ਕਾਰਾਗਾਰੇऽਪਿ ਬਦ੍ਧੋ ਯੋ ਨੈਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ 1.19.
ਜੋ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯੋ ਲਭੇਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਸਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਰਾਜ ਖੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਕ੍ਸ਼੍ਮਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਵਰ੍षਮੇਕਮਾਸ੍ਤਿਕੋ ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਚੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਮਨੁੱਖ ਯਕਸ਼ਮਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਸੁਣੇ—
ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸਦਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਤਵਰਾਜਮਿਮਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਹੇ ਦਵਿਜ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਰਾਜ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਕਦਾਚਿਦ੍ਬਨ੍ਧੁਵਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਭਾਰਤੇ
ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸੁਸਂਯਤੋऽਤਿਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਮਾਸਮੇਕਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਰੀਤ ਸੰਯਮਤ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਮਹਾਮੂਰ੍ਖਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਮੇਧਾ ਮਾਸਮੇਕਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਮੂਰਖ ਤੇ ਬੁਧੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਕਰ੍ਮਦੁਃਖੀ ਦਰਿਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਮਾਸਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ
ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਜੋ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਇਹ ਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍
ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪਾਰ੍षਦਪ੍ਰਵਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸੇਵਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਙ੍ਕਰਮ੍
ਉਹ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ ਉਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਰੇਮੇ ਕਾਲਾਵਸ਼ੇषਂ ਚ ਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਵਨੇ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਜੋ ਮੁਮੁਦੇ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਾਦਿਭਿਃ ਸਹ
ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਰਾਜਤ੍ਵਂ ਬੁਭੁਜੇ ਰਾਜਾ ਕੁਬੇਰਭਵਨੋਪਮੇ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਭੋਗਿਆ, ਜੋ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਜਃ ਕਾਲੇ ਚ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਮਨੋਹਰੇ
ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਨਮੋਹਣੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ—
ਸ਼ੈਵਃ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਸੇਵਯਾ
ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਭਗਤ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ—
ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਕਾਰਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸ਼੍ਚੋਪਬਰ੍ਹਣਃ
ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰ ਕੇ, ਗੰਧਰਵ ਉਪਬਰਹਣ ਨੇ—
ਕਾਲੇ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਮਾਲਾਵਤੀ ਵਹ੍ਨਿਕੁਣ੍ਡੇ ਪੁष੍ਕਰੇ ਭਾਰਤੇ ਭੁਵਿ
ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਪੁਸ਼ਕਰ' ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੇ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕੀਤਾ।
ਸृਂਜਯਸ੍ਯ ਤੁ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਂ ਚ ਮਨੁਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵਸ੍ਯ ਚ
ਸ੍ਰੰਜਯ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੀ—
ਉਪਬਰ੍ਹਣਗਨ੍ਧਰ੍ਵਃ ਪਤਿਰ੍ਮੇ ਭਵਿਤੇਤਿ ਚ 1.20.
ਉਪਬਰਹਣ ਗੰਧਰਵ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣਿਆ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ਜਾਤਃ ਕੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਹ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ? ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੱਸੋ।
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਕਲਾਵਤੀ ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਚਾਪਿ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਲਾਵਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਬੇਉਲਾਦ ਸੀ ਪਰ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।
ਸ੍ਵਾਮਿਦੋषੇਣ ਸਾ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਕਾਲੇ ਚ ਭਰ੍ਤੁਰਾਜ੍ਞਯਾ
ਪਤੀ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬੇਉਲਾਦ ਸੀ; ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ—
ਧ੍ਯਾਯਮਾਨਂ ਚ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੇਜਸਾ
ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਗ੍ਰੀष੍ਮਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਪ੍ਰਭਾਤੁਲ੍ਯੇਨ ਤੇਜਸਾ
ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਗਰਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਧ੍ਯਾਨਾਨ੍ਤੇ ਚ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਪਰਃ ਕृष੍ਣਪਰਾਯਣਃ
ਧਿਆਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਗਤ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ
ਚਾਰੁਚਮ੍ਪਕਵਰ੍ਣਾਭਾਂ ਸ਼ਰਤ੍ਪਙ੍ਕਜਲੋਚਨਾਮ੍
ਚੰਪਾ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੀ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗਤ ਅਤੇ ਸਰਤ ਦੀ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਬृਹਨ੍ਨਿਤਮ੍ਬਭਾਰਾਰ੍ਤ੍ਤਾਂ ਪੀਨਸ਼੍ਰੋਣਿਪਯੋਧਰਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਚੌੜੇ ਕਮਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਤੇ ਛਾਤੀ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਮੋਹਿਤਾਂ ਮੁਨਿਰੂਪੇਣ ਕਾਮਬਾਣਪ੍ਰਪੀਡਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ।
ਸਿਨ੍ਦੂਰਬਿਨ੍ਦੁਭੂषਾਢ੍ਯਾਂ ਸੁਚਾਰੁਕਜ੍ਜਲੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਮ੍ 1.20.
ਉਹ ਸਿੰਦੂਰ ਦੇ ਬਿੰਦ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਜਲ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।