ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮੋਹਿਨੀ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਕਮਲਾਂਸ਼ਾ ਕਲਾਵਤੀ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਲੱਖਮੀ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।
ਵਿਦਗ੍ਧਾਯਾ ਵਿਦਗ੍ਧੇਨ ਸਂਬਨ੍ਧੋ ਗੁਣਵਾਨ੍ਨृਪ ਉਵਾਚ ਤਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਿਨਯਾਵਨਤੋ ਮੁਨੇ 4.17.
ਇਸ ਚਤੁਰ ਕੁੜੀ ਦਾ ਚਤੁਰ ਤੇ ਗੁਣੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਠੀਕ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਭਨਨ੍ਦਨ ਉਵਾਚ
ਭਨੰਦਨ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਯੋਗਕਰ੍ਤਾ ਜਨ੍ਮਦਾਤਾऽਹਮੇਵ ਚ
ਮੈਂ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਜੋੜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।
ਕਰ੍ਮਾਨੁਰੂਪਫਲਦਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਾਰਣਂ ਵਿਧਿਃ
ਮੈਂ, ਵਿਧੀ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਾਂ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਨਿष੍ਫਲਂ ਸਰ੍ਵਮਨੀਸ਼ਸ੍ਯੋਦ੍ਯਮੋ ਯਥਾ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਾਂਗ ਸਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਭੂਤੈਵ ਕੋ ਵਾऽਹਂ ਕੇਨਾਨ੍ਯੇਨ ਨਿਵਾਰ੍ਯਤੇ
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕੌਣ ਸੀ? ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਮਿष੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਭੋਜਯਾਮਾਸ ਸਾਦਰੇਣ ਚ ਨਾਰਦ
ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਖਵਾਇਆ।
ਗਤ੍ਵਾ ਸ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸੁਰਭਾਨਸ੍ਯ ਸਂਸਦਿ
ਉਹ ਜਾ ਕੇ ਸੁਰਭਾਨ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸਂਬਨ੍ਧਂ ਯੋਜਯਾਮਾਸ ਗਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਾ ਚ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਗਰਗ ਰਾਹੀਂ ਜਲਦੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਗਜਰਤ੍ਨਮਸ਼੍ਵਰਤ੍ਨਂ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਮਣਿਭੂषਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਤੇ ਮੋਤੀ-ਗਹਿਣੇ ਦਿੱਤੇ।
ਰੇਮੇ ਸੁਨਿਰ੍ਜਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਬੁਬੁਧੇ ਨ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ 4.17.
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਇਕਾਂਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀ ਸੋਚ ਹੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।
ਵ੍ਯਾਕੁਲੋ ਵृषਭਾਨੁਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਚ ਤਯਾ ਵਿਨਾ
ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ ਉਸ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਾਤਿਸ੍ਮਰੋ ਹਰੇਰਂਸ਼ੋ ਵृषਭਾਨੋ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ, ਜੋ ਹਰਿ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਸਦਾ ਸਕਾਮਾ ਸਾ ਪ੍ਰੌਢਾ ਸ ਚ ਕਾਮਸਮੋ ਯੁਵਾ ਦੈਵਾਤ੍ਸੁਦਾਮ ਸ਼ਾਪੇਨ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਪੁਰਾ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤੇ ਪਰਿਪੱਕਵ ਸੀ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ; ਕਿਸਮਤ, ਸੁਦਾਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ।
ਅਯੋਨਿਸਂਭਵਾ ਸਾ ਚ ਕृष੍ਣਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਾ ਸਤੀ
ਉਹ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜੰਮੀ ਸੀ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਤਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਗਣੈਃ ਸਹ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਥਲਂ ਚਾਰੁ ਮਨਸਾऽऽਲੋਚ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਜੋ ਇਕ ਕੋਸ ਲੰਮੀ ਸੀ, ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ।
ਕृਤ੍ਵਾऽਨੁਮਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਸਰ੍ਵਤੋऽਪਿ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਨਾਲ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਨਿਰਾਲਾ ਪਾਇਆ।
ਦੁਰ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯਾਭਿਰ੍ਵੈਰਿਭਿਸ਼੍ਚ ਖਨਿਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸ੍ਤਰੈਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਪੱਥਰ ਖੋਦੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਚਾਰੁ ਚਮ੍ਪਕਵृਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਿਤੈਃ ਸੁਮਨੋਹਰੈਃ 4.17.
ਉਹ ਥਾਂ ਸੋਹਣੇ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਚੰਪਕ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਆਮ੍ਰੈਰ੍ਗੁਡਾਲੈਃ ਪਨਸੈਃ ਖਰ੍ਜੂਰੈਰ੍ਨਾਰਿਕੇਲਕੈਃ
ਉਥੇ ਆਮ, ਗੰਨੇ, ਕਠਲ, ਖਜੂਰ ਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਸਨ।
ਤੁਙ੍ਗੈਰਾਮ੍ਰਾਤਕੈਰ੍ਜਮ੍ਬੁਸਮੂਹੈਸ਼੍ਚ ਫਲਾਨ੍ਵਿਤੈਃ
ਉਥੇ ਲੰਮੇ ਆਮਰਾਤਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜਾਮੁਨ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਸਨ।
ਸਰ੍ਵਤਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਫਲੈਸ੍ਤੈਃ ਪੁष੍ਪਿਤੈਰਹੋ
ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਹ ਥਾਂ ਫਲਾਂ ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ—ਵਾਹ! ਕੀ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸੀ।
ਪਰਿਖਾਨਾਂ ਰਹਃ ਸ੍ਥਾਨੇ ਚਕਾਰ ਮਾਰ੍ਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਖੂਹਾਂ ਦੇ ਇਕਾਂਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਰਾਹ ਬਣਾਇਆ।
ਸਂਕੇਤੇਨ ਮਣਿਸ੍ਤਮ੍ਭੈਸ਼੍ਛਾਦਿਤੈਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਪਾਥਸਾ
ਗੁਪਤ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ, ਮੋਤੀ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਤੇ ਇਕ ਸੂਕੜੇ ਰਾਹ ਨਾਲ ਓਹ ਥਾਂ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪਰਿਖੋਪਰਿਭਾਗੇ ਚ ਪ੍ਰਾਕਾਰਂ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਖਾਈ ਦੇ ਉੱਤੇਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਕੰਧ ਬਣਾਇਆ।
ਪ੍ਰਸ੍ਤਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਹਸ੍ਤਕਮ੍
ਪੱਥਰ ਦੀ ਚੌਕਠੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਪੱਚੀ ਹੱਥ ਸੀ।
ਬਾਹ੍ਯੇ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤਮਨ੍ਤਰੇ ਸਪ੍ਤਭਿਸ੍ਤਥਾ
ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਦੋ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਸੱਤ ਨਾਲ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਸਾਰਵਿਨਿਰ੍ਮਾਣਕਲਸ਼ੋਜ੍ਜ੍ਵਲਸ਼ੇਖਰਮ੍ 4.17.
ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਕਲਸ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।