ਧਰ੍ਮਦਤ੍ਤੇਨ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣ ਤੁष੍ਟਾਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਧਰਮਦੱਤ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਹਿਮਾਲਯ ਉਵਾਚ
ਹਿਮਾਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਿਵਦੋऽਨਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਸਂਹਾਰਕਾਰਕਃ
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੋ, ਮੰਗਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਅਨੰਤ ਹੋ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ।
ਪ੍ਰਕृਤਃ ਪ੍ਰਕृਤੀਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਕृਤਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਃ ਯੇषੁ ਰੂਪੇषੁ ਯਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਸ੍ਤਤ੍ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਬਿਭਰ੍षਿ ਚ
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹੋ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ, ਆਦਿ ਰੂਪ ਹੋ, ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ। ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ।
ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸृष੍ਟਿਜਨਕ ਆਧਾਰਃ ਸਰ੍ਵਤੇਜਸਾਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੂਰਜ ਹੋ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋ, ਸਾਰੀ ਜੋਤ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹੋ।
ਵਾਯੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਰੁਣਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਤ੍ਵਮਗ੍ਨਿਃ ਸਰ੍ਵਦਾਹਕਃ
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹਵਾ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਰੁਣ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅੱਗ ਹੋ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯੋ ਮृਤ੍ਯੁਮृਤ੍ਯੁਃ ਕਾਲਕਾਲੋ ਯਮਾਨ੍ਤਕਃ ।। 4.38.
ਤੁਸੀਂ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਮੌਤ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਹੋ, ਤੇ ਯਮ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ।
ਵੇਦਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵੇਦਕਰ੍ਤਾ ਚ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗਃ
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵੇਦ ਹੋ, ਵੇਦ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋ, ਤੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹੋ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਜਪਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਤਪਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੰਤਰ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜਪ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਤਪ ਹੋ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ।
ਅਹੋ ਸਰਸ੍ਵਤੀਬੀਜਂ ਕਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਤੋਤੁਮਿਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਹਾਏ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਬੀਜ ਹੋ; ਇਥੇ ਕੌਣ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤਤ੍ਰੋਵਾਸ ਤਮਾਬੋਧ੍ਯ ਚਾਵਰੁਹ੍ਯ ਵृषਾਚ੍ਛਿਵਃ
ਉਥੇ, ਜਾਗ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੱਛ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਤੇ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕ ਗਏ।
ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਭਯੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਵਾਰ੍ਣਵੇ
ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਤੇ ਭੈ ਤੋਂ, ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰ੍ਯਾਹੀਨੋ ਲਭੇਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸੁਸ਼ੀਲਾਂ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਘਰਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਉਹਨੂੰ ਸੁਚੱਜੀ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਘਰਵਾਲੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਯਭ੍ਰष੍ਟੋ ਲਭੇਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਜਿਸਦਾ ਰਾਜ ਖੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਰਾਜ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਗਭੀਰੇऽਤਿਜਲਾਕੀਰ੍ਣੇ ਭਗ੍ਨਪੋਤੇ ਵਿषਾਦਨੇ
ਗਹਿਰੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹੋਣ, ਜਹਾਜ਼ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਉਦਾਸ ਹੋਵੇ—
ਸਰ੍ਵਤੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਉਹ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਹਿਮਗਿਰਿਰ੍ਵਸਤਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਯ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਨੇ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਮਧੁਪਰ੍ਕਾਦਿਕਂ ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਦਦੌ ਭਕ੍ਤਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਧੁਪਾਰਕ ਤੇ ਹੋਰ ਤੋਹਫੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ।
ਤਦਾ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਮੇਨਕਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗਣੈਃ ਸਹ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨਕਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਆ ਗਈ।
ਈषਦ੍ਧਾਸ੍ਯਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਯਂ ਵਸਨ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਚਰ੍ਮਣਿ
ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲਾ, ਵਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੈ।
ਯਥਾऽऽਕਾਸ਼ੇ ਤਾਰਕਾਣਾਂ ਦ੍ਵਿਜਰਾਜਂ ਵਿਰਾਜਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੰਦ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ।
ਵਿਹਾਯ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕਾਵਸ੍ਥਾਂ ਦਧਤਂ ਨਵਯੌਵਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਬੁੱਢਾਪਾ ਛੱਡ ਕੇ ਨਵਾਂ ਜਵਾਨੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਕਾਮਂ ਕਾਮਾਤੁਰਾਣਾਂ ਚ ਸਤੀਨਾਂ ਚ ਸੁਤਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਰਸ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀਆਂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪਂ ਸ਼ਾਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸੌਰਾਣਾਂ ਸੂਰ੍ਯਰੂਪਿਣਮ੍
ਸ਼ਾਕਤਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ, ਤੇ ਸੂਰਿਆਨੁਮਤਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।
ਕਾਲਕਾਲਸਮਂ ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਮृਤ੍ਯੁ ਭਯਾਨਕਮ੍
ਉਹ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਮਾਂ, ਮੌਤ ਲਈ ਮੌਤ, ਤੇ ਡਰ ਲਈ ਵੀ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ।
ਸਰ੍ਪਾਃ ਸੁਂਦਰਮਾਲ੍ਯਾਨਿ ਕਸ੍ਤੂਰੀ ਯਾ ਵਿषਪ੍ਰਭਾ 4.39.
ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਕਸਤੂਰੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸੁਚਾਰ੍ਵੀ ਮਾਲਤੀਮਾਲਾ ਗਂਗਾਧਾਰਾ ਮਨੋਹਰਾ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਮਾਲਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਧਾਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।
ਏਕੀਭੂਤਂ ਪਂਚਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਨੇਤ੍ਰਯੁਗ੍ਮਾਬ੍ਜਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਹ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਬਂਧੁਜੀਵਵਿਨਿਂਦ੍ਯੈਕਮੋष੍ਠਾਧਰਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹੋਠ ਇੰਨਾ ਸੋਹਣਾ ਸੀ ਕਿ ਬੰਧੂਜੀਵ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇਵੇ।
ਸਦ੍ਯੋ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਿ
ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਸਾਰੇ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ।