ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਰੋਦਨਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕृਪਯਾ ਚ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਤਰਸ ਖਾਦਾ।
ਕ੍ਰੋਡੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਤਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਰੁਰੋਦ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਭੁਃ 4.17.
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੇਤੀ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਰੋ ਪਿਆ।
ਜੀਵਂ ਸਂਚਾਰਯਾਮਾਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਤ੍
ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਜਿੰਦ ਦਿੱਤੀ।
ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਚ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਚ ਕਾਮਸਮਪ੍ਰਭਮ੍
ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੀ।
ਸ ਵਿਧੇਰ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਵ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਮੁਕਤੀ ਮੰਗੀ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸ੍ਮੇਰਾਨਨਸਰੋਰੁਹਃ
ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ।
ਤਮੁਵਾਚ ਸਤੀ ਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਵਰਂ ਦਾਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਮ੍ ਕਲਾਵਤ੍ਯੁਵਾਚ
ਡਰੀ ਹੋਈ ਸਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਕਲਾਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਅਤੋऽਬਲਾਯਾ ਹੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕਾ ਗਤਿਰ੍ਭਵਿਤਾ ਵਦ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੱਸੋ—ਇੱਕ ਅਸਹਾਇ ਔਰਤ ਦਾ ਭਾਗ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਵ੍ਰਤਂ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਪਤਿਰੇਵ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਔਰਤ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਪ੍ਰਿਯਤਰੋ ਨ ਬਨ੍ਧੁਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨਃ ਪਰਃ
ਹਰ ਇਕ ਲਈ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮਾਲਕ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਮਿਸੇਵਾਵਿਹੀਨਾਯਾਃ ਸਰ੍ਵਂ ਤਨ੍ਨਿष੍ਫਲਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ 4.17.
ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨੀ—
ਪਠਨਂ ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚ ਤਪਾਂਸਿ ਚ
ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨੀ—
ਏਤਾਨਿ ਸ੍ਵਾਮਿਸੇਵਾਯਾਃ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਪਤਂਤਿ ਕਾਲਸੂਤ੍ਰੇ ਚ ਯਾਵਚ੍ਚਂਦ੍ਰਦਿਵਾਕਰੌ
ਜਦ ਤੱਕ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਹਨ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਡੋਰੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਂਤਤਂ ਵਿਪਰੀਤਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦਮੁਲ੍ਬਣਮ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇ ਉਲਟ ਸਬਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਮੁਖੇ ਤਾਸਾਂ ਦਦਤ੍ਯੇਵਮੁਲ੍ਕਾਂ ਚ ਯਮਕਿਂਕਰਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਜਨ੍ਮਸ਼ਤਕਂ ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਪੁਰੀषਕਮ੍
ਉਹ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਖੂਨ, ਮਾਸ ਤੇ ਗੰਦ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਾਨਾਮਿ ਕਿਂਚਿਦਬਲਾ ਤ੍ਵਂ ਵੇਦਜਨਕੋ ਵਿਭੁਃ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਅਸਹਾਇ ਹਾਂ; ਪਰ ਤੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈਂ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਮੇਵਂਭੂਤਂ ਤ੍ਵਾਂ ਬੋਧਯਾਮਿ ਕਿਮਚ੍ਯੁਤ
ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਸਿਖਾਵਾਂ, ਹੇ ਅਚੂਤ?
ਮਮ ਕੋ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਯੌਵਨਸ੍ਯ ਚ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੇਰਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ—ਮੇਰੀ ਇੱਜਤ ਤੇ ਮੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਦਾ?
ਸਰ੍ਵਦਾ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਕਾਂਤਸ੍ਤਦਭਾਵੇ ਚ ਤਤ੍ਸੁਤਃ 4.17.
ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਤੀ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਃ ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤਾ ਨष੍ਟਾਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਬਹਿष੍ਕृਤਾਃ
ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨਮੱਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਤਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਾਸਾਂ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਪਦ੍ਮਜ ।। ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਨੇਹੋ ਯਥਾ ਬਾਲ੍ਯੇ ਤਥਾ ਯੂਨਿ ਚ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕੇ
ਹੇ ਪਦਮਜ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਪੁੰਨ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਕਾਨ੍ਤੇ ਚ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇ ਸਮਾ ਸ੍ਪृਹਾ
ਪਤੀ ਵੱਲ ਪੂਰੀ ਨਿਭਾ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਤਿਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਸਾਧ੍ਵੀਨਾਂ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍
ਚੰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ।
ਕਾਨ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਤੀਨਾਂ ਚ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਜ੍ਞਾਨੇ ਚ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ।
ਸੁਦਾਰੁਣਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨਸ਼੍ਚ ਦੁਃਖਂ ਨਾਤਃ ਪਰਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ
ਔਰਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਕਠਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਵਿਦਗ੍ਧਾ ਦਗ੍ਧਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦਗ੍ਧਵਿਰਹਾਨਲੇ
ਜਿਵੇਂ ਚਤੁਰ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੀ ਹੈ।
ਵਿਰਹਾਗ੍ਨੌ ਮਨੋ ਦਗ੍ਧਂ ਵਹ੍ਨੌ ਸ਼ੁष੍ਕਤृਣਂ ਯਥਾ
ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਮਨ ਐਸਾ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕਾ ਘਾਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ।