ਚਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਤਾਮਸਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਲ੍ਲਲਾਟਸ੍ਥਾਦ੍ਧਰਸ੍ਯ ਚ 4.36.
ਉਸ ਦੀ ਅੱਖ ਦੇ ਤਾਮਸੀ ਭਾਗ ਤੋਂ, ਤੇ ਹਰਾ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ—
ਕੋਟਿਤਾਲਪ੍ਰਮਾਣਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਕੋਟਿਸਮਪ੍ਰਭਃ
ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਤਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਭੂਤਿਗਾਤ੍ਰਃ ਸ ਵਿਭੁਃ ਸਤੀਸਂਸ੍ਕਾਰਭਸ੍ਮਨਾ
ਉਹ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸਤੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭਸਮ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ,
ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮੋ ਯਦ੍ਯਪੀਸ਼ਸ੍ਤਥਾऽਪਿ ਪੂਰ੍ਣਮਬ੍ਦਕਮ੍
ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਿਹਾ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਂ ਚਾਪਿ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਪਾਤ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਹ
ਜਿਥੇ ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਡਿੱਗੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ,
ਤਦਾ ਸ਼ਵਾਵਸ਼ੇषਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਸ਼ਂਕਰਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ ਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਤਦਾ ਗਤ੍ਵਾ ਮਹੇਸ਼ਂ ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੋਡੇ ਪ੍ਰਬੋਧ੍ਯ ਚ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਜਗਾਇਆ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ ਸਂਤੁष੍ਟਃ ਸ੍ਵਂ ਲੋਕਂ ਚ ਜਗਾਮ ਹ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਰਗ੍ਧਾਰਿਯੋਗੇਨ ਨੇਚ੍ਛਾ ਨਿਤ੍ਯੇ ਪਰੇ ਵਿਭੋਃ
ਦਿਵਿਆ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਨ ਚੇਚ੍ਛਾ ਕੇਸ਼ਸਂਸ੍ਕਾਰੇ ਸ੍ਵਾਙ੍ਗਵੇषੇਣ ਯੋਗਿਨਃ
ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗਰੁਡਦ੍ਵੇषਿਣੋ ਨਾਗਾਃ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸ਼ਰਣਂ ਯਯੁਃ 4.36.
ਗਰੁੜ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸੱਪ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਏ।
ਨ ਸਂਵਸਾਮਿ ਗੋਲੋਕੇ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਤਵ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ 4.36.
ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਗੋਲੋਕ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ।
ਪਞ੍ਚਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮਨ੍ਨਾਮ ਯੋ ਹਿ ਗਾਯਤ੍ਯਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਪੰਜ-ਮੁਖੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ,
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ ਯਸ਼ੋऽਮਲਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਮਹਿਮਾ ਸਭ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਧਿਕੋਵਾਚ ਨ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਕਥਮੁਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਂਦੇਹਭਞ੍ਜਨ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਧਿਕਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦੱਸੋ, ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਕਿਵੇਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਪਾਪੇਨ੍ਧਨਾਨਾਂ ਦਹਨੇ ਜ੍ਵਲਦਾਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖੋਪਮਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਸਾੜਨ ਲਈ, ਇਹ ਸੜਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰੋ ਵੈਕੁਣ੍ਠਮੇਕਦਾ ਚ ਜਗਾਮ ਹ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਵੈਕੁੰਠ ਗਿਆ।
ਤੁष੍ਟਾਵ ਗੂਢੈਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਤੋ ਮੁਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਗੁਪਤ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਤ੍ਰੈਵ ਭੁਕ੍ਤਂ ਤੇਨੈਵ ਕਿਂਚਨ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਖਾ ਲਿਆ।
ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਰਮੇ ਚ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਗੁਰਵੇ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਨੇ
ਤੇ ਸਿੱਧ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਗੁਰੂ ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭੁ੍ਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਂ ਵਸ੍ਤੁ ਨਨਰ੍ਤ ਪ੍ਰੇਮਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਉਹ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲੱਭ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਚੁੱਕਾ, ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਗਾਯਨ੍ਮਮ ਗੁਣਾਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਕਣ੍ਠਃ ਪਂਚਵਕ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਉਹ ਮੇਰੇ ਗੁਣ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪਪਾਤ ਡਮਰੁਰ੍ਹਸ੍ਤਾਚ੍ਛृਙ੍ਗਂ ਚ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਚਰ੍ਮ ਚ
ਉਸਦੇ ਹੱਥੋਂ ਡਮਰੂ, ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਅਤੀਵ ਕਮਨੀਯਂ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵੈਕਮਾਨਮਃ 4.37.
ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਦੇਵੀ ਦੁਰ੍ਗਾ ਦੁਰ੍ਗਾਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।
ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਪਤਨ੍ਤਂ ਚ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਉਸਨੂੰ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਰੋਦੇ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੇ ਵੇਖ ਕੇ,
ਸਰ੍ਵਂ ਤਾਂ ਕਥਯਾਮਾਸ ਕੁਮਾਰਃ ਸਂਪੁਟਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਤਾਂ ਸ਼ਪ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਾਂ ਦੇਵੀਮੁਤ੍ਥਾਯ ਚ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ
ਜਦੋਂ ਮਾਤਾ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਉੱਠੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਭੀ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਨੋਹਰਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਿਵਾ
ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਨ ਲੋਕਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼੍ਚ ਤਪਃਸੌਭਾਗ੍ਯਤੇਜਸਾਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਤਪੱਸਿਆ, ਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਤੇਜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।