ਪਸ਼੍ਯਾਮੋऽਨੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸਰੋਜਂ ਤਵ ਕੇਸ਼ਵ
ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ! ਅਸੀਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੇਰਾ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਸਕੀਏ।
ਦ੍ਵਿਜਪਤ੍ਨੀਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਃ ਕਰੁਣਾਨਿਧਿਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—
ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਪਤ੍ਨੀਭਿਰ੍ਮਿष੍ਟਮਨ੍ਨਂ ਸੁਧੋਪਮਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਾਤਕੁਮ੍ਭਂ ਰਥਂ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਉਥੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ਆ ਗਿਆ।
ਰਤ੍ਨਦਰ੍ਪਣਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਰਤ੍ਨਸਾਰਪਰਿਚ੍ਛਦਮ੍
ਉਹ ਰਥ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦਰਪਣਾਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਵੇਤਚਾਮਰਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੁਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਚਾਮਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਧੋਏ ਹੋਏ ਸੁੱਚੇ ਕਪੜੇ ਵੀ ਸਨ।
ਸ਼ਤਚਕ੍ਰਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਮਨੋਯਾਯਿ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਹ ਰਥ ਸੌ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਣ ਸੀ।
ਪੀਤਵਸ੍ਤ੍ਰਪਰੀਧਾਨੈ ਰਤ੍ਨਾਲਂਕਾਰਭੂषਿਤੈਃ
ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਦ੍ਵਿਭੁਜੈਰ੍ਮੁਰਲੀਹਸ੍ਤੈਰ੍ਗੋਪਵੇषਧਰੈਰ੍ਵਰੈਃ 4.18.
ਉਹ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੁਰਲੀ ਫੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਬੜੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਅਵਰੁਹ੍ਯ ਰਥਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਤੇ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਹਰੇਃ ਪਦਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੋਂ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਉਤਰੇ ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ।
ਵਿਪ੍ਰਭਾਰ੍ਯਾ ਹਰਿਂ ਨਤ੍ਵਾ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਗੋਲੋਕਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਵਿਦਵਾਨ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਚਾਹੀਦੀ ਗੋਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਹਰਿਸ਼੍ਛਾਯਾਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਾਯ ਤਾਸਾਂ ਚ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਯਾ
ਹਰੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਬਣਾਈ।
ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਭਾਰ੍ਯਾ ਉਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪਰਮੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਾਨਸਾਃ
ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ।
ਦृष੍ਟ੍ਵੋਚੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਾਸ੍ਤੇ ਚ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਊਚੁਃ ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਜੀਵਨਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵੇਦਪਾਠੋऽਪ੍ਯਨਰ੍ਥਕਃ
ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਈ, ਸਾਡਾ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨਾ ਵੀ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵੇਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਹੈ,
ਤਪੋ ਜਪੋ ਵ੍ਰਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵੇਦਾ ਧ੍ਯਯਨਮਰ੍ਚਨਮ੍
ਤਪ, ਜਪ, ਵਰਤ, ਗਿਆਨ, ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਭਗਤੀ—
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਃ ਸੇਵਿਤੋ ਯੇਨ ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਤਪਸਾਂ ਫਲੈਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੋ ਹृਦਯੇ ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਕਿਂ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਕृਤੈਃ ।।4.18.
ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਲਈ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਕਾਮਿਨੀਵਰਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਆਪਣੇ ਚੰਗੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਾਸਾਂ ਤਤੋऽਧਿਕਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕ੍ਰੀਡਾਸੁ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋਰ ਵੱਧ ਗਿਆ, ਖੇਡਾਂ ਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ।
ਅਥ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸੋऽਯਂ ਬਲੇਨ ਸ਼ਿਸ਼ੁਭਿਃ ਸਹ
ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ,
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਹਰੇਰ੍ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਯੋਗਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਗਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰੀ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਵੱਡੇ ਜੋਗੀ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਪਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਇਸ਼ਵਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।
ਇਮਾਃ ਕਾ ਵਾ ਪੁਣ੍ਯਵਤ੍ਯਃ ਪੁਰਾ ਤਸ੍ਥੁਰ੍ਮਹੀਤਲਮ੍
ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੌਣ ਸਿਆਣੀਆਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ?
ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਂ ਰਮਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾਃ ਪਰਾਃ
ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਨ।
ਨਵੀਨਯੌਵਨਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪੀਨਸ਼੍ਰੋਣਿ ਪਯੋਧਰਾਃ
ਉਹ ਸਭ ਕੁੜੀਆਂ ਨਵੇਂ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਵਰ੍ਣਾਭਾਃ ਸ੍ਮੇਰਾਨਨਸਰੋਰੁਹਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਸਾਂ ਸ੍ਤਨਸ਼੍ਰੋਣਿਮੁਖਾਨਿ ਸੁਨ੍ਦਰਾਣਿ ਚ 4.18.
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ, ਕਮਰਾਂ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਵੇਖ ਕੇ,
ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਿਤਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਿਖਯਾ ਸੁਰਤੋਨ੍ਮੁਖਃ
ਅੱਗ ਦੇ ਚੌਕ 'ਤੇ ਖੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਾਮ ਵਲ ਮੁੜ ਗਿਆ।