ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸੁਰਲੋਕਾਸ਼੍ਚਰਾਚਰਾਃ 1.17.
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਦੇਵ ਲੋਕ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ—ਸਭ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਚ ਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਕਃ ਸਂਖ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਤੁਮੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਸਰ੍ਵਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਦ੍ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਸਤ੍ਯਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚਾ ਤੇ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਸ਼੍ਚ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਾਨ੍ਤਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਦਾ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਖੜੇ ਹਨ।
ਗੋਲੋਕੇ ਦ੍ਵਿਭੁਜਃ ਕृष੍ਣੋ ਰਾਧਾਕਾਨ੍ਤਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਗੋਲੋਕ ਵਿਚ, ਰਾਧਾ ਦੇ ਸਦਾ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਖੜੇ ਹਨ।
ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ ਚਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ।
ਤਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਮਣ੍ਡਲਾਕਾਰਂ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਕੋਟਿਸਮਪ੍ਰਭਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਇਕ ਚਕਰ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਨਵੀਨਨੀਰਦਸ਼੍ਯਾਮਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਪੀਤਵਾਸਸਮ੍
ਉਹ ਨਵੇਂ ਬਦਲ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਿਸ਼ੋਰਨਯਨਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਾਨ੍ਤਂ ਸਸ੍ਮਿਤਮੀ ਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵੋऽਹਂ ਚ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯਸ਼੍ਚ ਬਾਲਕਃ ।। 1.17.
ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਬੱਚੇ।
ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਜੀਵਯ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰ ਦੇ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬਾਲਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰਰੂਪੀ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਜੋ ਜਨਾਰਦਨ ਸੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਪ੍ਰਯਯੁਰ੍ਮਾਲਤੀਮੂਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ਾਨਪੁਰੋਗਮਾਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਆਗੂ ਬਣ ਕੇ, ਸਭ ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਚਲੇ ਗਏ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁਜਲਂ ਦਦੌ ਗਾਤ੍ਰੇ ਸ਼ਵਸ੍ਯ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਮੰਡਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਸ ਲਾਸ਼ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਿਆ।
ਜ੍ਞਾਨਦਾਨਂ ਦਦੌ ਤਸ੍ਮੈ ਜ੍ਞਾਨਾਨਨ੍ਦਃ ਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ।
ਵਹ੍ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਬਭੂਵ ਜਠਰਾਨਲਃ
ਅੱਗ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਜਾਗ ਪਈ।
ਤਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰਧਿष੍ਠਾਨਾਜ੍ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਵਰੂਪਿਣਃ
ਉਸ ਵਾਯੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਧਿष੍ਠਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦृष੍ਟਿਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਬਭੂਵ ਹ
ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਹੀ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।
ਸ਼ਵਸ੍ਤਥਾऽਪਿ ਨੋਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਯਥਾ ਸ਼ੇਤੇ ਜਡਸ੍ਤਥਾ
ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਲਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਉੱਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਈ ਰਹੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਚਨਾਤ੍ਸਾਧ੍ਵੀ ਤੁष੍ਟਾਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਔਰਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ।
ਮਾਲਾਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਵਿਨਾ ਯੇਨ ਸ਼ਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਜਗਤੀਤਲੇ
ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਸ਼ਾਂ ਹੀ ਹਨ,
ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਰੂਪਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ 1.18.
ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਭ ਦਾ ਦਰਸ਼ਕ ਹੈ,
ਯੇਨ ਸृष੍ਟਾ ਚ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸਰ੍ਵਾਧਾਰੋ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾ
ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਰਚਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ,
ਜਗਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਿਯਤੋ ਯਸ੍ਯ ਸੇਵਯਾ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਦਾ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ ਯਂ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮੁਨਯੋ ਮਨਵਸ੍ਤਥਾ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਮਨੂ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ,
ਸਾਕਾਰਂ ਚ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਪਰਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਜੋ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਿਰਰੂਪ ਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ,
ਤਪਃਫਲਂ ਤਪੋਬੀਜਂ ਤਪਸਾਂ ਚ ਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਤਪ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵਾਧਾਰਂ ਸਰ੍ਵਬੀਜਂ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਫਲਮ੍
ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਕਰਮ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ,
ਸ੍ਵਯਂਤੇਜਃਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਉਹਦੀ ਸਰੀਰ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤੇਜੋ ਮਣ੍ਡਲਾਕਾਰਂ ਸੂਰ੍ਯਕੋਟਿਸਮਪ੍ਰਭਮ੍
ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਗੋਲ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਚਮਕ ਦਸ ਕਰੋੜ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ।