ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇਣ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਮਨ੍ਦਗਾਮਿਨੀ
ਉਹ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਮਾਣ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲੀ।
ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਜ੍ਞਾਨੀ ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਮਾਪ ਤਥਾऽਪਿ ਚ 4.17.
ਉਹ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਕਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯੇਯਮਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਤਂ ਜਨਃ
ਜਦ ਉਹ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਲੋਕ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈ?'
ਕਮਲਾਕਲਯਾ ਧਨ੍ਯਾ ਸਂਭੂਤਾ ਨृਪਮਨ੍ਦਿਰੇ
ਲੱਖਮੀ ਦੇ ਕਮਲ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਹੋਈ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਜਨਮੀ ਸੀ।
ਵ੍ਰਜ ਵ੍ਰਜ ਵ੍ਰਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲੋਕੋ ਜਗਾਮ ਹ
ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ, 'ਚੱਲੋ, ਚੱਲੋ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਾਸੇ ਜਾਓ,' ਤੇ ਫਿਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਅਵਰੁਹ੍ਯ ਰਥਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਨृਪਤੇਃ ਸਭਾਮ੍
ਉਹ ਰਥ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਉਤਰੀ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ।
ਇष੍ਟਾਲਾਪਂ ਬਹੁਤਰਂ ਚਕਾਰ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਨਨ੍ਦ ਉਵਾਚ ਸਂਬਨ੍ਧਂ ਕੁਰੁ ਕਨ੍ਯਾਯਾ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟੇਨ ਚ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਨੰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੁਣ ਇਸ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਨਾਲ ਕਰਵਾਓ।'
ਸੁਰਭਾਨੁਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਵृषਭਾਨੁਰ੍ਵ੍ਰਜਾਧਿਪਃ
ਸੁਰਭੀ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ, ਵ੍ਰਜ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਯੋਗੀ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰੋ ਯੁਵਾ
ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਸਦਾ ਜਵਾਨੀ ਵਾਲਾ, ਜੋਗੀ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮੋਹਿਨੀ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਕਮਲਾਂਸ਼ਾ ਕਲਾਵਤੀ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਲੱਖਮੀ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।
ਵਿਦਗ੍ਧਾਯਾ ਵਿਦਗ੍ਧੇਨ ਸਂਬਨ੍ਧੋ ਗੁਣਵਾਨ੍ਨृਪ ਉਵਾਚ ਤਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਿਨਯਾਵਨਤੋ ਮੁਨੇ 4.17.
ਇਸ ਚਤੁਰ ਕੁੜੀ ਦਾ ਚਤੁਰ ਤੇ ਗੁਣੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਠੀਕ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਭਨਨ੍ਦਨ ਉਵਾਚ
ਭਨੰਦਨ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਯੋਗਕਰ੍ਤਾ ਜਨ੍ਮਦਾਤਾऽਹਮੇਵ ਚ
ਮੈਂ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਜੋੜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।
ਕਰ੍ਮਾਨੁਰੂਪਫਲਦਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਾਰਣਂ ਵਿਧਿਃ
ਮੈਂ, ਵਿਧੀ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਾਂ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਨਿष੍ਫਲਂ ਸਰ੍ਵਮਨੀਸ਼ਸ੍ਯੋਦ੍ਯਮੋ ਯਥਾ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਾਂਗ ਸਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਭੂਤੈਵ ਕੋ ਵਾऽਹਂ ਕੇਨਾਨ੍ਯੇਨ ਨਿਵਾਰ੍ਯਤੇ
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕੌਣ ਸੀ? ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਮਿष੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਭੋਜਯਾਮਾਸ ਸਾਦਰੇਣ ਚ ਨਾਰਦ
ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਖਵਾਇਆ।
ਗਤ੍ਵਾ ਸ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸੁਰਭਾਨਸ੍ਯ ਸਂਸਦਿ
ਉਹ ਜਾ ਕੇ ਸੁਰਭਾਨ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸਂਬਨ੍ਧਂ ਯੋਜਯਾਮਾਸ ਗਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਾ ਚ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਗਰਗ ਰਾਹੀਂ ਜਲਦੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਗਜਰਤ੍ਨਮਸ਼੍ਵਰਤ੍ਨਂ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਮਣਿਭੂषਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਤੇ ਮੋਤੀ-ਗਹਿਣੇ ਦਿੱਤੇ।
ਰੇਮੇ ਸੁਨਿਰ੍ਜਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਬੁਬੁਧੇ ਨ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ 4.17.
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਇਕਾਂਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀ ਸੋਚ ਹੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।
ਵ੍ਯਾਕੁਲੋ ਵृषਭਾਨੁਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਚ ਤਯਾ ਵਿਨਾ
ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ ਉਸ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਾਤਿਸ੍ਮਰੋ ਹਰੇਰਂਸ਼ੋ ਵृषਭਾਨੋ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ, ਜੋ ਹਰਿ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਸਦਾ ਸਕਾਮਾ ਸਾ ਪ੍ਰੌਢਾ ਸ ਚ ਕਾਮਸਮੋ ਯੁਵਾ ਦੈਵਾਤ੍ਸੁਦਾਮ ਸ਼ਾਪੇਨ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਪੁਰਾ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤੇ ਪਰਿਪੱਕਵ ਸੀ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ; ਕਿਸਮਤ, ਸੁਦਾਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ।
ਅਯੋਨਿਸਂਭਵਾ ਸਾ ਚ ਕृष੍ਣਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਾ ਸਤੀ
ਉਹ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜੰਮੀ ਸੀ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਤਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਗਣੈਃ ਸਹ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਥਲਂ ਚਾਰੁ ਮਨਸਾऽऽਲੋਚ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਜੋ ਇਕ ਕੋਸ ਲੰਮੀ ਸੀ, ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ।
ਕृਤ੍ਵਾऽਨੁਮਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਸਰ੍ਵਤੋऽਪਿ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਨਾਲ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਨਿਰਾਲਾ ਪਾਇਆ।
ਦੁਰ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯਾਭਿਰ੍ਵੈਰਿਭਿਸ਼੍ਚ ਖਨਿਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸ੍ਤਰੈਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਪੱਥਰ ਖੋਦੇ ਹੋਏ ਸਨ।