ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਃ ਕਥਯਾਮਾਸ ਰਾਧਿਕਾਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਾਧਿਕਾ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਚ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਨਰਮ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਸੀ।
ਧ੍ਯਾਨਾਦ੍ਵਿਰਤਮਗ੍ਰੇ ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਂ ਬਹਿਰੇਵ ਤਤ੍
ਜੋ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ, ਹੁਣ ਬਾਹਰਲੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਨਾਮ੍ਨਾऽष੍ਟਵਕ੍ਰਂ ਜਟਿਲਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੇਜਸਾ
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾਉਂਦਾ।
ਅਹੋ ਕਿਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੇਜੋ ਮੂਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤਮਿਹ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਅਹੋ! ਕੀ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚਮਕ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਰੂਪ ਨਹੀਂ?
ਪੁਟਾਞ੍ਜਲਿਯੁਤਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭੀਤਂ ਪ੍ਰਣਤਕਂਧਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਡਰਦੇ ਹੋਏ, ਗਰਦਨ ਝੁਕਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਕਥਯਾਮਾਸ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਯਤ੍ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਚ ਪੁਰਾ ਦਤ੍ਤਂ ਸ਼ਂਕਰੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸਤੋਤ੍ਰ ਵੀ ਦੱਸਿਆ।
ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਉਵਾਚ ਗੁਣੀਸ਼ ਗੁਣਿਨਾਂ ਬੀਜ ਗੁਣਾਯਨ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ।। 4.29.
ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਚੰਗਿਆਂ ਦਾ ਬੀਜ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਵਰੂਪ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੇਸ਼ ਸਿਦ੍ਧਿਬੀਜ ਪਰਾਤ੍ਪਰ
ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਬੀਜ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ।
ਹੇ ਵੇਦਬੀਜ ਵੇਦਜ੍ਞ ਵੇਦਿਨ੍ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਬੀਜ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਵੇਦ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਨ੍ਤੇਸ਼ ਸ਼ੇषੇਨ੍ਦ੍ਰ ਧਰ੍ਮਾਦੀਨਾਮਧੀਸ਼੍ਵਰ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਨੰਤ, ਸ਼ੇਸ਼, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਆਦਿਕ ਦੇ ਮਾਲਕ।
ਪ੍ਰਕृਤੇ ਪ੍ਰਾਕृਤ ਪ੍ਰਜ੍ਞ ਪ੍ਰਕृਤੀਸ਼ ਪਰਾਤ੍ਪਰ
ਕੁਦਰਤ ਵਾਲਾ, ਕੁਦਰਤੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ।
ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਬੀਜੇਸ਼ ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਕਾਰਣ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਟਿਕਾਅ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬੀਜ ਦਾ ਮਾਲਕ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਟਿਕਾਅ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦਾ ਕਾਰਨ।
ਅਹੋ ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਅਹੋ! ਜਿਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਖਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹਨ।
ਸਂਸਾਰਵਿਫਲਾ ਏਵ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਂਕੁਰਮੇਵ ਚ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵਿਅਰਥਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅੰਕੁਰ।
ਤੇਜੋਰੂਪ ਨਿਰਾਕਾਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਨੂਹਮੇਵ ਚ
ਚਮਕ ਦਾ ਰੂਪ, ਬਿਨਾ ਆਕਾਰ, ਦਿੱਖੀ ਅਤੇ ਅਕਲਪਨਯੋਗ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਨਿਪਤ੍ਯ ਚਰਣਾਮ੍ਬੁਜੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਕੰਵਲਾਂ 'ਤੇ ਢਿੱਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਪਾਤ ਤਤ੍ਰ ਤਦ੍ਦੇਹਃ ਪਾਦਪਦ੍ਮਸਮੀਪਤਃ 4.29.
ਉਥੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਕੰਵਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਸਪ੍ਤਤਾਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੁ ਚੋਤ੍ਥਾਯ ਚ ਪਪਾਤ ਹ
ਸੱਤ ਤਾਲਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਉਠ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰਕृਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕੋ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੂਣਾਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਰਾਜਸ਼੍ਚ ਨਾਰਦ
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ ਤੇ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਮृਤੇ ਮੁਨੌ ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੋ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਤਦ੍ਦੇਹਂ ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਰ੍ਯਥਾ ਨਰਃ
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਦਮੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋਇਆ।
ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਮਾਸ਼੍ਲਿष੍ਯ ਪਿਪੇषੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤਮੋਹਤਃ
ਉਹਨੂੰ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੁੰਮਿਆ।
ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਹੀਨਂ ਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੂਨ, ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ।
ਦਗ੍ਧਂ ਲੋਹਿਤਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿ ਜ੍ਵਲਤਾ ਜਠਰਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਉਸ ਦਾ ਖੂਨ, ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਜਠਰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਈਆਂ।
ਚਿਤਾਂ ਚਨ੍ਦਨਕਾष੍ਠੇਨ ਨਿਰ੍ਮਾਯ ਮਧੁਸੂਦਨਃ
ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।
ਦਦੌ ਚਿਤਾਯਾਮਗ੍ਨਿਂ ਚ ਕਾष੍ਠਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਵੋਪਰਿ
ਉਸ ਨੇ ਲਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਲੱਕੜ ਰੱਖ ਕੇ, ਚਿਤਾ 'ਤੇ ਅੱਗ ਲਾਈ।
ਤਦ੍ਦੇਹੇ ਭਸ੍ਮਸਾਦ੍ਭੂਤੇ ਨੇਦੁਰ੍ਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ਦਿਵਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਰਤ੍ਨਸਾਰਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਥੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਬਣੀ ਰਥ ਆਈ।