ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਚਰਿਤਂ ਯੋषਿਤਾਮਪਿ
ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਚਲਣ ਸਭ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਂਡਿਤਃ
ਪੰਡਿਤ ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਵੇਦਾਂਗ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਵਿषਾਦਪ੍ਯਪ੍ਰਿਯੋ ਵृਦ੍ਧੋ ਰਤ੍ਨਾਦਪਿ ਚ ਯੋषਿਤਾਮ੍
ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਆਦਮੀ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਨਾਪਸੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਤਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯੁਵਾਨਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹ੍ਯਾਰ੍ਤਾ ਭਵਤਿ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਦਚਲਣ ਔਰਤ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਮੇषਰਹਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਲੋਚਨਾਭ੍ਯਾਂ ਪਿਬੇਨ੍ਮੁਖਮ੍ 4.23.
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਪਲਕ ਝਪਕਾਏ, ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਨੋऽਤਿਲੋਲਮਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਾਨਿ ਚਕਮ੍ਪਿਰੇ
ਉਸਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਂ ਚੇਦ੍ਰਹਸਿ ਸਾऽऽਲਾਪਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾ ਯਦਿ ਵਸ਼ਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇੰਦਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ,
ਦੁਃਸਾਧ੍ਯੇ ਨਾਯਕੇ ਦੁਃਖਂ ਭਵੇਦਾਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਨਿ
ਤਾਂ ਐਸੇ ਔਖੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀਨਾਮਪ੍ਰਿਯਃ ਕਃ ਕਃ ਪ੍ਰਿਯੋ ਵਾ ਮਹੀਤਲੇ
ਕੌਣ ਬਦਚਲਣ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ?
ਪੂਰ੍ਵਜਾਰਂ ਪਤਿਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਪ੍ਰਸੂਮ੍
ਉਸਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਂ—
ਨ ਦਾਨੇਨ ਨ ਮਾਨੇਨ ਸਤ੍ਯੇਨ ਸ੍ਤਵਨੇਨ ਵਾ
ਨਾਂ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਨਾਂ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਨਾਂ ਸਚ ਨਾਲ, ਨਾਂ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ,
ਸ਼ਯਨੇ ਭੋਜਨੇ ਚਾਪਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਜ੍ਞਾਨੇ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਸੋਣ ਵੇਲੇ, ਖਾਣ ਵੇਲੇ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ,
ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਨਿਪੁਣਾਨਾਂ ਚ ਧ੍ਯਾਨਸਾਧ੍ਯਾ ਚਿਰਂ ਪਰਮ੍
ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਕੁਲਟਾਨਾਂ ਚ ਚਰਿਤ੍ਰਂ ਕਥਿਤਂ ਮਯਾ 4.23.
ਮੈਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਦਚਲਣ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਚਲਣ-ਚਲਣ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮਮ ਸਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਿਯਤਰਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੇषੁ ਸੁਰੇषੁ ਚ
ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਸ਼ਸ਼ਧਰੇ ਸ੍ਨੇਹੋ ਮੇ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਪਰਃ
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪਿਆਰ ਚੰਦ 'ਚ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿਯੋ ਮੇ ਕਾਮਸਦृਸ਼ੋ ਨ ਭੂਤੋ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕਾਮ ਦੇ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਆਗੇ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮਾਤ੍ਮਨੋ ਯੋषਿਤਾਮਪਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਤਵ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤੇਰੀ ਥਾਂ ਚੰਦ ਦੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵਂ ਬਲਿਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਜਹਾਸੋਚ੍ਚੈਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉੱਚੀ ਹੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਛਲੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਕਠਿਨਂ ਸ੍ਤਨਯੋਰ੍ਯੁਗਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਛਾਤੀਆਂ ਦਿਖਾਈਆਂ।
ਸ਼੍ਰੋਣੀਂ ਸੁਕਠਿਨਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਰਮ੍ਭਾਸ੍ਤਮ੍ਭਵਿਨਿਨ੍ਦਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਨ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਤਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ।
ਤਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਚ ਵੇषਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਂਦਰ੍ਸ਼ਂ ਪੁਨਃਪੁਨਃ 4.23.
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਕਲ ਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਨਿਹਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਤਿਕਾਮਾਤੁਰਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਬਲਿਨਨ੍ਦਨਃ
ਜਦੋਂ ਬਲੀ ਦਾ ਸਮਝਦਾਰ ਪੁੱਤ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—
ਸਾਹਸਿਕ ਉਵਾਚ ਕਾਰ੍ਯਾਨ੍ਤਰਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸੁਚਿਰਂ ਸ੍ਥਾਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਇੱਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।"
ਕਾਮਿਨੀषੁ ਬਲਾਤ੍ਕਾਰੋ ਨ ਧਰ੍ਮੋ ਧਰ੍ਮਿਣਾਂ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਪਿਆਰੀਏ, ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਜਬਰ ਕਰਨਾ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਂ ਦੇਹਿ ਵਾ ਗਚ੍ਛ ਰਤਿਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸੁਰਾਨ੍ਤਿਕੇ
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੇ, ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਕੇ ਰਸ ਲੈ।
ਦਾਨਵਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁष੍ਕਕਣ੍ਠੋष੍ਠਤਾਲੁਕਾ
ਦਾਨਵ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ, ਹੋਠ ਤੇ ਜੀਭ ਸੁੱਕ ਗਏ।
ਤਿਲੋਤ੍ਤਮੋਵਾਚ ਕਥਮੇਵਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਕਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਃ ਪ੍ਰਿਯਃ
ਤਿਲੋਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ, ਐਸਾ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈਂ?"