ऋषਯ ਊਚੁਃ ਨੀਚਾਨਾਂ ਚਰਿਤਂ ਯਤ੍ਤਤ੍ਕਰੋषਿ ਤ੍ਵਂ ਜਗਦ੍ਵਿਧੇ ।। 4.35.
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ, ਜਗਤ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਨੀਚਾਂ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਤਤਂ ਸਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਸੂਮਿਵ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍
ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਾਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਯਂ ਵੇਦਕਰ੍ਤਾ ਚ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸਂਭੋਕ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਤੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੇਦ ਬਣਾਇਆ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੀ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ।
ਗੁਰੋਃ ਪਤ੍ਨੀ ਰਾਜਪਤ੍ਨੀ ਵਿਪ੍ਰਪਤ੍ਨੀ ਚ ਯਾ ਸਤੀ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਸਤੀਆ ਹੈ,
ਪ੍ਰਸੂਃ ਪਿਤ੍ਰੋਸ੍ਤਥਾ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਪਤ੍ਨੀ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਃ ਸ੍ਵਕਨ੍ਯਕਾਃ
ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸਾਸ, ਆਪਣੀ ਧੀ,
ਸ੍ਵਾਭੀष੍ਟਸੁਰਪਤ੍ਨੀ ਚ ਧਾਤ੍ਰਿਕਾऽਨ੍ਨਪ੍ਰਦਾਯਿਕਾ
ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਦਾਈ, ਅਤੇ ਜੋ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ,
ਏਤਾ ਵੇਦਪ੍ਰਣੀਤਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਮਾਤਰਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਹ ਸਭ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਨ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਨ੍ਯਾਦਾਤਾऽਨ੍ਨਦਾਤਾ ਚ ਜ੍ਞਾਨਦਾਤਾऽਭਯਪ੍ਰਦਃ
ਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਭੈਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ,
ਏਤਾ ਵਹਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮੂਢਾ ਯ ਏਤਾਞ੍ਜਨਕਾਨਪਿ
ਜੋ ਮੂਰਖ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੀ ਉਲੰਘਣ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਤਾਨਨ੍ਧਕੂਪੇ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਦੂਰਤੋ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰਾਃ
ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ, ਹਨੇਰੇ ਖੱਡ ਵਿਚ ਪਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਤਾ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਵੈ ਸ਼ਮਨਸ੍ਯ ਚ 4.35.
ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈਂ।
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਪੁਰਤੋ ਦੂਰਂ ਗਚ੍ਛ ਕਾਮਾਰ੍ਤਮਾਨਸ
ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਕਾਮ ਵਿਚ ਫਸੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾ।
ਗੁਰੋਰ੍ਦੋषਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਪੰਡਿਤ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਸ਼ਪਨ੍ਤਂ ਨਿष੍ਠੁਰਂ ਗੁਰੁਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੜ੍ਹਾ ਸ਼ਾਪ ਦੇਂਦਾ ਹੈ,
ਯੇ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਨ੍ਦਤਿ ਗੁਰੁਮਿष੍ਟਂ ਸੁਰਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਤੇ ਬਦਨਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਪੁਰੀषਂ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾ ਯਮਤਾਡਨੈਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੰਦ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਯਮ ਦੇ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਨਯਃ ਪ੍ਰਣੇਮੁਸ੍ਤਤ੍ਪਦਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਮੁਖਾ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬਭੂਵੁਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਿ
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਏ।
ਯੋਗੇਨ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ षਟ੍ਚਕ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਨਿਰੁਦ੍ਧ੍ਯ ਚ
ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਛੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ,
ਮਨਸਾ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਨਮਸ੍ਕਾਰਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਮਨ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਾਣਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ਪਰਂ ਦੁਃਖਮਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ।। 4.35.
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਨ੍ਯਾ ਤਾਤਂ ਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਲਪ੍ਯ ਚ ਭृਸ਼ਂ ਮੁਹੁਃ
ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਰੋਈ।
ਮृਤਂ ਤਾਤਂ ਚ ਭਗਿਨੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਃ
ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭੈਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਨਾਰਾਯਣੋ ਮਦਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕृਪਯਾऽऽਗਤ੍ਯ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਮੇਰਾ ਹਿੱਸਾ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਗਏ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪੁਰੋ ਹਰਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਰਂ ਵਵ੍ਰੇ ਸ੍ਮ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਵਰ ਮੰਗੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਵਿਰਸਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮੁਵਾਚ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤ੍ਯਜ ਲਜ੍ਜਾਂ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਹृਦਯਜ੍ਵਰਰੂਪਿਣੀਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਲਾਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।
ਸਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਰਪਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਵਾ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਃ
ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਕੀਰਤੀ, ਪੱਕੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਉਲਝਣ, ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮ ਬਲਵਤ੍ਤਰਮ੍
ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੇਚਿਤ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਮੂਲਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਭ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਅਸਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।