ਕਾਲਃ ਸਂਹਰਤੇ ਲੋਕਾਨ੍ਯਮਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਚ ਪਾਪਿਨਾਮ੍ 1.17.
ਕਾਲ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਯਮ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਹਾਕਮ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਾ ਯਾ ਚ ਸਰ੍ਵਾਦ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸਰ੍ਵਸੂਃ ਪੁਰਾ
ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਮੂਲ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ।
ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਵੇਦਾਨਧੀਤ੍ਯ ਭਵਤਾ ਜ੍ਞਾਤਃ ਕਃ ਸਾਰ ਏਵ ਚ
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵੇਦ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਕੌਣ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਿष੍ਯਃ ਕਸ੍ਯ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜ
ਤੂੰ ਕਿਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਚੇਲਾ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆ?
ਵਿਡਮ੍ਬਯਸਿ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਮਸ੍ਮਾਕਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਤੇ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈਂ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਗਤੇ ਪਤੇਦ੍ਦੇਹੋ ਦੇਹਿਨਾਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿੰਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਸ਼੍ਚ ਮਨੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਚੇਤਨਾ
ਜੀਵ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਛਾਈ, ਮਨ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਚੇਤਨਾ,
ਨਿਦ੍ਰਾ ਦਯਾ ਚ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਚ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृष੍ਣਾ ਪੁष੍ਟਿਰੇਵ ਚ
ਨੀਂਦ, ਦਇਆ, ਸੁਸਤਾਪਣ, ਭੁੱਖ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਪਾਲਣਾ,
ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਯਤ੍ਪੁਰਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰੇ ਗਮਨੋਨ੍ਮੁਖੇ
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ,
ਈਸ਼੍ਵਰੇ ਚ ਸ੍ਥਿਤੇ ਦੇਹੀ ਕ੍ਸ਼ਮਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਜਗਤਾਂ ਵਿਧਾਤਾ ਸਰ੍ਵਕਾਰਕਃ 1.17.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਸਭ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਯੁਗਲਕ੍ਸ਼ਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਚ ਵੇਧਸਾ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਦੱਸ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋੜ ਤਪ ਕਰੇ।
ਅਸਂਖ੍ਯਕਾਲਂ ਸੁਚਿਰਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਹਰੇਰ੍ਮਯਾ
ਅਣਗਿਣਤ ਸਮਿਆਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਹਰੀ ਲਈ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰੇ।
ਅਧੁਨਾ ਪਞ੍ਚਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਯਨ੍ਨਾਮਗੁਣਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਤੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਮਤ੍ਤੋ ਯਾਤਿ ਚ ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਯਨ੍ਨਾਮਗੁਣਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਾਤ੍
ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਮੌਤ ਵੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਸਂਹਰ੍ਤ੍ਤਾऽਪ੍ਯਹਂ ਮृਤ੍ਯੁਂਜਯਾਭਿਧਃ
ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਕਾਲੇ ਤਤ੍ਰ ਵਿਲੀਨੋऽਹਮਾਵਿਰ੍ਭੂਤਸ੍ਤਤਃ ਪੁਨਃ
ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਮੈਂ ਉਥੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਗੋਲੋਕੇ ਯਃ ਸ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪੇ ਸ ਏਵ ਚ
ਜੋ ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਤੁ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਯੁਗਾਨਾਮੇਕਸਪ੍ਤਤਿਃ
ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰੀ ਇਕਹੱਤਰ ਦਿਵਯ ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਸਂਖ੍ਯਾਵਿਸ਼ਿष੍ਟਸ੍ਯ ਸ਼ਤਵਰ੍षਾਯੁषੋ ਵਿਧੇਃ
ਇਹੀ ਗਿਣਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਹੈ।
ਅਹਂ ਕਲਾਨਾਮृषਭਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ 1.17.
ਸਭ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਰਰਾਮ ਚ ਸ਼ੌਨਕ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਉਥੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ।
ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋऽਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਆਤਮਾ, ਚੰਗਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਮਾੜਿਆਂ ਲਈ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹੈ।
ਅਧੁਨਾऽਪਿ ਸਭਾਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨਾਯਾਤ ਇਤਿ ਯਦ੍ਵਚਃ
ਹੁਣ ਵੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਮਹਨ੍ਨਿਨ੍ਦਾ ਭਵੇਦ੍ਯਤ੍ਰ ਨੈਵ ਸਾਧੁ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਤਾਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀ ਨਿੰਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੈਵਾਨ੍ਮਹਨ੍ਨਿਨ੍ਦਾਂ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਮਰਣਾਦ੍ ਬੁਧਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਉਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਮਤੋऽਕਾਮਤੋ ਵਾऽਪਿ ਵਿष੍ਣੁਨਿਨ੍ਦਾਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਚਾਹ ਕੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਚਾਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਕੁਮ੍ਭੀਪਾਕੇ ਪਚਤਿ ਸ ਯਾਵਦ੍ਧਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਯਃ
ਉਹ ਬੰਦਾ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਮਰ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਸੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣੀ ਚ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਚੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਉਥੇ ਇਹ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਕਿਂ ਵਾ ਤਂ ਚ ਨ ਮਨ੍ਯਤੇ
ਜਾਂ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਮੰਨ ਲਵੇ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਦੇਵੇ,