ਕਾਰਾਗਾਰੇ ਚ ਸਂਸਾਰੇ ਦੁਰ੍ਵਹਂ ਨਿਗਡਂ ਪਰਮ੍
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੈਦ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੇੜੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।
ਸਙ੍ਗਿਚ੍ਛਾਯਾਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਚ ਕਰ੍ਮਭੋਗਾਤ੍ਪਰਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਸੰਗਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ।
ਆਦੇਹਂ ਸਙ੍ਗਿਨੀ ਛਾਯਾ ਭੋਗਾਨ੍ਤਂ ਭੋਗ ਏਵ ਚ 4.24.
ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਾਥੀ ਛਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਭੋਗ ਵੀ ਆਖਰ ਵਿਚ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਤਿਸ਼੍ਚੈਵਾਵਸ਼ੀਲਾਨ੍ਤਾ ਸੁਖੀ ਜਨ੍ਮਨਿਜਨ੍ਮਨਿ
ਜੋ ਮਨ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਸੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਦ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਚ੍ਚ ਜੀਵਿਨੋ ਜਨ੍ਮ ਤਾਵਦ੍ਭੋਗਃ ਸੁਖਾਵਹਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਭੋਗ ਜੋ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਚੱਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਧ੍ਯਾਯਤਃ ਕृष੍ਣਪਾਦਾਬ੍ਜਂ ਮਮ ਵਿਘ੍ਨੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਗਈ।
ਪੁਂਸ਼੍ਚਲ੍ਯਾ ਸਹ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯ ਮਨ੍ਮਨਃ
ਜਦ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਦੈਤ ਦਾ ਮਨ ਇਕ ਨਾਚਣੀ ਨਾਲ ਵਿਲਾਸ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ—
ਕਿਂ ਤ੍ਵਹਂ ਤਵ ਕਨ੍ਯਾਯਾਃ ਕਟੂਕ੍ਤਿਸ਼ਤਕਂ ਮੁਨੇ
ਪਰ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਧੀ ਦੇ ਸੌ ਕੜਵੇ ਬੋਲ ਸਹਿ ਲਏ ਹਨ।
ਤਵਾਜ੍ਞਾਂ ਮਸ੍ਤਕੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਾਮਿ ਸੁਤਾਂ ਤਵ
ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ।
ਰਹਸ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਾਂ ਕਾਮਾਤ੍ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀਂ ਚੇਜ੍ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚੁਪਚਾਪ ਨਾਚਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਵਿਰਰਾਮ ਮੁਨੇਃ ਪੁਰਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤੀਤ੍ਯੁਵਾਚ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਚ ਯੌਤੁਕਂ ਦਦੌ 4.24.
ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸਭ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ', ਤੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਮਵਾਪ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸ੍ਵਕਨ੍ਯਾਵਿਰਹਾਤੁਰਃ
ਮੁਨੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਚੇਤਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਬੋਧਯਾਮਾਸ ਕਨ੍ਯਕਾਮ੍
ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।
ਔਰ੍ਵ ਉਵਾਚ ਹਿਤਂ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਪਰਿਣਾਮਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਔਰਵਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਫਾਇਦੇਮੰਦ, ਸੱਚਾ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਖਰ ਵਿਚ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਕਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਰੋ ਬਨ੍ਧੁਰਿਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ, ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਮਿਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਪੂਜਾ ਵ੍ਰਤਂ ਦਾਨਂ ਤਪਸ਼੍ਚਾਨਸ਼ਨਂ ਜਪਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਵਰਤ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਜਪ—
ਪ੍ਰਾਦਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਿਥਿਸੇਵਨਮ੍
ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ—
ਕਿਮੇਤੈਃ ਪਤਿਭਕ੍ਤਾਯਾ ਅਭਕ੍ਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਭਾਰਤੇ ਪਤਿਸੇਵਾ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਪਠ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਤੀ-ਭਗਤ ਜਾਂ ਅਭਗਤ ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਹੀਂ। ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨੇਨ ਸਤਤਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਨਾਰਾਯਣਾਧਿਕਮ੍
ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪਰਿਹਾਸੇਨ ਕੋਪੇਨ ਭ੍ਰਮੇਣਾਵਜ੍ਞਯਾ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮুনি, ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ—
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਵਾਗ੍ਯੋਨਿਦੁष੍ਟਾਯਾਃ ਕਾਮਤੋ ਭਾਰਤੇ ਭੁਵਿ 4.24.
ਭਾਰਤ ਦੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਸੁਭਾਅ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕਹਿ ਦੇਵੇ—
ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਪਰੀਤਾ ਯਾ ਕਟੂਕ੍ਤਿਂ ਕੁਰੁਤੇ ਪਤਿਮ੍
ਜੋ ਔਰਤ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ—
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕਨ੍ਯਾਂ ਬੋਧਯਿਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ
ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਮুনি ਚਲ ਪਿਆ।
ਸਮ੍ਭੋਗੇਚ੍ਛਾਵृਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਕਾਮੀ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਕਾਮਿਨੀਮ੍
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਛਾਵਾਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ।
ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਰਤਿਕਰੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਮਹਾਨ ਮুনি ਨੇ ਰਤੀ ਲਈ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੇਜ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।
ਨਾਰੀਰਸਾਨਭਿਜ੍ਞਃ ਸ੍ਯਾਦਾਜਨ੍ਮ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਮুনি, ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰਸਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ—
ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਂ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਂ ਚਕਾਰ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ-ਖੇਡ ਕੀਤੀ।
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਪ੍ਰਾਪ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਬੁਬੁਧੇ ਨ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਮਹਾਨ ਮুনি ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਵਿਦਗ੍ਧਾਯਾ ਵਿਦਗ੍ਧੇਨ ਬਭੂਵ ਸਂਗਮਃ ਸਮਃ
ਚਤੁਰ ਔਰਤ ਤੇ ਚਤੁਰ ਪੁਰਖ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਲਾਪ ਬਰਾਬਰ ਹੋਇਆ।