ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੋਰ੍ਗੋਚਰਃ ਸ ਮੇ
ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ।
ਸਗੁਣਤ੍ਵਂ ਚ ਸਾਕਾਰੋ ਨਿਰਾਕਾਰਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ
ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮੀਸ਼੍ਵਰਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਰੂਪਧृਕ੍
ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਅਤਮਾ ਤੇ ਸਭ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਯਮੀਸ਼ਂ ਤੇ ਜਾਡ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਪਃ ਸ੍ਤੋष੍ਯਤਿ ਤਂ ਵਿਭੁਮ੍ 4.19.
ਜੋ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੱਪ ਵੀ ਉਸ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਨੂੰ ਸਤੁਤੀ ਕਰੇਗਾ।
ਖਲਸ੍ਵਭਾਵਾਦਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਕृष੍ਣ ਤ੍ਵਂ ਚਰ੍ਵਿਤੋ ਮਯਾ
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੈਰੀ ਮੰਦੀ ਸੋਚ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
ਨ ਸ੍ਪृਸ਼੍ਯੋ ਹਿ ਨ ਚਾਵਰ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਤੇਜਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਚ
ਤੂੰ ਨਾਹ ਛੂਹਣ ਜੋਗਾ ਹੈ, ਨਾਹ ਰੋਕਣ ਜੋਗਾ, ਤੇ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਚਾਨਣ ਹੈ।
ਓਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹਰਿਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਮੈ ਵਰਂ ਦਦੌ
'ਓਮ' ਆਖ ਕੇ, ਹਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵਰ ਦਿਤੇ।
ਤਦ੍ਵਂਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਚ ਤਸ੍ਯੈਵ ਨਾਗੇਭ੍ਯੋ ਨ ਭਯਂ ਭਵੇਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
ਵਿषਪੀਯੂषਯੋਰ੍ਭੇਦੋ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਤਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਉਸ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸੁਸ੍ਥੋ ਭਵਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਸਿਰਫ਼ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿषਾਗ੍ਨਿਵਜ੍ਰਭੀਤਿਸ਼੍ਚ ਨ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ਅਨ੍ਤੇ ਚ ਸ੍ਵਕੁਲਂ ਪੂਤ੍ਵਾ ਦਾਸ੍ਯਂ ਚ ਲਭਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਥੇ ਜ਼ਹਿਰ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਇਹ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦਾਸੀਅਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ।। 4.19.
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਗੋष੍ਠ੍ਯਾ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਮੁਨਾਜਲਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ
ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਪਿਆ।
ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਪਦ੍ਮਂ ਨਾਥੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨ ਵੇਖਾਂਗਾ?'
ਜਗਾਮ ਜਲਮਾਰ੍ਗੇਣ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿਰਹਾਤੁਰਃ
ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ, ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਜਨ੍ਤਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬਭੂਵੁਸ੍ਤੇਨ ਨਾਰਦ
ਉਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਆਜ੍ਞਯਾ ਚ ਕृਪਾਸਿਨ੍ਧੋਰ੍ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਇਹ ਬਣਾਇਆ।
ਨਿਃਸ਼ਙ੍ਕੋ ਹਰ੍षਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਹਰਿਭਾਵਨ ਤਤ੍ਪਰਃ ਸੁਖਦਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਸਾਰਂ ਪਰਂ ਕਿਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਜੋ ਨਿਡਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੁੱਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ऋषਿਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸਂਦੇਹਂ ਸਰ੍ਵਸਂਦੇਹਭਞ੍ਜਨਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਬਾਰੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਜਗਾਮ ਯਮੁਨਾਤੀਰਂ ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਗਿਆ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਧਰ੍ਮਵਕ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਮੇ ਮਲਯੇ ਸੂਰ੍ਯਪਰ੍ਵਣਿ 4.19.
ਮੈਂ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ, ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵੇਲੇ—
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਧਰ੍ਮਂ ਪੁਲਹਃ ਕਥਿਤਂ ਮੁਨਿਸਂਸਦਿ
ਪੁਲਹ ਨੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ ਵਿਪ੍ਰ ਨਿਬੋਧ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੀਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਗਰੁਡਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਉਹ ਗਰੁੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਕਰੇ ਚ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥੇ ਸੁਸ੍ਨਾਤਾ ਭਕ੍ਤਿਸਂਯੁਤਾਃ
ਪੁਸ਼ਕਰ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉਥੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਗਪੂਜੋਪਕਰਣਂ ਬਲਾਦ੍ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਕੋਈ ਜਣੀ, ਨਾਗ ਪੂਜਾ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਵਾਰਣੇ ਤੇ ਚੇਤ੍ਯਾਵਿਰ੍ਭੂਤਃ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ; ਫਿਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਯੁਯੁਧੁਰ੍ਯਾਵਤ੍ਸੂਰ੍ਯੋਦਯਂ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਰਹੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਿਆ।
ਅਨਨ੍ਤਂ ਸ਼ਰਣਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਭਯਪ੍ਰਦਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਨੰਤ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਆ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਲਈ।