ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਧਰ੍ਮਵਕ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਮੇ ਮਲਯੇ ਸੂਰ੍ਯਪਰ੍ਵਣਿ 4.19.
ਮੈਂ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ, ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵੇਲੇ—
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਧਰ੍ਮਂ ਪੁਲਹਃ ਕਥਿਤਂ ਮੁਨਿਸਂਸਦਿ
ਪੁਲਹ ਨੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ ਵਿਪ੍ਰ ਨਿਬੋਧ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੀਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਗਰੁਡਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਉਹ ਗਰੁੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਕਰੇ ਚ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥੇ ਸੁਸ੍ਨਾਤਾ ਭਕ੍ਤਿਸਂਯੁਤਾਃ
ਪੁਸ਼ਕਰ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉਥੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਗਪੂਜੋਪਕਰਣਂ ਬਲਾਦ੍ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਕੋਈ ਜਣੀ, ਨਾਗ ਪੂਜਾ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਵਾਰਣੇ ਤੇ ਚੇਤ੍ਯਾਵਿਰ੍ਭੂਤਃ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ; ਫਿਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਯੁਯੁਧੁਰ੍ਯਾਵਤ੍ਸੂਰ੍ਯੋਦਯਂ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਰਹੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਿਆ।
ਅਨਨ੍ਤਂ ਸ਼ਰਣਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਭਯਪ੍ਰਦਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਨੰਤ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਆ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਲਈ।
ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਥੌ ਚ ਨਿਃਸ਼ਙ੍ਕਃ ਕਾਲੀਯਸ੍ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ
ਉਥੇ, ਕਾਲੀਆ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਖਲੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਪਰਾਜਿਤਸ਼੍ਚ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤੇਜਸਾ ਗਰੁਡਸ੍ਯ ਚ ।। 4.19.
ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਗਰੁੜ ਦੀ ਜੋਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਰ ਗਿਆ।
ਭਿਯਾ ਪਲਾਯਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਯਮੁਨਾ ਹ੍ਰਦਮ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਥੌ ਭਿਯਾ ਨਾਗੋ ਜਗ੍ਮੁਃ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚ ਤਦ੍ਗਣਾਃ
ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਤਲਾਬ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਹ ਸੱਪ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਉਥੇ ਆ ਗਏ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਕਥਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਤਂ ਹ੍ਰਦਮੀਸ਼੍ਵਰਵਾਹਨਃ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵਾਹਨ ਉਹ ਤਲਾਬ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ?
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸਿਦ੍ਧੋ ਦਧ੍ਯੌ ਕृष੍ਣਪਦਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਤਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਸਿਧ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਗਣੇਨ ਸਾਰ੍ਧਂ ਨਿਃਸ਼ਂਕਃ ਕਰੋਤਿ ਭ੍ਰਮਣਂ ਮੁਦਾ
ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।
ਮੁਨਿਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਕृਤ੍ਯ ਯਾਤ੍ਯਾਯਾਤਿ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ, ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦਾ।
ਜਗ੍ਰਾਹ ਚਞ੍ਚੁਨਾ ਮੀਨਂ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮੀਪਤਃ
ਉਸਨੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਚੁੰਚ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਫੜ ਲਈ।
ਪ੍ਰਕੋਪਿਤੋ ਮੁਨੇਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਮੀਨਸ੍ਤੋਯੇ ਪਪਾਤ ਹ ਮੀਨਸ਼੍ਚ ਗਰੁਡਤ੍ਰਾਸਾਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਮੁਨਿਸਮੀਪਤਃ
ਮੁਨੀ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਮੱਛੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਗਰੁੜ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਮੱਛੀ ਮੁਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ।
ਸੌਭਰਿਰੁਵਾਚ
ਸੌਭਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਕਾ ਯੋਗ੍ਯਤਾ ਮਤ੍ਪੁਰਸ੍ਤੇ ਗ੍ਰਹੀਤੁਂ ਜੀਵਮੁਲ੍ਬਣਮ੍ 4.19.
ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਹੱਕ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ?
ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧਾਨ੍ਕੋਟਿਸ਼ਃ ਕृष੍ਣਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਾਹਕਾਨ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲੱਖਾਂ ਵਾਹਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਵਾਹਨਂ ਚ ਤ੍ਵਮੀਸ਼ਸ੍ਯ ਨ ਵਯਂ ਤਵ ਕਿਂਕਰਾਃ
ਤੂੰ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵਾਹਨ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨੌਕਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਮਦੀਯਸ਼ਾਪਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਚ ਭਸ੍ਮਸਾਦ੍ਭਵਿਤਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।
ਸ੍ਮਾਰਂਸ੍ਮਾਰਂ ਕृष੍ਣਪਾਦਂ ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਜਗਾਮ ਹ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨ ਯਾਦ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਹ੍ਰਦਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕਮ੍ਪੋ ਭਵਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਸਿਰਫ਼ ਝੀਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸੁਖਂ ਪ੍ਰਕृਤਂ ਸ਼ृਣੁ ਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਹੁਣ ਤੂੰ ਉਹ ਸੁਹਾਵਣੀ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਵਿषਾਦਂ ਮੋਹਾਚ੍ਚ ਰੁਰੁਦੁਰ੍ਯਮੁਨਾਤਟੇ
ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕੇਚਿਨ੍ਨਿਪਤ੍ਯ ਭੂਮੌ ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਪ੍ਰਾਪੁਹਰਿਂ ਵਿਨਾ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਹਰੀ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਕੇ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ।