ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਨ੍ਤੇਸ਼ ਸ਼ੇषੇਨ੍ਦ੍ਰ ਧਰ੍ਮਾਦੀਨਾਮਧੀਸ਼੍ਵਰ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਨੰਤ, ਸ਼ੇਸ਼, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਆਦਿਕ ਦੇ ਮਾਲਕ।
ਪ੍ਰਕृਤੇ ਪ੍ਰਾਕृਤ ਪ੍ਰਜ੍ਞ ਪ੍ਰਕृਤੀਸ਼ ਪਰਾਤ੍ਪਰ
ਕੁਦਰਤ ਵਾਲਾ, ਕੁਦਰਤੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ।
ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਬੀਜੇਸ਼ ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਕਾਰਣ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਟਿਕਾਅ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬੀਜ ਦਾ ਮਾਲਕ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਟਿਕਾਅ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦਾ ਕਾਰਨ।
ਅਹੋ ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਅਹੋ! ਜਿਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਖਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹਨ।
ਸਂਸਾਰਵਿਫਲਾ ਏਵ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਂਕੁਰਮੇਵ ਚ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵਿਅਰਥਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅੰਕੁਰ।
ਤੇਜੋਰੂਪ ਨਿਰਾਕਾਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਨੂਹਮੇਵ ਚ
ਚਮਕ ਦਾ ਰੂਪ, ਬਿਨਾ ਆਕਾਰ, ਦਿੱਖੀ ਅਤੇ ਅਕਲਪਨਯੋਗ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਨਿਪਤ੍ਯ ਚਰਣਾਮ੍ਬੁਜੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਕੰਵਲਾਂ 'ਤੇ ਢਿੱਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਪਾਤ ਤਤ੍ਰ ਤਦ੍ਦੇਹਃ ਪਾਦਪਦ੍ਮਸਮੀਪਤਃ 4.29.
ਉਥੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਕੰਵਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਸਪ੍ਤਤਾਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੁ ਚੋਤ੍ਥਾਯ ਚ ਪਪਾਤ ਹ
ਸੱਤ ਤਾਲਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਉਠ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰਕृਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕੋ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੂਣਾਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਰਾਜਸ਼੍ਚ ਨਾਰਦ
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ ਤੇ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਮृਤੇ ਮੁਨੌ ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੋ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਤਦ੍ਦੇਹਂ ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਰ੍ਯਥਾ ਨਰਃ
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਦਮੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋਇਆ।
ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਮਾਸ਼੍ਲਿष੍ਯ ਪਿਪੇषੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤਮੋਹਤਃ
ਉਹਨੂੰ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੁੰਮਿਆ।
ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਹੀਨਂ ਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੂਨ, ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ।
ਦਗ੍ਧਂ ਲੋਹਿਤਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿ ਜ੍ਵਲਤਾ ਜਠਰਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਉਸ ਦਾ ਖੂਨ, ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਜਠਰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਈਆਂ।
ਚਿਤਾਂ ਚਨ੍ਦਨਕਾष੍ਠੇਨ ਨਿਰ੍ਮਾਯ ਮਧੁਸੂਦਨਃ
ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।
ਦਦੌ ਚਿਤਾਯਾਮਗ੍ਨਿਂ ਚ ਕਾष੍ਠਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਵੋਪਰਿ
ਉਸ ਨੇ ਲਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਲੱਕੜ ਰੱਖ ਕੇ, ਚਿਤਾ 'ਤੇ ਅੱਗ ਲਾਈ।
ਤਦ੍ਦੇਹੇ ਭਸ੍ਮਸਾਦ੍ਭੂਤੇ ਨੇਦੁਰ੍ਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ਦਿਵਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਰਤ੍ਨਸਾਰਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਥੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਬਣੀ ਰਥ ਆਈ।
ਪਾਰ੍षਦਪ੍ਰਵਰੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸਦृਸ਼ੈਰ੍ਵਰੈਃ 4.30.
ਉਹ ਰਥ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਉੱਤਮ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਵਰੁਹ੍ਯ ਰਥਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਪਾਰ੍षਦਪ੍ਰਵਰਾ ਹਰੇਃ ।। ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਾਨਰੂਪਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਰਾਧਿਕੇਸ਼੍ਵਰੌ
ਹਰੀ ਦੇ ਵਧੀਆ ਸਾਥੀ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸੀ, ਰਥ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਉਤਰ ਕੇ, ਰਾਧਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਧृਤਵਨ੍ਤਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਦੇਹਂ ਪ੍ਰਣਮਯ੍ਯ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਖਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
ਗਤੇ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੇ ਗੋਲੋਕਂ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਵਿਨੋਦਿਨੀ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਗੋਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਧਿਕੋਵਾਚ ਅਤਿਖਰ੍ਵਜਨਾਕਾਰਸ੍ਤੇਜੀਯਾਨਤਿਕੁਤ੍ਸਿਤਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਧਿਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਬੇਹੱਦ ਵੱਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਕਥਂ ਵਾ ਨਿਰ੍ਗਤਂ ਭਸ੍ਮ ਦੇਹਾਦਸ੍ਯ ਕਿਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਭਸਮ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ?
ਰਥਸ੍ਥਃ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ੍ਸਦ੍ਯੋ ਗੋਲਕਂ ਚ ਜਗਾਮ ਹ
ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵ ਤੁਰੰਤ ਗੋਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਂ ਚ ਸਤ੍ਕਾਰਮਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣੇਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਂਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
ਰਾਧਿਕਾਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਮਧੁਸੂਦਨਃ ਕਥਾਂ ਕਥਿਤੁਮਾਰੇਭੇ ਯੁਗਾਨ੍ਤਰਗਤਾਮਪਿ
ਰਾਧਿਕਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਛ੍ਰੋष੍ਯਸਿ ਕਾਲੇਨ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇ ਵਿਦੁषਾਂ ਮੁਖਾਤ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸੁਣੇਗੀ।