ਨਾਗੋ ਵਿਸ਼੍ਵਂਭਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਸੰਪ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਧਾਰਕ ਵਲੋਂ ਦਬਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਮੂਰ੍ਛਿਤਂ ਨਾਗਾ ਰੁਰੁਦੁਃ ਪ੍ਰੇਮਵਿਹ੍ਵਲਾਃ
ਜਦੋਂ ਸੰਪ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸੰਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਭਿੱਜ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਕੇਚਿਤ੍ਪਲਾਯਿਤਾ ਭੀਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਪ੍ਰਵਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ਬਿਲਮ੍
ਕੁਝ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈਆਂ, ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਬਿਲ ਵਿਚ ਘੁਸ ਗਈਆਂ।
ਨਾਗਿਨੀਭਿਃ ਸਹ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਰੁਰੋਦ ਪੁਰਤੋ ਹਰੇਃ ਧृਤ੍ਵਾ ਪਾਦਾਰਵਿਨ੍ਦੇ ਚ ਤਮੁਵਾਚ ਭਿਯਾऽऽਕੁਲਾ
ਸੰਪਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਰੋਈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
ਸੁਰਸੋਵਾਚ ਹੇ ਜਗਤ੍ਕਾਨ੍ਤ ਮੇ ਕਾਨ੍ਤਂ ਦੇਹਿ ਮਾਨਂ ਚ ਮਾਨਦ
ਉਸ ਸੰਪਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ, ਹੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।'
ਸਕਲਭੁਵਨਨਾਥ ਪ੍ਰਾਣਨਾਥਂ ਮਦੀਯਂ ਨ ਕੁਰੁ ਵਧਮਨਨ੍ਤ ਪ੍ਰੇਮਸਿਨ੍ਧੋ ਸੁਬਨ੍ਧੋ
ਹੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ, ਹੇ ਅਨੰਤ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਹੇ ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰ।
ਤ੍ਰਿਨਯਨਵਿਧਿਸ਼ੇषਾਃ षਣ੍ਮੁਖਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯਸਂਘੈਃ ਸ੍ਤਵਨਵਿषਯਜਾਡ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤੋਤੁਮੀਸ਼ਾ ਨ ਵਾਣੀ
ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੰਪ ਤੇ ਛੇ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਕਾਰਤਿਕेय ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਮਤਿਰਹਮਧਿਜ੍ਞਾ ਯੋषਿਤਾਂ ਕ੍ਵਾਧਮਾ ਵਾ ਕ੍ਵ ਭੁਵਨਗਤਿਰੀਸ਼ਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषੋऽਗੋਚਰਾऽਪਿ ।। 4.19.
ਮੈਂ ਮੂਰਖ, ਅਗਿਆਨ, ਔਰਤ ਤੇ ਨੀਵੀਂ ਹਾਂ—ਮੇਰਾ ਕੀ ਜੋੜ ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ?
ਸ੍ਤਵਨਵਿषਯਭੀਤਾ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਕਸ੍ਯ ਪਦ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਗਣਜਨਯਿਤ੍ਰੀ ਸ੍ਤੋਤੁਮੀਸ਼ਾ ਨ ਯਂ ਤ੍ਵਾਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ, ਜੋ ਸਤਿ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ, ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ: ਪਦਮਾ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ?
ਸ਼ਯਾਨੋ ਰਤ੍ਨਪਰ੍ਯਙ੍ਕੇ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਃ
ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਚੌਕੀ 'ਤੇ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦਨੋਕ੍ਸ਼ਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਸ੍ਮੇਰਾਨਨਸਰੋਰੁਹਃ
ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਮੁਖ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਮੁਸਕਾਨ ਹੈ।
ਮਲ੍ਲਿਕਾਮਾਲਤੀਮਾਲਾਜਾਲੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਸ਼ੇਖਰਃ
ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਮੱਲੀ ਤੇ ਮਾਲਤੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੁਂਸ੍ਕੋਕਿਲਕਲਧ੍ਵਾਨੈਰ੍ਭ੍ਰਮਰਧ੍ਵਨਿਸਂਯੁਤੈਃ
ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨਰ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਭੰਭੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਜ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਦਤ੍ਤਤਾਮ੍ਬੂਲਂ ਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਯਃ ਸਦਾ ਮੁਦਾ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂਬੂਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਮਨਿਰ੍ਵਚਨੀਯਂ ਚ ਕਿਂ ਸ੍ਤੌਮਿ ਨਾਗਵਲ੍ਲਭਾ
ਮੈਂ, ਜੋ ਨਾਗ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹਾਂ, ਉਸ ਅਣਵਰਨਯ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸਰਸ੍ਵਤੀਦੁਰ੍ਗਾ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਵੇਦਮਾਤृਭਿਃ
ਲੱਖਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਦੁਰਗਾ, ਜਾਹਨਵੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ—
ਨਿष੍ਕਾਰਣਾਯਾਖਿਲਕਾਰਣਾਯ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਯਾਪਿ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾਯ
ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਵਜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੈ, ਸਭ ਵਜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ—
ਹੇ ਕृष੍ਣ ਹੇ ਕृष੍ਣ ਸੁਰਾਸੁਰੇਸ਼ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ ਸ਼ੇषੇਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਸ਼ 4.19.
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ—
ਧਰ੍ਮੇਸ਼ ਧਰ੍ਮੀਸ਼ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੇਸ਼ ਵੇਦੇਸ਼ ਵੇਦੇष੍ਵਨਿਰੂਪਿਤਸ਼੍ਚ
ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਧਰਮੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ—
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸ੍ਤਵਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾਤ੍ਮਕਨ੍ਧਰਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੇ ਗਲ ਨਮ ਕੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਨਾਗਪਤ੍ਨੀਕृਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਧ੍ਯਂ ਯਃ ਪਠੇਨ੍ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਾਗਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਇਹ ਸਤਿ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਇਹ ਲੋਕੇ ਹਰੇਰ੍ਭਕ੍ਤਿਮਨ੍ਤੇ ਦਾਸ੍ਯਂ ਲਭੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਹृष੍ਟੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਨਯਨਃ ਕਿਮੁਵਾਚ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰੀ ਦੇ ਨੇਤਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਕੀ ਕਿਹਾ?
ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਹਾਭਾਗ ਰਹਸ੍ਯਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਨਃ
ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅਜੋਬਾ ਰਾਜ ਦੱਸੋ। ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ—
ਉਵਾਚ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਧੁਵृਨ੍ਦਂ ਪਦੇਪਦੇ ਨਾਗਪਤ੍ਨੀਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਤਮੁਵਾਚ ਹ
ਉੱਚਤਮ ਆਤਮਾ, ਮਿੱਠੀ ਬਾਗ, ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਪੈਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਨਾਗਪਤਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—
ਪੁਟਾਞ੍ਜਲਿਯੁਤਾਂ ਪਾਦੇ ਪਤਿਤਾਂ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਾਮ੍ ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਨਾਗੇਸ਼ੇ ਵਰਂ ਵृਣੁ ਭਯਂ ਤ੍ਯਜ
ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ ਸੀ। 'ਉਠੋ, ਉਠੋ, ਹੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ! ਵਰ ਲੋ, ਡਰ ਛੱਡੋ।'
ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸਗੋष੍ਠ੍ਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਚ ਗਚ੍ਛ ਵਤ੍ਸੇ ਸੁਖੀ ਭਵ 4.19.
ਪਿਆਰੀਏ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜਾ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ।
ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕ ਏਵਾਯਂ ਜਾਮਾਤਾ ਚ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਜਵਾਈ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੀ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਸ੍ਤਵਨਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਣਮਿष੍ਯਤਿ ਮਤ੍ਪਦਮ੍
ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰੇਗਾ।
ਹ੍ਰਦਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛ ਵਤ੍ਸੇ ਤ੍ਵਂ ਵਰਂ ਵृਣੁ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਪਿਆਰੀਏ, ਝੀਲ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਮੰਗ।