ਹਿਮਚਨ੍ਦਨਕੁਨ੍ਦੇਨ੍ਦੁਕੁਮੁਦਾਮ੍ਭੋਜਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ 1.19.
ਹਿਮ, ਚੰਦਨ, ਕੁੰਦ, ਚੰਦ, ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਵਰਗਾ।
ਵਿषਯਾਣਾਂ ਵਿਭੇਦੇਨ ਬਿਭ੍ਰਤਂ ਬਹੁਰੂਪਕਮ੍
ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਯੁਰੂਪਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਰੂਪਂ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਰੂਪਂ ਮਹਤ੍ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਹਵਾ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭੂ।
ਭਕ੍ਤਜੀਵਨਮੀਸ਼ਂ ਚ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਤਰਮ੍
ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਪ੍ਰਭੂ।
ਅਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੀਸ਼ਾਨਮਹੋ ਵਾਙ੍ਮਨਸੋਃ ਪਰਮ੍ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਪਟ੍ਟਿਸ਼ਧਰਂ ਸਸ੍ਮਿਤਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਅਸੀਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਭਾਲਾ ਫੜਿਆ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ, ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤਵਰਾਜੇਨ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਾਣਃ ਸੁਸਂਯਤਃ
ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਰਾਜ ਕਹਿ ਕੇ, ਬਾਣਾ ਨੇ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪਾਠ ਕੀਤਾ।
ਇਦਂ ਦਤ੍ਤਂ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਯ ਪੁਰਾ ਮੁਨੇ
ਇਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਇਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਪਠੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਯੋ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵਰ੍षਮੇਕਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਪুতਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪুতਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਗਲਤ੍ਕੁष੍ਠੀ ਮਹਾਸ਼ੂਲੀ ਵਰ੍षਮੇਕਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਕੁਸ਼ਠ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਾਗਾਰੇऽਪਿ ਬਦ੍ਧੋ ਯੋ ਨੈਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ 1.19.
ਜੋ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯੋ ਲਭੇਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਸਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਰਾਜ ਖੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਕ੍ਸ਼੍ਮਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਵਰ੍षਮੇਕਮਾਸ੍ਤਿਕੋ ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਚੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਮਨੁੱਖ ਯਕਸ਼ਮਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਸੁਣੇ—
ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸਦਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਤਵਰਾਜਮਿਮਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਹੇ ਦਵਿਜ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਰਾਜ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਕਦਾਚਿਦ੍ਬਨ੍ਧੁਵਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਭਾਰਤੇ
ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸੁਸਂਯਤੋऽਤਿਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਮਾਸਮੇਕਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਰੀਤ ਸੰਯਮਤ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਮਹਾਮੂਰ੍ਖਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਮੇਧਾ ਮਾਸਮੇਕਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਮੂਰਖ ਤੇ ਬੁਧੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਕਰ੍ਮਦੁਃਖੀ ਦਰਿਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਮਾਸਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ
ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਜੋ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਇਹ ਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍
ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪਾਰ੍षਦਪ੍ਰਵਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸੇਵਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਙ੍ਕਰਮ੍
ਉਹ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ ਉਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਰੇਮੇ ਕਾਲਾਵਸ਼ੇषਂ ਚ ਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਵਨੇ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਜੋ ਮੁਮੁਦੇ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਾਦਿਭਿਃ ਸਹ
ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਰਾਜਤ੍ਵਂ ਬੁਭੁਜੇ ਰਾਜਾ ਕੁਬੇਰਭਵਨੋਪਮੇ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਭੋਗਿਆ, ਜੋ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਜਃ ਕਾਲੇ ਚ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਮਨੋਹਰੇ
ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਨਮੋਹਣੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ—
ਸ਼ੈਵਃ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਸੇਵਯਾ
ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਭਗਤ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ—
ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਕਾਰਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸ਼੍ਚੋਪਬਰ੍ਹਣਃ
ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰ ਕੇ, ਗੰਧਰਵ ਉਪਬਰਹਣ ਨੇ—
ਕਾਲੇ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਮਾਲਾਵਤੀ ਵਹ੍ਨਿਕੁਣ੍ਡੇ ਪੁष੍ਕਰੇ ਭਾਰਤੇ ਭੁਵਿ
ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਪੁਸ਼ਕਰ' ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੇ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕੀਤਾ।
ਸृਂਜਯਸ੍ਯ ਤੁ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਂ ਚ ਮਨੁਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵਸ੍ਯ ਚ
ਸ੍ਰੰਜਯ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੀ—
ਉਪਬਰ੍ਹਣਗਨ੍ਧਰ੍ਵਃ ਪਤਿਰ੍ਮੇ ਭਵਿਤੇਤਿ ਚ 1.20.
ਉਪਬਰਹਣ ਗੰਧਰਵ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣਿਆ।