ਮਾਲਾਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਵਿਨਾ ਯੇਨ ਸ਼ਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਜਗਤੀਤਲੇ
ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਸ਼ਾਂ ਹੀ ਹਨ,
ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਰੂਪਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ 1.18.
ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਭ ਦਾ ਦਰਸ਼ਕ ਹੈ,
ਯੇਨ ਸृष੍ਟਾ ਚ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸਰ੍ਵਾਧਾਰੋ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾ
ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਰਚਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ,
ਜਗਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਿਯਤੋ ਯਸ੍ਯ ਸੇਵਯਾ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਦਾ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ ਯਂ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮੁਨਯੋ ਮਨਵਸ੍ਤਥਾ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਮਨੂ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ,
ਸਾਕਾਰਂ ਚ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਪਰਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਜੋ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਿਰਰੂਪ ਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ,
ਤਪਃਫਲਂ ਤਪੋਬੀਜਂ ਤਪਸਾਂ ਚ ਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਤਪ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵਾਧਾਰਂ ਸਰ੍ਵਬੀਜਂ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਫਲਮ੍
ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਕਰਮ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ,
ਸ੍ਵਯਂਤੇਜਃਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਉਹਦੀ ਸਰੀਰ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤੇਜੋ ਮਣ੍ਡਲਾਕਾਰਂ ਸੂਰ੍ਯਕੋਟਿਸਮਪ੍ਰਭਮ੍
ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਗੋਲ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਚਮਕ ਦਸ ਕਰੋੜ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ।
ਨਵੀਨਨੀਰਦਸ਼੍ਯਾਮਂ ਸ਼ਰਤ੍ਪਙ੍ਕਜਲੋਚਨਮ੍
ਉਹ ਨਵੇਂ ਮੇਘ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਕੋਟਿਕਨ੍ਦਰ੍ਪਲਾਵਣ੍ਯਂ ਲੀਲਾਧਾਮ ਮਨੋਹਰਮ੍ ।। 1.18.
ਉਸਦੇ ਸੋਹਣੇਪਣ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਘਰ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਮੁਰਲੀਹਸ੍ਤਂ ਪੀਤਕੌਸ਼ੇਯਵਾਸਸਮ੍
ਉਸਦੇ ਦੋ ਬਾਂਹ ਹਨ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਬਾਂਸਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਗੋਪਾਙ੍ਗਨਾਪਰਿਵृਤਂ ਕੁਤ੍ਰਚਿਨ੍ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਵਨੇ
ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ ਤੇ।
ਕੁਤ੍ਰਚਿਦ੍ਗੋਪਵੇषਂ ਚ ਵੇष੍ਟਿਤਂ ਗੋਪਬਾਲਕੈਃ
ਕਦੇ ਉਹ ਗੋਆਲੇ ਦੀ ਵੈਸ਼ਭੂਸ਼ਾ ਪਾ ਕੇ, ਗੋਆਲੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਿਕਰਂ ਕਾਮਧੇਨੂਨਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਰੂਪਿਣਮ੍
ਉਹ ਕਾਮਧੇਨੂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ।
ਵੇਣੁਂ ਕ੍ਵਣਨ੍ਤਂ ਮਧੁਰਂ ਗੋਪੀਸਮ੍ਮੋਹਕਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਬਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਗੋਪੀਆਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਾਨ੍ਤਂ ਪਾਰ੍षਦੈਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੈਃ
ਉਹ ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸੇਵਕ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪੇ ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਂ ਪਦ੍ਮਯਾ ਪਰਿषੇਵਿਤਮ੍
ਸ਼੍ਵੇਤਦੀਪ ਵਿਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਪਦਮਾ ਉਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਵਰੂਪਂ ਸ਼ਿਵਦਂ ਸ੍ਵਾਂਸ਼ੇਨ ਸ਼ਿਵਰੂਪਿਣਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਗਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂ ਮਹਦ੍ਵਿਰਾਡ੍ਰੂਪਂ ਵਿਸ਼੍ਵੌਘਂ ਯਸ੍ਯ ਲੋਮਸੁ
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਰੋਆਂ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਨਾਨਾਵਤਾਰਂ ਬਿਭ੍ਰਨ੍ਤਂ ਬੀਜਂ ਤੇषਾਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ 1.18.
ਉਹ ਅਨੇਕ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮੂਲ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਰੂਪਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਚ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਚ ਨਿਰੀਹਂ ਚ ਸਾਰਂ ਵਾਙ੍ਮਨਸੋਃ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਹੈ, ਨਿਰਲੇਪ ਹੈ, ਤੇ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਾਰ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਗਜਵਕ੍ਤ੍ਰਃ षਡਾਨਨਃ
ਉਹ ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਾਥੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਤੇ ਛੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯਂ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਜਡੀਭੂਤਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਜਿਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲਈ ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਮੌਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸਿਫਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ।
ਕਿਂ ਸ੍ਤੌਮਿ ਤਮਨੀਹਂ ਚ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪਰਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਮੈਂ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਔਰਤ ਹਾਂ, ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਸਿਫ਼ਤ ਕਿਉਂ ਕਰਾਂ?
ਕृਪਾਨਿਧਿਂ ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਭਯਾਰ੍ਤਾ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਿਰ ਨਿਵਾਂਦੀ ਹਾਂ।
ਭਰ੍ਤੁਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰਾਕृਤਿਃ
ਪਤੀ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਦੇਵਸਂਘਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ।