ਨਿਹਤ੍ਯ ਦਾਨਵੇਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਰਰਕ੍ਸ਼ ਦੇਵਤਾਕੁਲਮ੍
ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਪਿਨਾਕਪਾਣਿਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸਾ ਦੇਵੀ ਸੁਰਸਾਧਨਮ੍
ਉਹ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਸੀ, ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਦਕ੍ਸ਼ੇਣ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਦੇਵੇਨ ਬਭੂਵ ਸ਼ਿਵਸ਼ਤ੍ਰੁਤਾ
ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਵੈਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਕਾਰ ਯਜ੍ਞਂ ਚ ਤਤ ਆਗਤ੍ਯ ਕੋਪਤਃ
ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਯਗ੍ਯ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਉਥੇ ਆਇਆ...
ਸਸ੍ਤ੍ਰੀਕਾ ਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਆਜਗ੍ਮੁਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੱਖ ਦੇ ਘਰ ਆ ਗਈਆਂ।
ਸਤੀ ਪਤਿਂ ਚ ਮੋਹੇਨ ਬੋਧਯਾਮਾਸ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਸਤੀਆ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਆਜਗਾਮ ਪਿਤੁਰ੍ਗੇਹਂ ਦਰ੍ਪਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਾऽऽਜ੍ਞਯਾ
ਅਹੰਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਿਉ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਨ ਹਿ ਸਂਭਾषਣਂ ਚਕ੍ਰੇ ਵਾਙ੍ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪਿਤਾ ਚ ਤਾਮ੍ 4.38.
ਉਸਦੇ ਪਿਉ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇਕ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਿਯੇ ਨਿਗਦਿਤਂ ਸਤੀਦਰ੍ਪਵਿਮੋਚਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰੀਤਮ, ਸਤੀ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਲੇਭੇ ਜਨ੍ਮ ਸਤੀ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਜਠਰੇ ਸ਼ੈਲਯੋषਿਤਃ
ਸਤੀਆ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਜਨਮੀ।
ਚਕਾਰ ਮਾਲਾਮਸ੍ਥ੍ਨਾਂ ਚ ਭਸ੍ਮਨਾ ਤਨੁਲੇਪਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬਣਾਈ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ।
ਸੁषਾਵ ਮੇਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵੀਮਤੀਵ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਮੇਨਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ।
ਗੁਣਪ੍ਰਸੂਰ੍ਗੁਣਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਰੂਪਾਨ੍ਬਿਭਰ੍ਤ੍ਤਿ ਸਾ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਜਨਨੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਹਨ।
ਬਭੂਵ ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਾ ਸਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਲਾ ਯਥਾ
ਉਹ ਚੰਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਾਂਗ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਬਭੂਵਾਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਚ ਤਾਂ ਸਂਬੋਧ੍ਯ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਸੂਮ੍
ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ, ਜਗਤ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਵਿਨੇਸ਼੍ਵਰਂ ਨ ਤਪਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਹਿ ਗਰ੍ਭਸਮ੍ਭਵਮ੍
ਬਿਨਾ ਮਾਲਕ ਦੇ, ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਸਗੋਂ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਮਿਲੀ।
ਮਮ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰੀਯਂ ਚ ਭਸ੍ਮਾਸ੍ਥਿ ਚ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰਾਖ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਧਾਰਦਾ ਹੈ—
ਯੋ ਵਿਦਗ੍ਧਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਬਭ੍ਰਾਮ ਮਮ ਸ਼ੋਕਤਃ 4.38.
ਜੋ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ—
ਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞਂ ਯੋ ਬਭਞ੍ਜ ਮਮ ਹੇਤੋਃ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੱਖ ਦਾ ਯਗ੍ਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ।
ਯਾ ਯਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਯੋ ਯਸ੍ਯਾ ਭਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਤਃ ਪੁਰਾ
ਜੋ ਜਿਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਜਿਸਦਾ ਪਤੀ ਸੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ—
ਸਰ੍ਵਰੂਪਗੁਣਾਧਾਰਂ ਮਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਮਤਿਮਾਨਤਃ
ਹਰ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਸੁਨ੍ਦਰੀषੁ ਚ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਮਤ੍ਤੋ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਸਾਰੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੋਹਣੀ ਨਹੀਂ।
ਰੂਪਯੌਵਨਵੇषਾਣਾਂ ਪੁਮਾਨ੍ਗ੍ਰਾਹੀ ਸ੍ਵਯੋषਿਤਾਮ੍
ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸੂਰਤ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਤੋਂ ਮੋਹ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹृਦੀਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਗਿਰਿਜਾ ਤਸ੍ਥੌ ਹਿਮਗਿਰੇਰ੍ਗृਹੇ
ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਉਹ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੈ,' ਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤੂਰ੍ਣਂ ਦੂਤਃ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਸਂਸਦਿ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਇੱਕ ਦੂਤ ਜਲਦੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਦੂਤ ਉਵਾਚ ਆਜਗਾਮ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸਗਣੋ ਵृषਵਾਹਨਃ
ਦੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮਹਾਂਦੇਵ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆ ਗਏ ਹਨ।'
ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਵਰੂਪਂ ਸਿਦ੍ਧੇਸ਼ਂ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਗੁਰੋਰ੍ਗੁਰੁਮ੍ 4.38.
ਉਹ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਵੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ।
ਪਰਮਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਸਗੁਣਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹਨ, ਬਿਨਾ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹਨ।
ਸ਼ੈਲੋ ਦੂਤਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
ਦੂਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਦੇਵੀ ਦੂਤਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੇਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੂਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਖਿੜੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ,