ਪ੍ਰਣਤਂ ਪਾਦਪਦ੍ਮੇ ਤੇ ਪਸ਼੍ਯ ਮਾਂ ਸ਼ਰਣਾਗਤਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ।
ਭਕ੍ਤਿਹੀਨਂ ਕ੍ਰਿਯਾਹੀਨਂ ਵਿਧਿਹੀਨਂ ਚ ਵੇਦਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਰਹਿਤ ਹੈ,
ਵੇਦੋਕ੍ਤਵਿਹਿਤਾऽਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਸ੍ਵਾਙ੍ਗਹੀਨੇ ਚ ਕਰ੍ਮਣਿ
ਜੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਹੜੇ ਅੰਗ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾ ਹੋਣ,
ਇਤਿ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੱਖਣਾ ਦੇ ਕੇ,
ਕृਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਂ ਚ ਯਦਿ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਨਿषੇਵਤੇ
ਵਰਤ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਫਿਰ ਨੀਂਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਅਨ੍ਨਂ ਹਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਪੁਰਾ 4.26.
ਅੰਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਏਵਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਰਤੇ ਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਵਧੀਆ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਮਾਤਰਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਚੈਵ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਂ ਚ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਂ ਸੁਤਾਮ੍
ਮਾਂ, ਭਰਾ, ਸੱਸ, ਸੱਸੁਰ ਤੇ ਧੀ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵਵਰ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਜਨ੍ਮਖਣ੍ਡੇ ਨਾਰਾਯਣਨਾਰਦਸਂਵਾਦੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜਨਮ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ, 'ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਛੱਬੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਗੋਪੀਨਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਹਰਣਂ ਵਰਦਾਨਂ ਮਨੀषਿਤਮ੍
ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ।
ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਥਮੇ ਮਾਸਿ ਗੋਪਿਕਾਃ ਕਾਮਮੋਹਿਤਾਃ
ਸਰਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਗੋਪੀਆਂ ਕਾਮ ਵਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ,
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸੂਰ੍ਯਸੁਤਾਤੀਰੇ ਪਾਰ੍ਵਤੀਂ ਵਾਲੁਕਾਮਯੀਮ੍
ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਰੇਤ ਨਾਲ ਬਣੀ ਪਰਬਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਕਸ੍ਤੂਰੀਕੁਙ੍ਕੁਮੈਸ਼੍ਚ ਮਨੋਹਰੈਃ
ਉਹ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਤੇ ਕੇਸਰ, ਜੋ ਮਨ ਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ,
ਧੂਪੈਰ੍ਦੀਪੈਸ਼੍ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਨਾਨਾਫਲੈਰ੍ਮੁਨੇ
ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਭੋਜਨ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੁਨੀ,
ਹੇ ਦੇਵਿ ਜਗਤਾਂ ਮਾਤਃ ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਕਾਰਿਣਿ
ਹੇ ਦੇਵੀ! ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ,
ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਦੇਵੇਸ਼ੀਂ ਪਰਿਹਾਰਂ ਵਿਧਾਯ ਚ
ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਉਪਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸਾਮਵੇਦੋਕ੍ਤੋऽਯਾਤਯਾਮਃ ਸਬੀਜਕਃ
ਮੰਤ੍ਰ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਾਮ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਟੁੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਸਮੇਤ ਹੈ।
ਪੁष੍ਪਂ ਮਾਲ੍ਯਂ ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਧੂਪਂ ਦੀਪਂ ਤਥਾ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਫੁੱਲ, ਹਾਰ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੇਟ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦੀਵੇ—
ਪ੍ਰਵਾਲਮਾਲਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚੇਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸਹਸ੍ਰਧਾ 4.27.
ਮੁੰਘੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਜਪੋ।
ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗਲਮਾਙ੍ਗਲ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦੇ ਸ਼ਿਵੇ
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭਤਾ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਸ਼ਿਵਾ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ,
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਨਮਸ੍ਕਾਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਣਾ ਦੇ ਕੇ,
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗੋਪਾਙ੍ਗਨਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਰ੍ਵਾਭੀष੍ਟਫਲਪ੍ਰਦਾਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਜਗਤ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਘੋਰੇ ਰੁਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਡਰਾਉਣੇ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਹਨ,
ਦਤ੍ਤਂ ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਚ ਹਰਿਣਾ ਜਲਸ਼ਾਯਿਨਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਨੇ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਨਾਭਿਪਦ੍ਮੇ ਜਗਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਮਧੁਨਾ ਕੈਟਭੇਨ ਚ
ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ, ਮਧੂ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਨਾਲ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਜਯੇ ਮੇ ਮਙ੍ਗਲਂ ਦੇਹਿ ਨਮਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗਲੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭਤਾ ਵਾਲੀ।
ਦੈਤ੍ਯਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਵਚਨੋ ਦਕਾਰਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
‘ਦ’ ਅੱਖਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰੇਫੋ ਰੋਗਘ੍ਨਵਚਨੋ ਗਸ਼੍ਚ ਪਾਪਘ੍ਨਵਾਚਕਃ
‘ਰ’ ਅੱਖਰ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਅਤੇ ‘ਗ’ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਮृਤ੍ਯੁਕ੍ਤਿ ਸ੍ਮਰਣਾਦ੍ਯਸ੍ਯਾ ਏਤੇ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ 4.27.
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਤੇ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪਤ੍ਤਿਵਾਚਕੋ ਦੁਰ੍ਗਸ਼੍ਚਾਕਾਰੋ ਨਾਸ਼ਵਾਚਕਃ
‘ਦੁ’ ਅੱਖਰ ਅਪਵਾਦ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ‘ਰਗਾ’ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।