ਵਿषਾਗ੍ਨਿਵਜ੍ਰਭੀਤਿਸ਼੍ਚ ਨ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ਅਨ੍ਤੇ ਚ ਸ੍ਵਕੁਲਂ ਪੂਤ੍ਵਾ ਦਾਸ੍ਯਂ ਚ ਲਭਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਥੇ ਜ਼ਹਿਰ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਇਹ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦਾਸੀਅਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ।। 4.19.
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਗੋष੍ਠ੍ਯਾ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਮੁਨਾਜਲਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ
ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਪਿਆ।
ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਪਦ੍ਮਂ ਨਾਥੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨ ਵੇਖਾਂਗਾ?'
ਜਗਾਮ ਜਲਮਾਰ੍ਗੇਣ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿਰਹਾਤੁਰਃ
ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ, ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਜਨ੍ਤਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬਭੂਵੁਸ੍ਤੇਨ ਨਾਰਦ
ਉਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਆਜ੍ਞਯਾ ਚ ਕृਪਾਸਿਨ੍ਧੋਰ੍ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਇਹ ਬਣਾਇਆ।
ਨਿਃਸ਼ਙ੍ਕੋ ਹਰ੍षਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਹਰਿਭਾਵਨ ਤਤ੍ਪਰਃ ਸੁਖਦਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਸਾਰਂ ਪਰਂ ਕਿਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਜੋ ਨਿਡਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੁੱਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ऋषਿਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸਂਦੇਹਂ ਸਰ੍ਵਸਂਦੇਹਭਞ੍ਜਨਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਬਾਰੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਜਗਾਮ ਯਮੁਨਾਤੀਰਂ ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਗਿਆ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਧਰ੍ਮਵਕ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਮੇ ਮਲਯੇ ਸੂਰ੍ਯਪਰ੍ਵਣਿ 4.19.
ਮੈਂ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ, ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵੇਲੇ—
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਧਰ੍ਮਂ ਪੁਲਹਃ ਕਥਿਤਂ ਮੁਨਿਸਂਸਦਿ
ਪੁਲਹ ਨੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ ਵਿਪ੍ਰ ਨਿਬੋਧ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੀਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਗਰੁਡਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਉਹ ਗਰੁੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਕਰੇ ਚ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥੇ ਸੁਸ੍ਨਾਤਾ ਭਕ੍ਤਿਸਂਯੁਤਾਃ
ਪੁਸ਼ਕਰ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉਥੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਗਪੂਜੋਪਕਰਣਂ ਬਲਾਦ੍ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਕੋਈ ਜਣੀ, ਨਾਗ ਪੂਜਾ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਵਾਰਣੇ ਤੇ ਚੇਤ੍ਯਾਵਿਰ੍ਭੂਤਃ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ; ਫਿਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਯੁਯੁਧੁਰ੍ਯਾਵਤ੍ਸੂਰ੍ਯੋਦਯਂ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਰਹੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਿਆ।
ਅਨਨ੍ਤਂ ਸ਼ਰਣਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਭਯਪ੍ਰਦਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਨੰਤ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਆ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਲਈ।
ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਥੌ ਚ ਨਿਃਸ਼ਙ੍ਕਃ ਕਾਲੀਯਸ੍ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ
ਉਥੇ, ਕਾਲੀਆ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਖਲੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਪਰਾਜਿਤਸ਼੍ਚ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤੇਜਸਾ ਗਰੁਡਸ੍ਯ ਚ ।। 4.19.
ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਗਰੁੜ ਦੀ ਜੋਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਰ ਗਿਆ।
ਭਿਯਾ ਪਲਾਯਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਯਮੁਨਾ ਹ੍ਰਦਮ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਥੌ ਭਿਯਾ ਨਾਗੋ ਜਗ੍ਮੁਃ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚ ਤਦ੍ਗਣਾਃ
ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਤਲਾਬ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਹ ਸੱਪ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਉਥੇ ਆ ਗਏ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਕਥਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਤਂ ਹ੍ਰਦਮੀਸ਼੍ਵਰਵਾਹਨਃ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵਾਹਨ ਉਹ ਤਲਾਬ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ?
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸਿਦ੍ਧੋ ਦਧ੍ਯੌ ਕृष੍ਣਪਦਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਤਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਸਿਧ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਗਣੇਨ ਸਾਰ੍ਧਂ ਨਿਃਸ਼ਂਕਃ ਕਰੋਤਿ ਭ੍ਰਮਣਂ ਮੁਦਾ
ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।
ਮੁਨਿਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਕृਤ੍ਯ ਯਾਤ੍ਯਾਯਾਤਿ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ, ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦਾ।
ਜਗ੍ਰਾਹ ਚਞ੍ਚੁਨਾ ਮੀਨਂ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮੀਪਤਃ
ਉਸਨੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਚੁੰਚ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਫੜ ਲਈ।
ਪ੍ਰਕੋਪਿਤੋ ਮੁਨੇਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਮੀਨਸ੍ਤੋਯੇ ਪਪਾਤ ਹ ਮੀਨਸ਼੍ਚ ਗਰੁਡਤ੍ਰਾਸਾਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਮੁਨਿਸਮੀਪਤਃ
ਮੁਨੀ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਮੱਛੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਗਰੁੜ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਮੱਛੀ ਮੁਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ।