ਪ੍ਰਾਣਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ਪਰਂ ਦੁਃਖਮਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ।। 4.35.
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਨ੍ਯਾ ਤਾਤਂ ਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਲਪ੍ਯ ਚ ਭृਸ਼ਂ ਮੁਹੁਃ
ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਰੋਈ।
ਮृਤਂ ਤਾਤਂ ਚ ਭਗਿਨੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਃ
ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭੈਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਨਾਰਾਯਣੋ ਮਦਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕृਪਯਾऽऽਗਤ੍ਯ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਮੇਰਾ ਹਿੱਸਾ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਗਏ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪੁਰੋ ਹਰਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਰਂ ਵਵ੍ਰੇ ਸ੍ਮ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਵਰ ਮੰਗੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਵਿਰਸਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮੁਵਾਚ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤ੍ਯਜ ਲਜ੍ਜਾਂ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਹृਦਯਜ੍ਵਰਰੂਪਿਣੀਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਲਾਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।
ਸਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਰਪਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਵਾ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਃ
ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਕੀਰਤੀ, ਪੱਕੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਉਲਝਣ, ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮ ਬਲਵਤ੍ਤਰਮ੍
ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੇਚਿਤ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਮੂਲਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਭ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਅਸਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੁਕਰ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਪਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤਤੋ ਲਜ੍ਜਾ ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ 4.35.
ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਕੀਰਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਲਾਜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਲੇਨ ਰਜਸਾ ਦੇਹੋ ਬਲਂ ਰੂਪਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਕਾਲ ਤੇ ਰਜਸ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ, ਤਾਕਤ, ਸੋਹਣਾਪਣ, ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਚੀਜ਼—all ਇਹ ਸਭ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ऋਣਵ੍ਰਣਾਪਵਾਦਾਸ਼੍ਚ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕਾਲਤਃ
ਕਰਜ਼, ਜਖਮ ਤੇ ਨਿੰਦਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ, ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਦਾऽਪਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਵਸਤਿ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਚ ਵਸ੍ਤੁषੁ
ਮਾੜੀ ਕੀਰਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਚ ਵੱਸਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਮਰ ਮਾਮਨ੍ਤਰੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਮਦੀਯਂ ਵਿषਯਂ ਕੁਰੁ
ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਹੀ ਰਾਜ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਬਣਾ।
ਯੋषਿਦ੍ਰੂਪਾ ਚ ਮੇ ਮਾਯਾ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਮੋਹਕਾਰਿਣੀ
ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਭੁੱਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਨਾਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਰਯੇ ਦੇਸ਼ੇ ਰਾਗਿਣੋ ਸਂਤਤਂ ਰਤਿਃ
ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਰਸਾਂ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੋਣਿਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਨਂ ਤਾਸਾਂ ਕਾਮਦੇਵਾਲਯਂ ਸਦਾ
ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਰਾਂ, ਮੁਖ ਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੋ ਧਰ੍ਮਃ ਕਿਂ ਯਸ਼ਸ੍ਤੇषਾਂ ਕਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਚ ਕਿਂ ਤਪਃ
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਕੀਹ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ, ਇੱਜ਼ਤ ਜਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਹ ਹੈ?
ਇਹਾਪ੍ਯਪਯਸ਼ੋ ਦੁਃਖਂ ਨਰਕੇषੁ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਇਥੇ ਵੀ ਬਦਨਾਮੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ।
ਦੁਃਖਬੀਜਂ ਸੁਖਂ ਮਤ੍ਵਾ ਮੂਢਾਸ਼੍ਚ ਦੈਵਦੋषਤਃ 4.35.
ਮੂਰਖ ਲੋਕ, ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਸੁਖ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਮਾ ਮਤ੍ਪਦਾਮ੍ਭੋਜਂ ਸਤ੍ਕਰ੍ਮ ਮਧ੍ਯਮਾਃ ਸਦਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ; ਮੱਧਮ ਜਿਹੇ ਸਦਾ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪਤ੍ਤਿਃ ਸਂਤਤਂ ਤਸ੍ਯ ਪਰਵਸ੍ਤੁषੁ ਯਨ੍ਮਨਃ
ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸੀਬਤ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦੈਵਾਤ੍ਪਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਰਮੇਦ੍ਯੋ ਹਰਿਂ ਸ੍ਮਰਨ੍
ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਰਾਈ ਔਰਤ ਉੱਤੇ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਵੇ।
ਸਤਤਂ ਨੈਵ ਸਂਸਕ੍ਤਾਃ ਸਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਕਾਮਤਃ
ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਸਦਾ ਜੁੜੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
ਤਪਸ੍ਵਿਨਸ੍ਤਪਸ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਚਿਨ੍ਤਾਸੁ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਤਪੱਸਵੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ।
ਸਾਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਤਿਸੇਵਾਸੁ ਗृਹਸ੍ਥਾ ਗृਹਕਰ੍ਮਸੁ
ਘਰਵਾਲੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਤੇ ਨਿਯੁਕ੍ਤਾ ਏਤੇषੁ ਸਭਾਸੁ ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਿਤਾਃ
ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਸਨ੍ਮਾਰ੍ਗਗਾਮਿਨਮ੍
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਦਾ ਚੰਗੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿਤਾ ਨ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਪਰਵਸ੍ਤੁषੁ ਤੇ ਮਨਃ
ਤੇਰਾ ਮਨ ਪਰਾਈ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ।