ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰੋ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ 4.30.
ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਮਨਸ੍ਕਾ ਹਰਿਪ੍ਰਿਯਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ।
ਰਾਧਿਕੋਵਾਚ ਸ ਵਿਤृਪ੍ਤੋ ਭਵਤਿ ਕਿਂ ਗੋष੍ਪਦੋਦਕਪਾਨਤਃ
ਰਾਧਿਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕੀ ਉਹ ਗੋ-ਪਦ ਦੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਵੇਦਾਨਾਂ ਵੇਦਵਕ੍ਤॄਣਾਂ ਵਿਧਾਤੁਰ੍ਜਨਕਸ੍ਯ ਚ
ਵੇਦਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਜਣਨਹਾਰ ਵਿੱਚ,
ਰਾਧਿਕਾਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁष੍ਟਃ ਕृष੍ਣੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਰਾਧਿਕਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰਵਣਾਤ੍ਕਥਨਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਪਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਦੱਸਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਭਿਪਦ੍ਮਾਦ੍ਬਭੂਵ ਜਗਤਾਂ ਵਿਧਿਃ
ਮਹਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਗੀ ਹੋਈ ਕਮਲ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਜਨਮਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਾ ਬਭੂਵੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਾਤ੍ਪੁਰਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ।
ਸ਼ਿਸ਼ਵਃ ਪਞ੍ਚਵਰ੍षੀਯਾ ਨਗ੍ਨਾ ਅਜ੍ਞਾਨਿਨੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਨੰਗੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅਜਾਣ ਸਨ।
ਸਨਕਸ਼੍ਚ ਸਨਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਤृਤੀਯਸ਼੍ਚ ਸਨਾਤਨਃ
ਸਨਕ, ਸਨੰਦ, ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸਨਾਤਨ,
ਤਾਨੁਵਾਚ ਜਗਦ੍ਧਾਤਾ ਸृष੍ਟਿਂ ਕੁਰੁਤ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ 4.30.
ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਪੁੱਤਰੋ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰੋ।'
ਵਿਧਾਤਾ ਵਿਮਨਸ੍ਕਸ਼੍ਚ ਤਨਯੇषੁ ਗਤੇषੁ ਚ
ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਦ ਰਚਨਹਾਰ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਵਾਙ੍ਗੇषੁ ਚ ਤਪੋਧਨਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਧਨਵਾਨ ਸਨ।
ਅਤ੍ਰਿਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪੁਲਹੋ ਮਰੀਚਿਰ੍ਭृਗੁਰਙ੍ਗਿਰਾਃ
ਅਤ੍ਰਿ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹਾ, ਮਰੀਚ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਾ—
ਸ਼ਙ੍ਕੁਃ ਸ਼ਙ੍ਖਃ ਪਞ੍ਚਸ਼ਿਖਃ ਪ੍ਰਚੇਤਾਸ੍ਤੇ ਤਪੋਧਨਾਃ
ਸ਼ੰਕੁ, ਸ਼ੰਖ, ਪੰਚਸ਼ਿਖਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ—ਇਹ ਸਭ ਤਪ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ।
ਕਲਤ੍ਰਵਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਸਾਰਂ ਕਰ੍ਤੁਮੁ ਨ੍ਮੁਖਾਃ
ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇ ਵਿਆਹ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਰੁਝੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਦਸ੍ਤੁ ਚ ਕਥਾ ਬਹ੍ਵੀ ਮੁਨਿਵਂਸ਼ਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨੀ
ਹੁਣ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਚੇਤਸਃ ਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਸਿਤੋ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ
ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਸੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਨ ਬਭੂਵ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀਂ ਤੇ ਸਦ੍ਯਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ 4.30.
ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵੇਗੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਚ੍ਚਰਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰੋ ਜਗਾਮ ਸ਼ਿਵਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍
ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਸਕਲਤ੍ਰੋ ਯਥਾ ਯੋਗੀ ਤੁष੍ਟਾਵ ਯੋਗਿਨਾਂ ਗੁਰੁਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਯੋਗੀ ਵਾਂਗ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਸਿਤ ਉਵਾਚ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰ ਗੁਰੂਣਾਂ ਗੁਰਵੇ ਨਮਃ
ਅਸੀਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਮृਤ੍ਯੋਮृਰ੍ਤ੍ਯੁਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਮृਤ੍ਯੁਸਂਸਾਰਖਣ੍ਡਨ
ਜੋ ਮੌਤ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਤ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਰੂਪਂ ਕਲਯਤਾਂ ਕਾਲਕਾਲੇਸ਼ ਕਾਰਣ
ਜੋ ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਗੁਣਾਤੀਤ ਗੁਣਾਧਾਰ ਗੁਣਬੀਜ ਗੁਣਾਤ੍ਮਕ
ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਾਵੇ ਚ ਤਤ੍ਪਰ
ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਂ ਨਤ੍ਵਾ ਪੁਰਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਅਸਿਤੇਨ ਕृਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਅਸੀਤਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਸ ਲਭੇਦ੍ਵੈ ष੍ਣਵਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਂ ਚਿਰਜੀਵਿਨਮ੍ 4.30.
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।