ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ ਸਾ ਸ਼ੋਕਾਨ੍ਮृਤੇਵ ਚ ਸਰਿਤ੍ਤਟੇ
ਉਹ ਵੀ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਮਰ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਭੂਯੋऽਪਿ ਰੋਦਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਯੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਮਵਾਪ ਹ 4.19.
ਉਹ ਮੁੜ ਰੋਈ, ਤੇ ਮੁੜ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਗੋਪਾਸ਼੍ਚ ਗੋਪਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਰਾਧਿਕਾਮਤਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾਮ੍ ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਬੋਧਯਾਮਾਸ ਬਲਸ਼੍ਚ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਵਰਃ
ਗੋਪ, ਗੋਪੀਆਂ ਤੇ ਰਾਧਿਕਾ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ—ਬਲ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਬਲਦੇਵ ਉਵਾਚ
ਸ਼੍ਰੀ ਬਲਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਹੇ ਨਨ੍ਦ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਗਰ੍ਗਵਾਕ੍ਯਸ੍ਮृਤਿਂ ਕੁਰੁ
ਹੇ ਨੰਦ ਜੀ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਗਰਗ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਰੱਖੋ।
ਵਿਧਾਤੁਃ ਸਂਵਿਧਾਤੁਸ਼੍ਚ ਭੁਵਿ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਾਜਯਃ
ਜੋ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੋऽਪ੍ਯਵਿਦृਸ਼੍ਯਃ ਸਂਯੋਗੋ ਯੋਗਿਨਾਮਪਿ
ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਦਿੱਖ ਹੈ, ਪਰ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਗ੍ਨਿਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਨ ਹਿਂਸ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪੀਦਮਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕਾ ਵਿਦੁਃ
ਉਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਯੋਤਿਃਸ੍ਵਰੂਪਸ੍ਯ ਵਿਭੋਰ੍ਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਮਧ੍ਯਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਰੂਪ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਉਸ ਆਤਮਾ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ।
ਯਨ੍ਨਾਭਿਪਦ੍ਮਜੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਸ੍ਯੇਸ਼ਸ੍ਯ ਹ੍ਰਦੇ ਵਿਪਤ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਕਮਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਨ ਤਥਾऽਪਿ ਤਦੀਸ਼ਂ ਤਂ ਗ੍ਰਸ੍ਤੁਂ ਸਰ੍ਪਃ ਕ੍ਸ਼ਮੋ ਭਵੇਤ੍ 4.19.
ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਸਰਪ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਨਿਗੂਢਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਸਾਰਂ ਸਂਸ਼ਯਚ੍ਛੇਦਕਾਰਣਮ੍
ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਸਰੂਪ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਤਤ੍ਯਾਜ ਸ਼ੋਕਂ ਨਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਜਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਜਯੋषਿਤਃ
ਨੰਦ ਜੀ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਬਨ੍ਧੁਵਿਚ੍ਛੇਦਵਿषਯੇ ਪ੍ਰਬੋਧੇ ਨ ਸ੍ਥਿਤਂ ਮਨਃ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਟਿਕਿਆ ਨਹੀਂ।
ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਤਂ ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਵ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਜਯੋषਿਤਃ
ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਅਸ੍ਨਿਗ੍ਧਵਸ੍ਤ੍ਰਮਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਲੁਪ੍ਤਚਨ੍ਦਨਾਞ੍ਜਨਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਸਨ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਕਾਜਲ ਵੀ ਮੈਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਮਯੂਰਪਿਚ੍ਛਚੂਡਂ ਚ ਵਂਸ਼ੀਵਦਨਮਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਉਹ ਮਯੂਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਪੱਗ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਵਾਂਸਰੀ ਵਜਾ ਰਹੇ ਸੀ, ਤੇ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹੇ।
ਚੁਚੁਮ੍ਬ ਵਦਨਾਮ੍ਭੋਜਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੇਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ ਚੁੰਮਿਆ।
ਨਿਮੇषਰਹਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਦृਸ਼ੁਃ ਸ਼੍ਰੀਮੁਖਂ ਹਰੇਃ
ਸਭ ਨੇ ਬਿਨਾ ਪਲਕਾਂ ਝਪਕਾਏ, ਹਰੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ।
ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਰ੍ਵੇष੍ਟਯਾਮਾਸ ਤੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਹ ਗੋਕੁਲਮ੍ 4.19.
ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਣਾਸ਼ਂ ਮੇਨਿਰੇ ਸਰ੍ਵੇ ਭਯਮਾਪੁਸ਼੍ਚ ਸਂਕਟੇ ਬਾਲਾ ਗੋਪ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾਤ੍ਮਕਨ੍ਧਰਾਃ
ਸਭ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਡਰ ਵਿਚ ਫਸ ਗਏ; ਬੱਚੇ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗਰਦਨ ਝੁਕਾ ਲਈ।
ਤਥਾ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਕੁਰੁ ਪੁਨਰ੍ਦਾਵਾਗ੍ਨੇਰ੍ਮਧੁਸੂਦਨ
ਮਧੁਸੂਦਨ ਜੀ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਮੁੜ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਪਾਤਾ ਚ ਸਂਹਰ੍ਤਾ ਜਗਤਾਂ ਚ ਜਗਤ੍ਪਤੇ
ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਪਾਲਣਹਾਰ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ।
ਯਮਃ ਕੁਬੇਰਃ ਪਵਨ ਈਸ਼ਾਨਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ
ਯਮ, ਕੁਬੇਰ, ਵਾਯੁ, ਈਸ਼ਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ,
ਮਾਨਵਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਦੈਤ੍ਯਾ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਕਿਂਨਰਾਃ
ਮਾਨਵ, ਦੈਤ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਵੀ,
ਆਵਿਰ੍ਭਾਵਸ੍ਤਿਰੋਭਾਵਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਤਥੇਚ੍ਛਯਾ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਣ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਯਂ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਰਣਂ ਯਾਮੋ ਰਕ੍ਸ਼ ਨਃ ਸ਼ਰਣਾਗਤਾਨ੍
ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ; ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆਏ ਹਨ, ਰੱਖਿਆ ਦੇ।
ਦੂਰੀਭੂਤਸ੍ਤੁ ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਃ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਾਮृਤਦृष੍ਟਿਤਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਪਦਃ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਹਰਿਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰਤਃ 4.19.
ਹਰੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਹ੍ਨਿਤੋ ਨ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਭਯਂ ਜਨ੍ਮਨਿ ਜਨ੍ਮਨਿ
ਜੋ ਹਰੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।