ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕੋ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੂਣਾਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਰਾਜਸ਼੍ਚ ਨਾਰਦ
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ ਤੇ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਮृਤੇ ਮੁਨੌ ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੋ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਤਦ੍ਦੇਹਂ ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਰ੍ਯਥਾ ਨਰਃ
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਦਮੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋਇਆ।
ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਮਾਸ਼੍ਲਿष੍ਯ ਪਿਪੇषੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤਮੋਹਤਃ
ਉਹਨੂੰ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੁੰਮਿਆ।
ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਹੀਨਂ ਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੂਨ, ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ।
ਦਗ੍ਧਂ ਲੋਹਿਤਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿ ਜ੍ਵਲਤਾ ਜਠਰਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਉਸ ਦਾ ਖੂਨ, ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਜਠਰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਈਆਂ।
ਚਿਤਾਂ ਚਨ੍ਦਨਕਾष੍ਠੇਨ ਨਿਰ੍ਮਾਯ ਮਧੁਸੂਦਨਃ
ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।
ਦਦੌ ਚਿਤਾਯਾਮਗ੍ਨਿਂ ਚ ਕਾष੍ਠਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਵੋਪਰਿ
ਉਸ ਨੇ ਲਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਲੱਕੜ ਰੱਖ ਕੇ, ਚਿਤਾ 'ਤੇ ਅੱਗ ਲਾਈ।
ਤਦ੍ਦੇਹੇ ਭਸ੍ਮਸਾਦ੍ਭੂਤੇ ਨੇਦੁਰ੍ਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ਦਿਵਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਰਤ੍ਨਸਾਰਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਥੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਬਣੀ ਰਥ ਆਈ।
ਪਾਰ੍षਦਪ੍ਰਵਰੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸਦृਸ਼ੈਰ੍ਵਰੈਃ 4.30.
ਉਹ ਰਥ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਉੱਤਮ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਵਰੁਹ੍ਯ ਰਥਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਪਾਰ੍षਦਪ੍ਰਵਰਾ ਹਰੇਃ ।। ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਾਨਰੂਪਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਰਾਧਿਕੇਸ਼੍ਵਰੌ
ਹਰੀ ਦੇ ਵਧੀਆ ਸਾਥੀ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸੀ, ਰਥ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਉਤਰ ਕੇ, ਰਾਧਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਧृਤਵਨ੍ਤਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਦੇਹਂ ਪ੍ਰਣਮਯ੍ਯ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਖਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
ਗਤੇ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੇ ਗੋਲੋਕਂ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਵਿਨੋਦਿਨੀ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਗੋਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਧਿਕੋਵਾਚ ਅਤਿਖਰ੍ਵਜਨਾਕਾਰਸ੍ਤੇਜੀਯਾਨਤਿਕੁਤ੍ਸਿਤਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਧਿਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਬੇਹੱਦ ਵੱਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਕਥਂ ਵਾ ਨਿਰ੍ਗਤਂ ਭਸ੍ਮ ਦੇਹਾਦਸ੍ਯ ਕਿਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਭਸਮ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ?
ਰਥਸ੍ਥਃ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ੍ਸਦ੍ਯੋ ਗੋਲਕਂ ਚ ਜਗਾਮ ਹ
ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵ ਤੁਰੰਤ ਗੋਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਂ ਚ ਸਤ੍ਕਾਰਮਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣੇਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਂਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
ਰਾਧਿਕਾਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਮਧੁਸੂਦਨਃ ਕਥਾਂ ਕਥਿਤੁਮਾਰੇਭੇ ਯੁਗਾਨ੍ਤਰਗਤਾਮਪਿ
ਰਾਧਿਕਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਛ੍ਰੋष੍ਯਸਿ ਕਾਲੇਨ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇ ਵਿਦੁषਾਂ ਮੁਖਾਤ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸੁਣੇਗੀ।
ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰੋ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ 4.30.
ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਮਨਸ੍ਕਾ ਹਰਿਪ੍ਰਿਯਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ।
ਰਾਧਿਕੋਵਾਚ ਸ ਵਿਤृਪ੍ਤੋ ਭਵਤਿ ਕਿਂ ਗੋष੍ਪਦੋਦਕਪਾਨਤਃ
ਰਾਧਿਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕੀ ਉਹ ਗੋ-ਪਦ ਦੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਵੇਦਾਨਾਂ ਵੇਦਵਕ੍ਤॄਣਾਂ ਵਿਧਾਤੁਰ੍ਜਨਕਸ੍ਯ ਚ
ਵੇਦਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਜਣਨਹਾਰ ਵਿੱਚ,
ਰਾਧਿਕਾਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁष੍ਟਃ ਕृष੍ਣੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਰਾਧਿਕਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰਵਣਾਤ੍ਕਥਨਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਪਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਦੱਸਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਭਿਪਦ੍ਮਾਦ੍ਬਭੂਵ ਜਗਤਾਂ ਵਿਧਿਃ
ਮਹਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਗੀ ਹੋਈ ਕਮਲ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਜਨਮਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਾ ਬਭੂਵੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਾਤ੍ਪੁਰਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ।
ਸ਼ਿਸ਼ਵਃ ਪਞ੍ਚਵਰ੍षੀਯਾ ਨਗ੍ਨਾ ਅਜ੍ਞਾਨਿਨੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਨੰਗੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅਜਾਣ ਸਨ।
ਸਨਕਸ਼੍ਚ ਸਨਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਤृਤੀਯਸ਼੍ਚ ਸਨਾਤਨਃ
ਸਨਕ, ਸਨੰਦ, ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸਨਾਤਨ,