ਧਨਾਯੁਃਪ੍ਰਾਣਯਸ਼ਸਾਂ ਨਾਸ਼ਿਨੀ ਦੁਃਖਦਾਯਿਨੀ
ਇਹ ਧਨ, ਆਯੁ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਿष੍ਠੁਰਾ ਨਵਘਾਤਿਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਪਦ੍ਬੀਜਰੂਪਿਣੀ
ਇਹ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਨਵੇਂ ਜਖਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਘਾਤਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੀ ਜੜ ਹੈ।
ਪਰਦ੍ਰੋਹਾਦ੍ਯਥਾ ਸਂਪਤ੍ਕੁਲਟਾਪ੍ਰੇਮ ਤਤ੍ਸਮਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਨਾਲ ਬਰਬਾਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਕੁਲਟਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਵਿਸ਼੍ਵਸੇਤ੍ਤਾਂ ਸਂਮੂਢੋ ਵਿਪਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਦੇਪਦੇ
ਜੋ ਮੂਰਖ ਹੋ ਕੇ ਉਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੂਨਾਂ ਸਂਪਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਵਿषਤੁਲ੍ਯਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਦੌਲਤ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੌਂਹ ਹੈ; ਪਰ ਤਪਸੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਤਵੈਵ ਕਰ੍ਮ ਯੋਗ੍ਯਂ ਚ ਯੁਵਾਨਂ ਪਸ਼੍ਯ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਸੁੰਦਰੋ, ਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਉਹੀ ਕੰਮ ਠੀਕ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹਨ।
ਵਿਦਗ੍ਧਾਯਾ ਵਿਦਗ੍ਧੇਨ ਸਂਗਮੋ ਗੁਣਵਾਨ੍ਭਵੇਤ੍
ਚਲਾਕ ਔਰਤ ਅਤੇ ਚਲਾਕ ਮਰਦ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਸਚਮੁਚ ਨੇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਃ ਪਰਾਧੀਨਃ ਕਾ ਰਤਿਃ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀषੁ ਮੇ
ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹੋਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਬੇਵਫਾ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ?
ਨਾਤ੍ਰਾऽਹਂ ਚ ਜਗਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਵ ਪਿਤਾ ਸਦਾ 4.32.
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਵੈਦ੍ਯੌ ਚਂਦ੍ਰਤਨਯਂ ਦਿਤਿਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਂਦਰਾਨ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਦ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰ—
ਯਾ ਮਾਂ ਯਾਸਿ ਹਿ ਤਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਵਿਦਗ੍ਧਾ ਚ ਕਾਮੁਕੀ
ਜੇ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਐਸੀ ਔਰਤ ਚਲਾਕ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਚੇਤ੍ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪੁਰੁषਂ ਵਿਪਰੀਤਂ ਵਿਡਮ੍ਬਨਮ੍
ਜੇ ਔਰਤ ਮਰਦ ਕੋਲ ਉਲਟ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤੇ ਸ੍ਵਾਮੀ ਨ ਤੁ ਸ੍ਵਾਮਿਨਮੇਵ ਚ
ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਮੰਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਾਲਕ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੇ।
ਭਵੇਦ੍ਦੂਰਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮੂਲ੍ਯਂ ਰਤ੍ਨਂ ਸ੍ਵਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜੋ ਰਤਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘੱਟ ਕੀਮਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਾਚਾਰੇषੁ ਵੇਦੇषੁ ਨ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਯਾਤਿ ਪਰਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਲੋਕ ਰੀਤੀਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।
ਸ ਪੂਜ੍ਯੋ ਨ ਭਵੇਤ੍ਪੂਜ੍ਯੋ ਯਦ੍ਰਤਿਃ ਪਰਵਸ੍ਤੁषੁ
ਉਹ ਇਜ਼ਤ ਦੇ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਰ ਦੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ ਸ਼ਤ੍ਰਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਤਾ ਯਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ
ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੈਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕृਤੇ ਵੇਦਵਿਰੁਦ੍ਧੇ ਚ ਮਿਤ੍ਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੇ ਕੰਮ ਵੇਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੋਸਤ ਵੀ ਪੱਕਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰੌ ਤੁष੍ਟੇ ਜਗਤ੍ਤੁष੍ਟਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਰੁष੍ਟੇ ਭਵੋ ਰਿਪੁਃ 4.32.
ਜਦ ਹਰੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਕੀਯਾਚਰਣਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਭਵੇ ਭਵਤਿ ਕਰ੍ਮਣਃ
ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਚਰਨ ਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੁਃਸ਼ੀਲਾ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਾ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਚ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਮੰਦ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਬੇਵਫਾ ਔਰਤ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਚੰਗੀ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਸਾਮੇਵਂਵਿਧਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਯਾਤਿ ਪਰਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।
ਭਵੇ ਰਤ੍ਯੈ ਸ੍ਵਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵੇषਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਤਮ੍
ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਜ-ਸਵਰ ਕੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵੈਕੁਲ੍ਯਾਨ੍ਨਹਿ ਤਤ੍ਸਾਧ੍ਯਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਮੇਵ ਕੇਵਲਮ੍ ਵਕ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਾ ਸਾ ਚ ਕੋਪਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਿਤਾਧਰਾ
ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਨਚਾਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ—ਸਿਰਫ ਆਮ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਹੋਠਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੋਹਿਨ੍ਯੁਵਾਚ
ਮੋਹਿਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਤ੍ਵਯਾ ਨਿਬੋਧਿਤਾ ਨੀਤਿਰ੍ਮਨੋ ਮੇ ਨ ਸ੍ਥਿਰਂ ਭਵੇਤ੍
ਤੇਰੇ ਸਿਖਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰਾ ਮਨ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਵਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਦृष੍ਟਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵੇ ਜਾਰਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ੍ਮृਤਾਃ
ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਮੀ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹਾਂ।
ਨਿषਿषੇਧ ਚ ਮਾਂ ਰਮ੍ਭਾ ਪ੍ਰਦਦੌ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੀਦृਸ਼ਮ੍
ਰੰਭਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸਮਧੁਸ੍ਤਵ ਸ਼ਾਪੇਨ ਸ ਜਗਾਮ ਹਤੋਦ੍ਯਮਃ 4.32.
ਤੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸਮਧੂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੇष੍ਵੇਵ ਮੇ ਜਾਡ੍ਯਂ ਬਭੂਵ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਵਿਭੋ
ਹੁਣ, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।