ਨਿष੍ਕਾਮੇਨ ਚ ਵृਦ੍ਧੇਨ ਮਯਾ ਕਿਂ ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍
ਮੈਂ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੁਕੋਪਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਵਰਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਈ।
ਰਮ੍ਭੋਵਾਚ ਤਪਃਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ਸਸ਼੍ਰੀਕਃ ਸੁਵੇषਃ ਸਂਮਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ
ਰੰਭਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ, ਸੋਹਣੇ ਪਹਿਨਾਵੇ ਵਿਚ ਹੈਂ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਨਾऽਨ੍ਯਂ ਕਂ ਯਾਮਿ ਕੋ ਵਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪਰਃ ਪੁਮਾਨ੍
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂ? ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ?
ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਮਾਂ ਭਜ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦਗ੍ਧਾਂ ਕਾਮਾਗ੍ਨਿਨਾ ਸਦਾ
ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈ, ਓ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਛਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜਦੀ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਨ ਚੇਚ੍ਛਾਪਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਦ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਜੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿਆਂਗੀ, ਓ ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
ਦਗ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਾਣਾ ਮਨੋਦਗ੍ਧਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਵਾ ਇਤਿ ਸਂਤਤਮ੍
ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਸੜ ਗਈ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਆਪ ਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਦੁਃਖੇਨ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤੋ ਯੋ ਯਂ ਸ਼ਪਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪੱਕਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਜੋ ਰਮ੍ਭਾਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬਭੂਵ ਧ੍ਯਾਨਤਤ੍ਪਰਃ 4.30.
ਰੰਭਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਹਾਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਂ ਚ ਭਸ੍ਮਪੂਰ੍ਣਂ ਤਤੋ ਮੁਨੇਃ 4.30.
ਜੋ ਮੁਨੀ ਨੇ ਖਾਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਅੰਦਰ ਸਿਰਫ ਰਾਖ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ।
ਨਿष੍ਕਲਃ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾऽਪੂਜ੍ਯੋ ਯਥਾ ਪੁਰਾ ਸੁਖਦਂ ਪੁਣ੍ਯਦਂ ਗੂਢਂ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅਪੂਜਿਆ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਗ ਰਹਿਤ ਤੇ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਕੀ ਤੂੰ ਹੋਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਕਿਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਨਾਥ ਚਰਿਤਂ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਕਿਹੜਾ ਅਚੰਭਾ ਭਰਿਆ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ ਗਈ ਹੈ, ਓ ਪ੍ਰਭੂ?
ਯੋ ਵਿਧਾਤਾ ਤ੍ਰਿਜਗਤਾਂ ਤਪਸਾਂ ਫਲਦਾਯਕਃ
ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਤਪਸ੍ਵੀ ਵੈष੍ਣਵਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਜ੍ਞਾਨੀ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਉੱਚ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ ਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਪਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਜਗਾਮ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤਪ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ।
ਤਪਸ਼੍ਚਕਾਰ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਚ ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਵਲ੍ਮੀਕਾਚ੍ਛਾਦਿਤਂ ਦੇਹਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਾਤਾ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਲਮੀਕੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਦਯਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਧਾਤਾ ਨੇ
ਕਮਣ੍ਡਲੁਜਲੇਨੈਵ ਮਮ ਦੇਹੋਦ੍ਭਵੇਨ ਚ
ਆਪਣੇ ਕਮੰਡਲ ਦੇ ਜਲ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਜਲ ਲੈ ਕੇ
ਕਮਣ੍ਡਲੁਜਲਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦੁਤ੍ਥਾਯ ਨृਪਤਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਕਮੰਡਲ ਦੇ ਜਲ ਦੀ ਛੁਹ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਆਪ ਹੀ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਸ ਤਂ ਨਮਨ੍ਤਂ ਰਾਜਾਨਮੁਵਾਚ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਃ
ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਨੇ, ਨਮ ਰਹੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਵਵ੍ਰੇ ਪਰਾਤ੍ਪਰਮ੍ 4.31.
ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।
ਕृਪਯਾ ਚ ਵਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਤ੍ਤਵਾਨਭਿਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਰਾਜਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ਦੇਖਿਆ।
ਤੇਜਸਾऽऽਚ੍ਛਾਦਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਂ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼
ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਅਮੂਲ੍ਯਰਤ੍ਨਰਚਿਤਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਕਲਸ਼ੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍
ਉਹ ਅਮੋਲ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਅਨੋਖੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਕਲਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।
ਸਦ੍ਰਤ੍ਨਦਰ੍ਪਣੈਰ੍ਦੀਪ੍ਤੈਰਤੀਵ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਚਮਕਦੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦਰਪਣਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨਮੋਹਣ ਸੀ।
ਪਾਰਿਜਾਤਪ੍ਰਸੂਨਾਨਾਂ ਮਾਲਾਜਾਲੈਃ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵੇष੍ਟਿਤਂ ਪਾਰ੍षਦੈਰ੍ਦਿਵ੍ਯੈ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤੈਃ
ਉਹ ਰਥ ਦਿਵਿਆ ਸੰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪੀਤਵਸ੍ਤ੍ਰਪਰੀਧਾਨੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਚਰ੍ਚਿਤੈਃ
ਉਹ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਲਪੇਟ ਨਾਲ ਮਹਿਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸਹਸਾ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਿ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਰ੍ਬਭੂਵ ਹ
ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।