ਸ੍ਵਯਂ ਮਹਦ੍ਵਿਰਾਡ੍ਰੂਪਂ ਵਿਸ਼੍ਵੌਘਂ ਯਸ੍ਯ ਲੋਮਸੁ
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਰੋਆਂ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਨਾਨਾਵਤਾਰਂ ਬਿਭ੍ਰਨ੍ਤਂ ਬੀਜਂ ਤੇषਾਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ 1.18.
ਉਹ ਅਨੇਕ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮੂਲ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਰੂਪਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਚ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਚ ਨਿਰੀਹਂ ਚ ਸਾਰਂ ਵਾਙ੍ਮਨਸੋਃ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਹੈ, ਨਿਰਲੇਪ ਹੈ, ਤੇ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਾਰ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਗਜਵਕ੍ਤ੍ਰਃ षਡਾਨਨਃ
ਉਹ ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਾਥੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਤੇ ਛੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯਂ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਜਡੀਭੂਤਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਜਿਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲਈ ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਮੌਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸਿਫਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ।
ਕਿਂ ਸ੍ਤੌਮਿ ਤਮਨੀਹਂ ਚ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪਰਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਮੈਂ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਔਰਤ ਹਾਂ, ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਸਿਫ਼ਤ ਕਿਉਂ ਕਰਾਂ?
ਕृਪਾਨਿਧਿਂ ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਭਯਾਰ੍ਤਾ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਿਰ ਨਿਵਾਂਦੀ ਹਾਂ।
ਭਰ੍ਤੁਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰਾਕृਤਿਃ
ਪਤੀ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਦੇਵਸਂਘਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚੋਪਰਿ ਦਮ੍ਪਤ੍ਯੋਃ ਪ੍ਰਦਦੁਃ ਪਰਮਾਸ਼ਿषਮ੍
ਦੋਹਾਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਜੀਵਿਤਂ ਪੁਰਤਃ ਪ੍ਰਾਪ ਦੇਵਾਨਾਂ ਚ ਵਰੇਣ ਚ 1.18.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦਾਤ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਜੀਉਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਉਪਬਰ੍ਹਣਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰਂ ਪੁਨਃ
ਉਪਬਰਹਣ ਗੰਧਰਵ ਮੁੜ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਦਦੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭੋਜਯਾਮਾਸ ਤਾਨ੍ਸਤੀ
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਤੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ।
ਮਹੋਤ੍ਸਵਂ ਚ ਵਿਵਿਧਂ ਹਰੇਰ੍ਨਾਮੈਕਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਤਵਰਾਜਂ ਚ ਸ਼ੌਨਕ
ਹੇ ਸ਼ਉਨਕ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਤੋਤ੍ਰ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਂ ਹਰੇਰ੍ਦਾਸ੍ਯਂ ਲਭਤੇ ਵੈष੍ਣਵੋਜਨਃ
ਵੈਸ਼ਣਵ ਭਗਤ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਲਭਤੇ ਫਲਮ੍
ਉਹ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੇ ਫਲ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਸੁਤਮ੍
ਜੋ ਪਤਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਪਤਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯੋ ਲਭੇਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਜਾਭ੍ਰष੍ਟਃ ਪ੍ਰਜਾਂ ਲਭੇਤ੍
ਜਿਸਦਾ ਰਾਜ ਖੋ ਗਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਖੋ ਗਈ, ਉਹਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਯਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਭੀਤਸ੍ਤੁ ਧਨਂ ਨष੍ਟਧਨੋ ਲਭੇਤ੍ ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧੋ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਨਿਮਗ੍ਨਸ਼੍ਚ ਜਲਾਰ੍ਣਵੇ
ਜੋ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਧਨ ਖੋ ਗਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਿਆ, ਉਹ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਚਕਾਰ ਵਿਵਿਧਂ ਵੇਸ਼ਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨਃ ਕृਤੇ
ਸੌਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ।
ਭਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਂ ਪੂਜਾਂ ਚ ਸਮਯੋਚਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਮਹਾਪੁਰੁषਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਚ ਪੂਜਾਂ ਚ ਕਵਚਂ ਮਨੁਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਪੂਜਾ, ਰੱਖਿਆ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਜਾਪ ਕੀਤਾ।
ਪੁਰਾ ਦਤ੍ਤਂ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਪੂਜਾਦਿਕਂ ਹਰੇਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ, ਸਤੁਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
ਵਿਸ੍ਮृਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਕਵਚਂ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਉਹ ਸਤੁਤੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ,
ਏਵਂ ਚਕਾਰ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਕੁਬੇਰਭਵਨੋਪਮੇ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾ ਚਲਾਇਆ।
ਯਥਾਤਥਾ ਗਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰਨ੍ਯਾਭਿਰੇਵ ਚ
ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਈਆਂ ਤੇ ਗਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ, ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ਦਤ੍ਤੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਤਂ ਭਵਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਦੱਤਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵਿਲੱਖਣ ਦਿੱਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਹੋ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ੂਲਿਨਃ ਕਵਚਾਦਿਕਮ੍
ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤ੍ਰ—