ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਕਾਨ੍ਤਂ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਤੇ ਖੁਸ਼ਮੁਖੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰ੍ਯਮਮੋਘਂ ਸ਼ਂਕਰੇ ਮੁਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਉੱਤੇ ਅਟੱਲ ਤੇ ਰੋਕਣਯੋਗ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਇਆ।
ਆਕਾਸ਼ ਇਵ ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤੇ ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ
ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਨਿਰਲੇਪ; ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਾਂਗ ਨਿਰਲੇਪ।
ਚਕਮ੍ਪੇ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁਂਜਯਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਸਮ੍ਹੇਤ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਮ੍ਰਿਤਿਉਂਜੈ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਕੰਬ ਗਿਆ।
ਚਕ੍ਰੁਃ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ਂਕਰਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।।4.39.੫੦. ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਕੁਰ੍ਵਤ੍ਸੁ ਦੇਵੇषੁ ਸ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸ਼ਂਭੁਸਂਭਵਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਅੱਗ ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਸੀ,
ਜਜ੍ਵਾਲੋਰ੍ਧ੍ਵਸ਼ਿਖੋ ਦੀਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਲਯਾਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖੋਪਮਃ ਭ੍ਰਾਮਂਭ੍ਰਾਮਂ ਚ ਪਰਿਤਃ ਪਪਾਤ ਮਦਨੋਪਰਿ
ਉਸ ਦੀ ਲੋਅ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹੀ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ, ਕਾਮ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਬਭੂਵ ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ਕਾਮਃ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਹਰਕੋਪਤਃ
ਹਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਕਾਮ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਲਲਾਪ ਬਹੁਤਰਂ ਹਰਸ੍ਯ ਪੁਰਤੋ ਰਤਿਃ
ਰਤੀ ਨੇ ਹਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ।
ਰਤਿਮੂਚੁਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਰੁਰੁਦੁਸ਼੍ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਰਤੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਏ।
ਵਯਂ ਤਂ ਜੀਵਯਿष੍ਯਾਮੋ ਲਭਿष੍ਯਸਿ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਨਃ
ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਕਰਾਂਗੇ; ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਫਿਰ ਮਿਲੇਗਾ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਤੇਰ੍ਵਿਲਾਪਂ ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਪਾਰ੍ਵਤੀ
ਰਤੀ ਦੇ ਵਿਲਾਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਰੁਦਨ੍ਤੀਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਯਯੌ ਸ਼ਿਵਃ
ਰੋ ਰਹੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਰੂਪਯੌਵਨਯੋਰ੍ਗਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਯਾਜ ਸ਼ੈਲਕਨ੍ਯਕਾ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ਰਤਿਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸ੍ਵਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ 4.39.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਤੀ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਰੁਦਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ੋਕੇਨ ਭਯੇਨ ਕਾਮਕਾਮਿਨੀ
ਕਾਮਕਾਮਿਨੀ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਰੋਈ, ਤੇ ਦੁਖ-ਡਰ ਨਾਲ ਪਰੀਤ ਹੋ ਗਈ।
ਨ ਜਗਾਮ ਪਿਤੁਰ੍ਗੇਹਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਸਾ ਤੁ ਲਜ੍ਜਯਾ
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਗਈ।
ਪ੍ਰਜਗ੍ਮੁਃ ਸਹਚਾਰਿਣ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਛੋਕਵਿਹ੍ਵਲਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਪਰੀਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਿੱਛੋਂ ਚਲੀ ਗਈਆਂ।
ਸੁਚਿਰਂ ਚ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕੀਤਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਦਰ੍ਪਮੋਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਧਿਕੋਵਾਚ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਪੀਯੂषਂ ਨਿਗੂਢਂ ਜ੍ਞਾਨਕਾਰਣਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਧਿਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ, ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਨ ਵਿਸ਼ੇषਂ ਸਮਾਸਂ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਨ ਵ੍ਯਾਸਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਸੰਖੇਪ ਜਾਂ ਵਿਆਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ।
ਕਿਂ ਕਿਂ ਤਪਃ ਕਠੋਰਂ ਚ ਚਕਾਰ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਿਹੜੇ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕੀਤੇ?
ਰਤਿਃ ਕੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਜੀਵਯਾਮਾਸ ਮਨ੍ਮਥਮ੍
ਰਤੀ ਨੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨਮਥ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਿਤ ਕੀਤਾ?
ਤਯੋ ਰਹਸਿ ਸਂਭੋਗਂ ਪਾਪਿਨਾਂ ਪਾਪਮੋਚਨਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਪਤ ਮਿਲਾਪ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਮ੍ਪਤੀਵਿਰਹੋਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਣਜ੍ਵਾਲਾ ਚ ਯੋषਿਤਃ
ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਸੜਨ—
ਅਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲਾ ਵਿषਜ੍ਵਾਲਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸੋਢੁਂ ਚ ਯੋषਿਤਃ
ਅੱਗ ਦੀ ਸੜਨ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੜਨ—ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਰਾਧਿਕਾਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਸ਼੍ਚਕਿਤਾਨਨਃ
ਰਾਧਿਕਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਦਮ੍ਪਤੀਵਿਰਹੋਕ੍ਤਿਂ ਚ ਯਾਂ ਰਾਧਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਾ
ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਗੱਲ, ਜੋ ਰਾਧਾ ਸੁਣ ਨਹੀਂ ਸਕੀ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਮਾਨਸੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਯੇਸ਼ੋ ਮਾਯਯਾऽਨ੍ਵਿਤਃ 4.40.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ,
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਦੇਵਿ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼ਿ ਪ੍ਰਾਣਾਧਾਰੇ ਮਨੋਹਰੇ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਹੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਹੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਹਾਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਮਨਮੋਹਣੀ,