ਕ੍ਰੀਡਾਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਸਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸੁਨ੍ਦਰਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਉਹਨੂੰ ਖੇਡ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ ਤੇ ਰੂਪ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਸੀ।
ਸਦ੍ਰਤ੍ਨਸਾਰਭੂषਾਭਿਰ੍ਭੂषਿਤਂ ਕੌਸ੍ਤੁਭੇਨ ਚ
ਉਹ ਚੰਗੀਆਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ਼ਰਨ੍ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਪਦ੍ਮਾਸ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਂ ਰਤ੍ਨਦਰ੍ਪਣੇ
ਉਸਦਾ ਮੁਖ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਦੁਪਹਿਰ ਵਾਲੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦਰਪਣ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕੇਨ ਯਥਾऽऽਕਾਸ਼ਂ ਭਾਲਮਧ੍ਯਵਿਰਾਜਿਤਮ੍ 4.21.
ਉਸਦਾ ਮੱਥਾ ਅਜਿਹਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਚਮਕਦਿਆਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬਕਪਙ੍ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਥਾऽऽਕਾਸ਼ਂ ਸ਼ਾਰਦੀਯਂ ਸੁਨਿਰ੍ਮਲਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਫ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਗਲੇ ਦੀ ਲਾਈਨ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸਾਫ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਭਾਨ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯੁਤਾ ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਨਵਨਿਂ ਨੀਰਦਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਨਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ।
ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰਧਨੁषਾ ਭਾਤਿ ਵਿਭਾਤਂ ਭਗਣੈਰ੍ਨਭਃ
ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਰੰਗ ਬਰੰਗੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ਼ਰਤ੍ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਪਦ੍ਮਂ ਚ ਦ੍ਯੁਮਣੇਃ ਕਿਰਣੈਰ੍ਯਥਾ
ਉਹ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਵਾਸਯਾਮਾਸੂ ਰਤ੍ਨਸਿਂਹਾਸਨੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਉਸਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ।
ਯਥਾ ਬਭੌ ਸ਼ਰਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਮਨ੍ਤਰੇ ਚ ਖੇ
ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯਂ ਗੁਣਾਤੀਤਂ ਜ੍ਯੋਤੀਰੂਪਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦੁਰ੍ਲਭਾਂ ਨੀਤਿਂ ਨੀਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਰੂਪ ਤੇ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਚਾਲ ਸਭ ਲਈ ਵਿਰਲੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਨੀਤੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਆਰਾਧ੍ਯਃ ਕਸ਼੍ਚ ਕਾ ਪੂਜਾ ਕਿਂ ਫਲਂ ਪੂਜਨੇ ਭਵੇਤ੍
ਕੌਣ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਹੜੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਦੇਵੇ ਰੁष੍ਟੇ ਭਵੇਤ੍ਕਿਂ ਵਾ ਪੂਜਾਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿਬਨ੍ਧਕੇ 4.21.
ਜੇ ਦੇਵਤਾ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?
ਕਾਚਿਦ੍ਦਦਾਤ੍ਯਤ੍ਰ ਫਲਂ ਪਰਤ੍ਰੇਹ ਨ ਕਾਚਨ
ਕੀ ਇੱਥੇ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਇਸ ਲੋਕ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?
ਅਵੇਦਵਿਹਿਤਾ ਪੂਜਾ ਸਰ੍ਵਹਾਨਿਕਰਣ੍ਡਿਕਾ
ਜੋ ਪੂਜਾ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਨੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਦृष੍ਟੋ ਦੇਵਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਪੂਜੇਯਂ ਚਾਨੁਸਾਰਿਣੀ
ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਦੇਵਤਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਪੂਜਾ ਕਿਸ ਲਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਚ ਯੋ ਦੇਵਃ ਸੁਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਤਦਰ੍ਚਨਮ੍
ਜਿਸ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਸਿੱਧਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪਰਿਤੁष੍ਟੇ ਚ ਸਂਤੁष੍ਟਾਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੂਜਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੇਨ ਪੂਜਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਭਸ੍ਮੀਭੂਤਂ ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪੂਜਨਂ ਨਿष੍ਫਲਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੂਜਾ ਵਿਅਰਥ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੁष੍ਟੋ ਦੇਵੋ ਵਰਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਚ ਸ੍ਵਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤਾਪਹਾਰੀ ਦੇਵਸ੍ਵਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਨਰਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਚੁਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈ ਕੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵੇषੁ ਵਿष੍ਣੁਨੈਵੇਦ੍ਯਭੋਜਨਮ੍ 4.21.
ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਕ੍ਰਮਮਿਦਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਕ੍ਰਮ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ।
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਮੁਖੇ ਦੇਵਾਸ੍ਤੁष੍ਟਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਚ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖਾਣਾ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਫਲਦਾਤॄਣਾਮਿਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਜੋ ਵਧੀਆ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਉਹ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਸਾਰਂ ਵਿਪ੍ਰਤੁष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ
ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਦਾਨ ਹੈ।
ਪਾਦੇषੁ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਪਾਦਧੂਲਿषੁ
ਸਭ ਤੀਰਥ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸ੍ਨਾਨਜਨ੍ਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।