸੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਯੇਸ਼ੋ ਮਾਯਯਾऽਨ੍ਵਿਤਃ 4.40.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ,
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਦੇਵਿ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼ਿ ਪ੍ਰਾਣਾਧਾਰੇ ਮਨੋਹਰੇ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਹੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਹੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਹਾਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਮਨਮੋਹਣੀ,
ਵਟਮੂਲਾਦ੍ਗਤੇ ਰੁਦ੍ਰੇ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਤਪਸੇ ਯਯੌ
ਜਦ ਰੁਦ੍ਰ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਾਰਵਤੀ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ।
ਗਤ੍ਵਾ ਸਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਦੀਤੀਰਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿषਵਣਂ ਮੁਦਾ
ਉਹ ਸੁਣਹਿਰੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਈ।
ਵਰ੍षਮੇਕਂ ਚ ਸਂਪੂਰ੍ਣਮਨਾਹਾਰਾ ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ।
ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਚ ਪਰਿਤੋ ਵਹ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੌ ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸਂਤਤਂ ਜਪਤੀ ਮਨੁਮ੍
ਗਰਮੀ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਅੱਗ ਜਗਾ ਕੇ, ਉਸ ਵਿਚ ਖੜੀ ਰਹੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮੰਤ੍ਰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਪਦੀ ਰਹੀ।
ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਸ੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਵਰ੍षਾਸੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੋਗਾਸਨਂ ਸ਼ਿਵਾ
ਵਰਖਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਿਵਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗ ਆਸਨ ਲਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ।
ਸ਼ੀਤੇ ਜਲਾਨ੍ਤਰੇ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੌ ਭਕ੍ਤਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਸਰਦੀ ਵਿਚ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਖੜੀ ਰਹੀ।
ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਵਰ੍षਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸਤੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਸਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਤਾਮਗ੍ਨਿਕੁਣ੍ਡਂ ਵਿਸ਼ਤੀਂ ਤਪਸਾऽਤਿਕृਸ਼ਾਂ ਸਤੀਮ੍
ਤਪ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸਤੀ, ਅੱਗ ਦੇ ਕੁੰਡ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ—
ਅਤੀਵ ਵਾਮਨੋ ਬਾਲੋ ਵਿਪ੍ਰਰੂਪੀ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ 4.40.
ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ, ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ,
ਸ਼ੁਕ੍ਲਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤੀ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਾਸਾਸ਼੍ਚ ਸਸ੍ਮਿਤਃ
ਸਫੈਦ ਜਨੇਊ ਤੇ ਸਫੈਦ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ,