ਧ੍ਯਾਯਤੇऽਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਧਰ੍ਮੀ ਸ੍ਵਨ੍ਤੇ ਜ੍ਞਾਨੇ ਹਰਿਂ ਮੁਦਾ
ਉਹ ਧਰਮੀ ਦਿਨ ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵ੍ਰਤਰਤਃ ਕृष੍ਣਪੂਜਾਸੁ ਤਤ੍ਪਰਃ 4.25.
ਉਹ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਂ षੋਡਸ਼ਾਰਂ ਚ ਹਰੇਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਂ ਪੂਜਿਤਂ ਚ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ
ਉਹ ਚੱਕਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਉਸਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਏਕਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਦਿਵਸੇ ਸਤਿ
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ, ਉਹ—
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਃ ਸੁਵਰ੍ਣਰਜਤਾਦਿਕਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤਪਸ੍ਵੀ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤੋ ਮੁਨੇ
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਭੁੱਖਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਪਸੀ ਉਥੇ ਆਇਆ।
ਜਟਿਲੋऽਤਿਕृਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਃ ਸ਼ੁष੍ਕਕਣ੍ਠੋष੍ਠਤਾਲੁਕਃ
ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਜਟਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਪਤਲਾ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਗਲਾ, ਹੋਠ ਤੇ ਜੀਭ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਂ ਤਮੁਤ੍ਥਾਯ ਚ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਮੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ऽऽਸ਼ਿषਂ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸਮੁਵਾਸ ਸੁਖਾਸਨੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬਿਠਾ ਲਿਆ।
ਨृਪੇਨ੍ਦ੍ਰਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਮੁਵਾਚ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਂਤ੍ਵਘਮਰ੍षਣਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤੁ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾऽऽਯਾਮ੍ਯਚਿਰੇਣ ਵੈ 4.25.
ਪਰ ਮੈਂ ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਮੰਤਰ ਜਪ ਕੇ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਗਤੇ ਵਿਪ੍ਰੇ ਤੁ ਰਾਜਰ੍षਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ ਦੁਰਤ੍ਯਯਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਘੰਭੀਰ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਗੁਰੁਂ ਮੁਦਾ
ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਦਾ ਗੁਰੂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਨਾਯਾਤਿ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥਿਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵਦ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਭਦ੍ਰਾਭਦ੍ਰਂ ਚ ਮਾਮਿਤਿ
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ, ਤੇ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਤਿਥੀ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਵਧੀਆ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨृਪੋਕ੍ਤਿਂ ਤ੍ਵਰਿਤਮੁਵਾਚ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ
ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਮੁਨਿ ਨੇ ਫੌਰਨ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਸ਼ਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਉਪਵਾਸਫਲਂ ਹਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਤਿਨਂ ਹਨ੍ਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਫਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸਮਂ ਪਾਪਂ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਾਪ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਮੂਢਸ਼੍ਚੇਦਤਿਥਿਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਆਏ ਹੋਏ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ,
ਸ਼ਤਵਰ੍षਂ ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਨ੍ਨਰਸ਼੍ਚਾਣ੍ਡਾਲਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਉੱਥੇ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤੋऽਤਿਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਕਿਂ ਬ੍ਰੂਮੋऽਧੁਨਾ ਪਰਮ ਸਂਕਟੇ
ਹੁਣ ਐਸੇ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਵਿਚ, ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕਿਹੜੀ ਨੱਕੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਉਪਵਾਸਫਲਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਚਰਣੋਦਕਮ੍ 4.25.
ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਫਲ ਬਚਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਰਰਾਮ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਮੁਨਿ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਾਜਗਾਮ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ।
ਤਤਃ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪੁਰੁषੋऽਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖੋਪਮਃ
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਜਲਦੀ ਉੱਠਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਹਰੇਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਚ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੂਰ੍ਯਕੋਟਿਸਮਪ੍ਰਭਮ੍
ਹਰਿ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਦੱਸ ਲੱਖ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਵਿਪ੍ਰੋ ਦੁਦ੍ਰਾਵ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਡਰ ਕਰ ਭੱਜ ਪਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕ੍ਰਮਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣੋऽਤਿ ਭਯਾਕੁਲਃ
ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰਾਹਿਤ੍ਰਾਹੀਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਵੇਸ਼ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸਭਾਮ੍
ਉਹ ਚੀਖਦਾ ਹੋਇਆ, 'ਬਚਾਓ! ਬਚਾਓ!' ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸ ਕਥਯਾਮਾਸ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਮੂਲਤੋ ਵਿਧਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।