ਕਾ ਕਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਕਃ ਕਾਨ੍ਤਃ ਕਸ੍ਯਾ ਵਾ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ
ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਕਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ? ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ?
ਮਿਥ੍ਯਾ ਪਤ੍ਨੀ ਤਵੇਯਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਤੇਨ ਗਤਾਧੁਨਾ 4.24.
ਇਹ ਜਿਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਝੂਠ ਹੈ; ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਗਈ।
ਏਕਾਨਂਸ਼ਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਵਸੁਦੇਵਸੁਤਾ ਹਰੇਃ
ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਧੀ, ਹਰੀ ਦੀ ਭੈਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅੰਸ਼ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪੇ ਕਲ੍ਪੇ ਸੁਨ੍ਦਰੀ ਸਾ ਤਵ ਪਤ੍ਨੀ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਹਰ ਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ।
ਕਨ੍ਦਲੀ ਕਦਲੀਜਾਤਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹੀਤਲੇ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਕੇਲਾ ਕੁਲ ਦੀ ਬੂਟੀ ਵਜੋਂ ਜੰਮੇਗੀ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਰੂਪਾ ਤਵ ਪਤ੍ਨੀ ਭਵਿष੍ਯ ਤਿ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਠੰਢੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਰੂਪੀ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਜਲਦੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਮੁਨਿਃ ਸਰ੍ਵਭ੍ਰਮਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਪਸ੍ਯਾਯਾਂ ਮਨੋ ਦਧੇ
ਮੁਨੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਭੁਲੇਖੇ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਾ ਲਿਆ।
ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਤਾਲਵਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਬਭੂਵ ਗਰ੍ਦਭਾਕृਤਿਃ
ਦੈਤ ਨੇ ਤਾਲਾ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਖੋਤੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿष੍ਣੁਚਕ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਵਿੱਛਨੂੰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਕਾਲੇ ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਾਲਯਂ ਪੁਨਃ
ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਤਿਲੋਤਮਾ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 4.24.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਗਈ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਵਿਸ਼ੇषਤਸ੍ਤਵ ਮੁਖੇ ਹ੍ਯਤੀਵ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨਮੋਹਣ ਹੈ।
ਮृਤਾਯਾਂ ਮੁਨਿਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਦੁਰ੍ਵਾਸਸੋ ਮੁਨੇਃ
ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਦੀ ਧੀ ਮਰ ਗਈ, ਉਹ ਸਾਬਤ ਦੁਰਵਾਸਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ।
ਪਪਾਤ ਧੌਤਮੂਰ੍ਧ੍ਵਾਚ੍ਚ ਧਾਰ੍ਯਮਾਣਂ ਚ ਵਾਯੁਨਾ
ਉਹ ਚੀਜ਼, ਜੋ ਹਵਾ ਵਲੋਂ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਪਤਿਤੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ ਤਪਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਦੋਂ ਕਪੜਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਪ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
ਜਗਾਮ ਸ਼ੋਕਾਵਿष੍ਟੋऽਪਿ ਤੂਰ੍ਣਂ ਜਾਮਾਤੁਰਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਜਾਮਾਤੇ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾऽऽਲਯਸਮੀਪਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਃ ਕਾਤਰਮਾਨਸਃ
ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਵਸ਼ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਜਦੋਂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਸੁਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਛਾਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਂ ਸ਼ੋਕਾਦ੍ਵਿਲਲਾਪ ਭृਸ਼ਂ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਸੁਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਰ੍ਤਾਂ ਸ਼ੁਚਾऽऽਵਿष੍ਟਃ ਪਪਾਤ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਿਆ।
ਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਮੁਨੇ ਮਨਸਿ ਸਂਕਟਮ੍ 4.25.
ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚੇਤਨਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੁਵਾਚ ਤਂ ਪੁਰਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਮਹਾਸ਼ੋਕਾਦਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਂ ਰਕ੍ਤਪਙ੍ਕਜਲੋਚਨਮ੍
ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਤੇ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਔਰ੍ਵ ਉਵਾਚ ਸ੍ਵਲ੍ਪਦੋषੇ ਬਹੁਤਰਃ ਕृਤੋ ਦਣ੍ਡਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕਥਮ੍
ਔਰਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਲਈ ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੈ?
ਤ੍ਵਜ੍ਜਨ੍ਮ ਸ਼ਂਕਰਾਂਸ਼ੇਨ ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋਃ
ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਉਸ ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈਂ।
ਅਨਸੂਯਾ ਮਹਾਸਾਧ੍ਵੀ ਕਮਲਾਂਸ਼ਾ ਤਵ ਪ੍ਰਸੂਃ
ਅਨਸੂਯਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਲਾ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਮਲਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜੰਮੀ।
ਗੁਣਵਾਞ੍ਜਨਕੋ ਯਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਗੁਣਵਤੀ ਸਤੀ
ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਂ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਪਤਿਵਰਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਿਓ ਵੀ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਮਮ ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਾ ਕਨ੍ਯਾ ਮੁਦਾ ਤ੍ਵਯਿ ਸਮਰ੍ਪਿਤਾ
ਮੇਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਵਾਗ੍ਦੁष੍ਟਾਯਾਸ਼੍ਚ ਦਣ੍ਡੋ ਹਿ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗਃ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਜਿਸ ਔਰਤ ਦੀ ਬੋਲੀ ਖਰਾਬ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।