ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਵਯਸਾ ਵृਦ੍ਧੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਃ ਕਿਸ਼ੋਰਵਤ੍
ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਪਰ ਦਿਖਣ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗਾ ਸੀ,
ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਸ਼ਿਲ੍ਪਨਿਪੁਣੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਤ੍ਰਿਕੋਟਿਭਿਃ
ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਕੋਟੀਆਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।
ਆਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਨਿਕਰਾਃ ਕੁਬੇਰਵਨਕਿਂਕਰਾਃ
ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜਥੇ, ਜੋ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੇਵਕ ਸਨ, ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਪਦ੍ਮਰਾਗਕਰਾ ਕੇਚਿਦਿਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਕਰਾ ਵਰਾਃ 4.17.
ਕੁਝ ਲੋਕ ਪਦਮਰਾਗ ਦੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਇੰਦਰਨੀਲ ਪਥਰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।
ਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤਕਰਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰਕਰਾ ਵਰਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੂਰਯਕਾਂਤ ਦੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਤੇ ਹੋਰ ਚਮਕਦਾਰ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।
ਕੇਚਿਚ੍ਚ ਗਨ੍ਧਸਾਰਾਣਾਂ ਮਣੀਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਵਾਹਕਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਾਤ੍ਰਘਟਾਦੀਨਾਂ ਵਾਹਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕੇਚਨ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਘੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।
ਨਗਰਂ ਕਰ੍ਤੁਮਾਰੇਭੇ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਂ ਸ਼ੁਭੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤੀਰ੍ਥਸਾਰਮਤਿਪ੍ਰਿਯਤਮਂ ਹਰੇਃ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸਾਰ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਸੀ।
ਗੋਲੋਕਸ੍ਯ ਚ ਸੋਪਾਨਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਾਞ੍ਛਿਤਪ੍ਰਦਮ੍
ਇਹ ਗੋਲੋਕ ਲਈ ਪੈੜੀ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਪਾਟਸ੍ਤਮ੍ਭਸੋਪਾਨਸਹਿਤੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਰੈਰ੍ਵਰੈਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਥੰਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵਧੀਆ ਪਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੈਲਜਾਸ਼੍ਮਵਿਨਿਰ੍ਮਾਣਵੇਦਿਪ੍ਰਾਂਗਣਸਂਯੁਤਮ੍
ਉਹ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਚੌਕ ਅਤੇ ਆੰਗਣ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯਥੋਚਿਤਬृਹਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਦ੍ਵਾਰਦ੍ਵਯਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਰੂਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਡੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਦੋਵੇਂ ਦਰਵਾਜੇ ਸਨ।
ਸੋਪਾਨੈਰ੍ਗਨ੍ਧਸਾਰਾਣਾਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭੈਃ ਸ਼ਂਕੁਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤੈਃ 4.17.
ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਪੈੜੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ੰਕੂ ਵਰਗੇ ਥੰਮ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਵਜ੍ਰਸਾਰਵਿਨਿਰ੍ਮਾਣਪ੍ਰਾਕਾਰੈਃ ਪਰਿਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ਵृषਭਾਨ੍ਵਾਲਯਂ ਰਮ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮਾਰਬ੍ਧਵਾਨ੍ਪੁਨਃ
ਵਜਰ ਦੇ ਮੂਲ ਨਾਲ ਬਣੇ ਕਿਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਘੇਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਾਕਾਰਪਰਿਖਾਯੁਕ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਵਾਰਾਨ੍ਵਿਤਂ ਪਰਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਲੇ ਤੇ ਖਾਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਚਾਰ ਵਧੀਆ ਦਰਵਾਜੇ ਲਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਰਤ੍ਨਸਾਰਵਿਕਾਰੈਸ਼੍ਚ ਤੂਲਿਕਾਨਿਕਰੈਰ੍ਵਰੈਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਲੋਹਸਾਰਕਪਾਟੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਿਤਂ ਚਿਤ੍ਰਕृਤ੍ਰਿਮੈਃ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਸਨ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਨਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਦਾਸ਼੍ਰਮੈਕਦੇਸ਼ੇ ਚ ਨਿਰ੍ਜਨੇऽਤਿਮਨੋਹਰੇ
ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਇਕੱਲੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਨਮੋਹਕ ਸਥਾਨ ਤੇ।
ਸਂਭੋਗਾਰ੍ਥਂ ਕਲਾਵਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨਾ ਸਹ ਕੌਤੁਕਾਤ੍
ਕਲਾਵਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਸ ਲਈ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ।
ਯੁਕ੍ਤਂ ਨਵਭਿਰਾਰੋਹੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤੈਃ ਅਤ੍ਯੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਂ ਮਨੋਰਮ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਤੋऽਪਿ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਹ ਨੌ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਨੀਲਮ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਸੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਸੀ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਯਤ੍ਨਤੋ ਯਦ੍ਗृਹਂ ਰਮ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਸੁਰਕਾਰੁਣਾ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ ਨੇ ਉਹ ਸੁਹਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਾਰ੍ਦ੍ਧਾਂਸ਼ਸਂਭੂਤਾ ਤੇਨ ਤੁਲ੍ਯਾ ਚ ਤੇਜਸਾ ਯਸ੍ਯਾਂ ਚ ਸੁਦृਢਾਂ ਭਕ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਤੋ ਵਾਞ੍ਛਂਤਿ ਸਨ੍ਤਤਮ੍ ।। 4.17.
ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਹੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਭਕਤੀ ਨੂੰ ਸਾਧੂ ਸਦਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਮਾਨਵਃ ਕੇਨ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਕਥਮਾਪ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਿਸ ਨੇਕ ਕੰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੀ ਦੁਰਲਭ ਵਰਤ ਪਾਈ?
ਵृषਭਾਨੁਰ੍ਵ੍ਰਜਪਤਿਃ ਪੁਰਾऽऽਸੀਤ੍ਕੋ ਮਹਾਨਹੋ
ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੁ, ਵ੍ਰਜ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡਾ ਭਲਾ ਆਦਮੀ ਸੀ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯੋਵਾਚ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਤਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੱਸ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਿਆ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ
ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਕਲਾਵਤੀ ਰਤ੍ਨਮਾਲਾ ਮੇਨਕਾਸ਼੍ਚਾਤਿਦੁਰ੍ਲਭਾਃ
ਕਲਾਵਤੀ, ਰਤਨਮਾਲਾ ਤੇ ਮੇਨਕਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲਭ ਹਨ।
ਸ਼ੈਲਾਧਿਪਂ ਹਰੇਰਂਸ਼ਂ ਮੇਨਕਾ ਸਾ ਹਿਮਾਲਯਮ੍
ਮੇਨਕਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰੀ ਦਾ ਅੰਸ਼, ਹਿਮਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਪਤ੍ਨੀ ਸ਼੍ਰੀਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸੀਤਾ ਸਤ੍ਯਪਰਾਯਣਾ
ਸ੍ਰੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।