ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਜਗਾਮ ਸਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਚਾਸ਼੍ਵਮੇਕਾਕਿਨੀ ਮੁਦਾ
ਉਹ ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ, ਇਕੱਲੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਘੋੜਾ ਵੇਖਣ ਗਈ।
ਤਯਾ ਨਿਵਾਰ੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਰੇਮੇ ਤਤ੍ਰ ਤਯਾ ਸਹ 4.14.
ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰ ਬੈਠਾ।
ਸਾ ਚ ਸਂਭੋਗਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦੇਹਂ ਤਤ੍ਯਾਜ ਯੋਗਤਃ
ਉਹ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮृਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਲਲਾਪ ਭृਸ਼ਂ ਮੁਹੁਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਇਆ।
ਰਮ੍ਭਾ ਚ ਮਾਨਵਂ ਦੇਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਜਗਾਮ ਹ
ਰੰਭਾ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ।
ਨਲਕੂਬਰਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰਮ੍ਭਾਯਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਮੁਨੇ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮਪਰਂ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਨਲਕੂਬਰ ਦੀ ਤੇ ਰੰਭਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤਤ੍ਰੋਪਵਨਭਾਣ੍ਡੀਰੇ ਚਾਰਯਾਮਾਸ ਗੋਧਨਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਥੇ, ਬੋਹੜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਇਆ।
ਸਰਃ ਸੁਸ੍ਵਾਦੁਤੋਯਂ ਚ ਪਾਯਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਪਪੌ
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪਿਆਇਆ, ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਪੀਤਾ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਕृष੍ਣੋ ਮਾਯਾਮਾਨੁषਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸੀ—
ਮੇਘਾਵृਤਂ ਨਭੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼੍ਯਾਮਲਂ ਕਾਨਨਾਨ੍ਤਰਮ੍
—ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅਸਮਾਨ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਜੰਗਲ ਅੰਦਰੋਂ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵृष੍ਟਿਧਾਰਾਮਤਿਸ੍ਥੂਲਾਂ ਕਮ੍ਪਮਾਨਾਂਸ਼੍ਚ ਪਾਦਪਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮੋਟੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਧਾਰ ਤੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ।
ਕਥਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਗੋਵਤ੍ਸਾਨ੍ਵਿਹਾਯ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਬਤ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ? ਹਾਏ!
ਏਵਂ ਨਨ੍ਦੇ ਪ੍ਰਵਦਤਿ ਰੁਰੋਦ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿਸ੍ਤਦਾ
ਜਦ ਨੰਦ ਜੀ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਰਾਧਾऽऽਜਗਾਮ ਕृष੍ਣ ਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਧਾ ਜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ।
ਸ਼ਰਤ੍ਪਾਰ੍ਵਣਚਨ੍ਦ੍ਰਾਭਾਮੁष੍ਟਵਕ੍ਤ੍ਰਮਨੋਹਰਾ
ਉਸਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਪਤਝੜ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਪਰਿਤਸ੍ਤਾਰਕਾਪਕ੍ਸ਼੍ਮਵਿਚਿਤ੍ਰਕਜ੍ਜਲੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾ 4.15.
ਉਹ ਚਹੁੰਫੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਜਲ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਨ੍ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਲਸ਼ੋਭਾਰ੍ਹ ਸ੍ਥੂਲਮੁਕ੍ਤਾਫਲੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾ
ਉਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਗ੍ਰੀष੍ਮਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਪ੍ਰਭਾਮੁष੍ਟਕਕੁਣ੍ਡਲਾ
ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਫੁੱਲ ਮੱਝ ਦਿਨ ਦੀ ਤਪਦੀ ਧੁੱਪ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮੁਕ੍ਤਾਪਙ੍ਕ੍ਤਿਪ੍ਰਭਾਤੈਕਦਨ੍ਤਪਙ੍ਕ੍ਤਿਸਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਾ
ਉਸਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲਾਈਨ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਸ੍ਤੂਰੀਬਿਨ੍ਦੁਸਂਯੁਕ੍ਤ ਸਿਨ੍ਦੂਰਬਿਨ੍ਦੁਭੂषਿਤਾ
ਉਹ ਮਸਤੂਰੀ ਦੇ ਟਿੱਕੇ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂਰ ਦੀ ਬਿੰਦੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸੁਚਾਰੁਵਰ੍ਤੁਲਾਕਾਰਕਪੋਲਪੁਲਕਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਉਸਦੇ ਗਲਾਬੀ ਤੇ ਗੋਲ ਗੱਲਾਂ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀਅਾਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰੋਮਾਂਚ ਵੀ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸੁਚਾਰੁਸ਼੍ਰੀਫਲਯੁਗਕਠਿਨਸ੍ਤਨਸਂਗਤਾ
ਉਸਦੇ ਛਾਤੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਗੋਲ, ਸੋਭਾਵਾਨ ਫਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਸੁਚਾਰੁਵਰ੍ਤੁਲਾਕਾਰਮੁਦਰਂ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਸਦਾ ਪੇਟ ਵੀ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ, ਗੋਲ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸਦ੍ਰਤ੍ਨਸਾਰਰਚਿਤਮੇਖਲਾਜਾਲਭੂषਿਤਾ
ਉਹ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਕਮਰਬੰਦ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕਠਿਨਸ਼੍ਰੋਣਿਯੁਗਲਂ ਧਰਣੀਧਰਨਿਨ੍ਦਿਤਮ੍
ਉਸਦੇ ਕਸੇ ਹੋਏ ਨਿੱਬੜ ਕੂਲ੍ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਰਤ੍ਨਭੂषਣਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਯਾਵਕਦ੍ਰਵਸਂਯੁਤਮ੍ 4.15.
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹਲਦੀ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਦ੍ਰਤ੍ਨਸਾਰਰਚਿਤਕ੍ਵਣਨ੍ਮਞ੍ਜੀਰ ਰਞ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਸੀ, ਜੋ ਮਿੱਠਾ ਸੁਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਰਤ੍ਨਾਙ੍ਗੁਲੀਯਨਿਕਰਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੁਕੋਜ੍ਵਲਾ
ਉਸਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਕਪੜੇ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ।
ਸਹਸ੍ਰਦਲਸਂਯੁਕ੍ਤਕ੍ਰੀਡਾਕਮਲਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍
ਉਸਦਾ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਕੌਲ ਬੜੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕੌਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਨਨ੍ਦੋ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਯਯੌ
ਜਦ ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।