ਸ਼ਰਤ੍ਪਾਰ੍ਵਣਚਨ੍ਦ੍ਰਾਸ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਚ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯ
'ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾ, ਜੋ ਸਰਤ ਰਾਤ ਦੇ ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ।'
ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽऽਰ੍ਤ ਕਾਮਬਾਣੇਨ ਮਾਨਸਂਕ੍ਸ਼ਯਕਾਮਿਨੀ ਪਤਿਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਸਦृਸ਼ੋ ਨਾਥ ਕਾਮਿਨੀਨਾਂ ਮਨੀषਿਤਃ
'ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪਤੀ, ਪ੍ਰਭੂ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।'
ਬਲਿਪੁਤ੍ਰੋऽਸਿ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠੋ ਰੂਪਵਾਨ੍ਗੁਣਵਾਨ੍ਯੁਵਾ ।। ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਨਿਪੁਣਃ ਕਾਨ੍ਤਃ ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
'ਤੂੰ ਬਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਧਰਮਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ; ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਮਨਮੋਹਣ ਤੇ ਕਾਮਕਲਾ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ।'
ਸਦਾ ਮਨੋਜ੍ਞਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਤ੍ਵਂ ਸੁਵੇषਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
'ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸਜਾਵਟ ਹੈ।'
ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਜ੍ਞਂ ਗੁਣਜ੍ਞਂ ਤ੍ਵਾਂ ਯੁਵਾਨਂ ਰਸਿਕਂ ਸ਼ੁਚਿਮ੍ ਦਾਤਾਰਮਨੁਰਕ੍ਤਂ ਚ ਕਾਨ੍ਤਮਿਚ੍ਛਤਿ ਕਾਮਿਨੀ।।4.23.
ਇੱਕ ਇਛਾਵਾਨ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਨੌਜਵਾਨ, ਰਸਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਦਿਲੋਂ ਦਾਤਾ, ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਹੋਵੇ।
ਏਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਗੁਣਾਃ ਕਾਨ੍ਤ ਸਨ੍ਤਿ ਕਾਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਯਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਸਂਤੋषਂ ਤੇ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਵਿਧੋਰ੍ਗृਹਾਤ੍ ਅਨ੍ਯਾਸ਼੍ਲੇषਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਭਵਿਤਾ ਧਰ੍ਮਲਙ੍ਘਨਾ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਚਨਹਾਰ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਯਾਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਨ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤਾਸਾਂ ਚ ਜੀਵਨਂ ਵृਥਾ ਤਾ ਏਵ ਮਾਤृਗਰ੍ਭਸ੍ਥਾ ਨ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਃ ਪੌਰੁषੈ ਰਸੈਃ
ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਨਾ ਸਮਝਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਰਸਾਂ ਨੂੰ ਚਖਦੀਆਂ।
ਸ੍ਵਵੈਦ੍ਯੌਮਦਨਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਰੁਤ੍ਵਾਨ੍ਨਲਕੂਬਰਃ
ਕੁਬੇਰ, ਮਦਨ, ਚੰਦ੍ਰ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਨਲਕੁਬੇਰ—
ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਂ ਮਾਨਸਂ ਮੇ ਤੇषਾਂ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਚ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍
ਮੇਰਾ ਮਨ ਦਿਨ ਰਾਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਮਾਸ਼੍ਲੇषਮਾਲਾਪਮਮृਤਾਧਿਕਮ੍
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਗਲਵਕੜੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮਜ਼ਾ, ਮਿੱਠੀ ਗੱਲਬਾਤ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਹੈ—
ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਹਾਸ ਬਲਿਨਨ੍ਦਨਃ
ਤਿਲੋਤਮਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਬਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੱਸ ਪਿਆ।
ਸਾਹਸਿਕ ਉਵਾਚ ਅਤੋ ਵਰਾ ਚਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਵਿਦਗ੍ਧਰਸਿਕੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਸਾਹਸਿਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਰਸਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਤੁਰ ਤੇ ਸਰਤਾਜ ਹੈਂ।
ਸੁਨ੍ਦੋਪਸੁਨ੍ਦਯੋਰ੍ਨਾਸ਼ਃ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਸੁੰਦ ਤੇ ਉਪਸੁੰਦ ਦੀ ਨਾਸ ਇਸੀ ਕਾਰਨ ਜਤਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਨਾਸਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੇ ਵਿਜ੍ਞਾ ਸੁਰਤਕਰ੍ਮਣਿ 4.23.
ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈਂ।
ਅਤਿਪ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਕੋ ਵਾ ਚ ਕਃ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਵਰਾਨਨੇ
ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਕੌਣ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਭਾਵ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ?
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਪੁਣ੍ਯਵਤਾਮਪਿ
ਗੰਧਰਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ—
ਅਸੁਰਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਸਾ ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾ
ਅਸੁਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤਿਲੋਤਮਾ ਹੱਸ ਪਈ।
ਸਤ੍ਯਂ ਸਾਰਮਨ੍ਤਰਸ੍ਥਮਵ੍ਯਕ੍ਤਮਤਿਗੋਪਨਮ੍
ਸਚਾਈ ਅੰਦਰੋਂ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਾਤੀਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਾਸਾਮੁਪਹਾਸਕਰਂ ਪਰਮ੍
ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਾਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਚਰਿਤਂ ਯੋषਿਤਾਮਪਿ
ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਚਲਣ ਸਭ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਂਡਿਤਃ
ਪੰਡਿਤ ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਵੇਦਾਂਗ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਵਿषਾਦਪ੍ਯਪ੍ਰਿਯੋ ਵृਦ੍ਧੋ ਰਤ੍ਨਾਦਪਿ ਚ ਯੋषਿਤਾਮ੍
ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਆਦਮੀ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਨਾਪਸੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਤਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯੁਵਾਨਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹ੍ਯਾਰ੍ਤਾ ਭਵਤਿ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਦਚਲਣ ਔਰਤ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਮੇषਰਹਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਲੋਚਨਾਭ੍ਯਾਂ ਪਿਬੇਨ੍ਮੁਖਮ੍ 4.23.
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਪਲਕ ਝਪਕਾਏ, ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਨੋऽਤਿਲੋਲਮਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਾਨਿ ਚਕਮ੍ਪਿਰੇ
ਉਸਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਂ ਚੇਦ੍ਰਹਸਿ ਸਾऽऽਲਾਪਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾ ਯਦਿ ਵਸ਼ਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇੰਦਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ,
ਦੁਃਸਾਧ੍ਯੇ ਨਾਯਕੇ ਦੁਃਖਂ ਭਵੇਦਾਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਨਿ
ਤਾਂ ਐਸੇ ਔਖੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀਨਾਮਪ੍ਰਿਯਃ ਕਃ ਕਃ ਪ੍ਰਿਯੋ ਵਾ ਮਹੀਤਲੇ
ਕੌਣ ਬਦਚਲਣ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ?