ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯਂ ਗੁਣਾਤੀਤਂ ਜ੍ਯੋਤੀਰੂਪਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦੁਰ੍ਲਭਾਂ ਨੀਤਿਂ ਨੀਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਰੂਪ ਤੇ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਚਾਲ ਸਭ ਲਈ ਵਿਰਲੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਨੀਤੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਆਰਾਧ੍ਯਃ ਕਸ਼੍ਚ ਕਾ ਪੂਜਾ ਕਿਂ ਫਲਂ ਪੂਜਨੇ ਭਵੇਤ੍
ਕੌਣ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਹੜੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਦੇਵੇ ਰੁष੍ਟੇ ਭਵੇਤ੍ਕਿਂ ਵਾ ਪੂਜਾਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿਬਨ੍ਧਕੇ 4.21.
ਜੇ ਦੇਵਤਾ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?
ਕਾਚਿਦ੍ਦਦਾਤ੍ਯਤ੍ਰ ਫਲਂ ਪਰਤ੍ਰੇਹ ਨ ਕਾਚਨ
ਕੀ ਇੱਥੇ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਇਸ ਲੋਕ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?
ਅਵੇਦਵਿਹਿਤਾ ਪੂਜਾ ਸਰ੍ਵਹਾਨਿਕਰਣ੍ਡਿਕਾ
ਜੋ ਪੂਜਾ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਨੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਦृष੍ਟੋ ਦੇਵਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਪੂਜੇਯਂ ਚਾਨੁਸਾਰਿਣੀ
ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਦੇਵਤਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਪੂਜਾ ਕਿਸ ਲਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਚ ਯੋ ਦੇਵਃ ਸੁਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਤਦਰ੍ਚਨਮ੍
ਜਿਸ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਸਿੱਧਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪਰਿਤੁष੍ਟੇ ਚ ਸਂਤੁष੍ਟਾਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੂਜਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੇਨ ਪੂਜਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਭਸ੍ਮੀਭੂਤਂ ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪੂਜਨਂ ਨਿष੍ਫਲਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੂਜਾ ਵਿਅਰਥ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੁष੍ਟੋ ਦੇਵੋ ਵਰਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਚ ਸ੍ਵਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤਾਪਹਾਰੀ ਦੇਵਸ੍ਵਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਨਰਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਚੁਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈ ਕੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵੇषੁ ਵਿष੍ਣੁਨੈਵੇਦ੍ਯਭੋਜਨਮ੍ 4.21.
ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਕ੍ਰਮਮਿਦਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਕ੍ਰਮ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ।
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਮੁਖੇ ਦੇਵਾਸ੍ਤੁष੍ਟਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਚ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖਾਣਾ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਫਲਦਾਤॄਣਾਮਿਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਜੋ ਵਧੀਆ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਉਹ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਸਾਰਂ ਵਿਪ੍ਰਤੁष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ
ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਦਾਨ ਹੈ।
ਪਾਦੇषੁ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਪਾਦਧੂਲਿषੁ
ਸਭ ਤੀਰਥ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸ੍ਨਾਨਜਨ੍ਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਾਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪਾਦਿਤਿ ਵੇਦੇ ਨਿਰੂਪਿਤਮ੍
ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਮੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੇਦ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਯੇ ਵਿਪ੍ਰਾ ਹਰਿਸੇਵਿਨਃ 4.21.
ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।
ਯੇषਾਂ ਪਾਦਾਬ੍ਜਰਜਸਾ ਸਦ੍ਯਃ ਪੂਤਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਚ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤੀਰ੍ਥਪਾਪਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਚ੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰਿਦਾਸਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਲ੍ਲਭੇਤ੍
ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਚ੍ਛਿष੍ਟਭੋਜਨਾਤ੍ਤੇषਾਂ ਹਰੇਰ੍ਦਾਸ੍ਯਂ ਲਭੇਨ੍ਨਰਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰੀषਸਦृਸ਼ਂ ਵਸ੍ਤੁ ਜਲਂ ਮੂਤ੍ਰਸਮਂ ਭਵੇਤ੍
ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਗੰਦਗੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਮੂਤ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।