ਮਹਦਾਦਿਸृष੍ਟਿਸੂਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮੇਵ ਚ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੱਤ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸੁੱਖਮ ਤੱਤ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤੀਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਃ ਸਦਾ
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਅਹੋऽਪ੍ਯਾਕਾਰਹੀਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਵਿਗ੍ਰਹਵਾਨਪਿ
ਹਾਏ! ਤੂੰ ਰੂਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਜਡੀਭੂਤਾ ਯਤ੍ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇ ਯਨ੍ਨਿਰੂਪਣੇ
ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸਿਫਤ ਜਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੌਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਕਮਲਾ ਰਾਧਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੇਦਸੂਰਪਿ
ਪਾਰਵਤੀ, ਕਮਲਾ, ਰਾਧਾ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵੀ—
ਵਯਂ ਕਿਂ ਸ੍ਤਵਨਂ ਕੁਰ੍ਮਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਵਰਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਵਰ! ਅਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇਰੀ ਕੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਾਂ?
ਇਤਿ ਪੇਤੁਸ਼੍ਚ ਤਾ ਵਿਪ੍ਰਪਤ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਚ੍ਚਰਣਾਮ੍ਬੁਜੇ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ।
ਵਿਪ੍ਰਪਤ੍ਨੀਕृਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪੂਜਾਕਾਲੇ ਚ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੂਜਾ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਪਨ੍ਤ੍ਯੋ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਾਃ 4.18.
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਦ੍ਵਿਜਪਤ੍ਨ੍ਯ ਊਚੁਃ ਦੇਹਿ ਸ੍ਵਂ ਦਾਸ੍ਯਮਸ੍ਮਭ੍ਯਂ ਦृਢਾਂ ਭਕ੍ਤਿਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਉਹ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯਾਮੋऽਨੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸਰੋਜਂ ਤਵ ਕੇਸ਼ਵ
ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ! ਅਸੀਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੇਰਾ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਸਕੀਏ।
ਦ੍ਵਿਜਪਤ੍ਨੀਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਃ ਕਰੁਣਾਨਿਧਿਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—
ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਪਤ੍ਨੀਭਿਰ੍ਮਿष੍ਟਮਨ੍ਨਂ ਸੁਧੋਪਮਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਾਤਕੁਮ੍ਭਂ ਰਥਂ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਉਥੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ਆ ਗਿਆ।
ਰਤ੍ਨਦਰ੍ਪਣਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਰਤ੍ਨਸਾਰਪਰਿਚ੍ਛਦਮ੍
ਉਹ ਰਥ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦਰਪਣਾਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਵੇਤਚਾਮਰਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੁਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਚਾਮਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਧੋਏ ਹੋਏ ਸੁੱਚੇ ਕਪੜੇ ਵੀ ਸਨ।
ਸ਼ਤਚਕ੍ਰਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਮਨੋਯਾਯਿ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਹ ਰਥ ਸੌ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਣ ਸੀ।
ਪੀਤਵਸ੍ਤ੍ਰਪਰੀਧਾਨੈ ਰਤ੍ਨਾਲਂਕਾਰਭੂषਿਤੈਃ
ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਦ੍ਵਿਭੁਜੈਰ੍ਮੁਰਲੀਹਸ੍ਤੈਰ੍ਗੋਪਵੇषਧਰੈਰ੍ਵਰੈਃ 4.18.
ਉਹ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੁਰਲੀ ਫੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਬੜੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਅਵਰੁਹ੍ਯ ਰਥਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਤੇ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਹਰੇਃ ਪਦਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੋਂ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਉਤਰੇ ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ।
ਵਿਪ੍ਰਭਾਰ੍ਯਾ ਹਰਿਂ ਨਤ੍ਵਾ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਗੋਲੋਕਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਵਿਦਵਾਨ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਚਾਹੀਦੀ ਗੋਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਹਰਿਸ਼੍ਛਾਯਾਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਾਯ ਤਾਸਾਂ ਚ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਯਾ
ਹਰੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਬਣਾਈ।
ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਭਾਰ੍ਯਾ ਉਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪਰਮੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਾਨਸਾਃ
ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ।
ਦृष੍ਟ੍ਵੋਚੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਾਸ੍ਤੇ ਚ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਊਚੁਃ ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਜੀਵਨਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵੇਦਪਾਠੋऽਪ੍ਯਨਰ੍ਥਕਃ
ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਈ, ਸਾਡਾ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨਾ ਵੀ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵੇਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਹੈ,
ਤਪੋ ਜਪੋ ਵ੍ਰਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵੇਦਾ ਧ੍ਯਯਨਮਰ੍ਚਨਮ੍
ਤਪ, ਜਪ, ਵਰਤ, ਗਿਆਨ, ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਭਗਤੀ—
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਃ ਸੇਵਿਤੋ ਯੇਨ ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਤਪਸਾਂ ਫਲੈਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੋ ਹृਦਯੇ ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਕਿਂ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਕृਤੈਃ ।।4.18.
ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਲਈ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਕਾਮਿਨੀਵਰਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਆਪਣੇ ਚੰਗੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।