ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਜਾਲਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਸਿਨ੍ਦੂਰ ਬਿਨ੍ਦੁਸਂਯੁਤਾਮ੍
ਉਸਦੇ ਕਮਰ 'ਤੇ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਲੜ ਸੀ ਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸਿੰਧੂਰ ਦਾ ਟਿਕਾ ਸੀ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਂ ਯਾਹਿ ਪਾਪਿष੍ਠੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ 4.14.
ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀਏ, ਤੂੰ ਦਰਖ਼ਤ ਬਣ ਜਾ!'
ਜਨ੍ਮੇਜਯਸ੍ਯ ਸੁਭਗਾ ਭਵਿਤਾ ਕਾਮਿਨੀਤਿ ਚ
ਉਹ ਜਨਮੇਜਯ ਦੀ ਸੁਭਾਗਣ ਤੇ ਕਾਮੀਣੀ ਵਹੁਟੀ ਬਣੇਗੀ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪੁਨਰਾਯਾਸ੍ਯਸਿ ਗृਹਮ੍
ਸਿਰਫ਼ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਜਾਵੇਂਗੀ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਨਿਜਮਨ੍ਦਿਰਮ੍। ਕੁਬੇਰਤਨਯਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸ ਜਗਾਮ ਨਿਜਾਲਯਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਰਮ੍ਭਾਖ੍ਯਾਨਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੰਭਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ।
ਕਨ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਬਭੂਵ ਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵਰਾ
ਉਹ ਕੁੜੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਈ।
ਨਾਨਾਕੌਤੁਕਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਦਦੌ ਜਨ੍ਮੇਜਯਾਯ ਚ
ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਜਨਮੇਜਯ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਸ੍ਥਾਨੇਸ੍ਥਾਨੇ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਚ ਰਾਜਾ ਰੇਮੇ ਤਯਾ ਸਹ
ਰਾਜਾ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਅਸ਼੍ਵਸਂਗੋਪਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਥੌ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਦਿਰੇ
ਘੋੜਾ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਜਗਾਮ ਸਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਚਾਸ਼੍ਵਮੇਕਾਕਿਨੀ ਮੁਦਾ
ਉਹ ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ, ਇਕੱਲੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਘੋੜਾ ਵੇਖਣ ਗਈ।
ਤਯਾ ਨਿਵਾਰ੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਰੇਮੇ ਤਤ੍ਰ ਤਯਾ ਸਹ 4.14.
ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰ ਬੈਠਾ।
ਸਾ ਚ ਸਂਭੋਗਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦੇਹਂ ਤਤ੍ਯਾਜ ਯੋਗਤਃ
ਉਹ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮृਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਲਲਾਪ ਭृਸ਼ਂ ਮੁਹੁਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਇਆ।
ਰਮ੍ਭਾ ਚ ਮਾਨਵਂ ਦੇਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਜਗਾਮ ਹ
ਰੰਭਾ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ।
ਨਲਕੂਬਰਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰਮ੍ਭਾਯਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਮੁਨੇ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮਪਰਂ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਨਲਕੂਬਰ ਦੀ ਤੇ ਰੰਭਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤਤ੍ਰੋਪਵਨਭਾਣ੍ਡੀਰੇ ਚਾਰਯਾਮਾਸ ਗੋਧਨਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਥੇ, ਬੋਹੜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਇਆ।
ਸਰਃ ਸੁਸ੍ਵਾਦੁਤੋਯਂ ਚ ਪਾਯਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਪਪੌ
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪਿਆਇਆ, ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਪੀਤਾ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਕृष੍ਣੋ ਮਾਯਾਮਾਨੁषਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸੀ—
ਮੇਘਾਵृਤਂ ਨਭੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼੍ਯਾਮਲਂ ਕਾਨਨਾਨ੍ਤਰਮ੍
—ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅਸਮਾਨ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਜੰਗਲ ਅੰਦਰੋਂ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵृष੍ਟਿਧਾਰਾਮਤਿਸ੍ਥੂਲਾਂ ਕਮ੍ਪਮਾਨਾਂਸ਼੍ਚ ਪਾਦਪਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮੋਟੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਧਾਰ ਤੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ।
ਕਥਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਗੋਵਤ੍ਸਾਨ੍ਵਿਹਾਯ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਬਤ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ? ਹਾਏ!
ਏਵਂ ਨਨ੍ਦੇ ਪ੍ਰਵਦਤਿ ਰੁਰੋਦ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿਸ੍ਤਦਾ
ਜਦ ਨੰਦ ਜੀ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਰਾਧਾऽऽਜਗਾਮ ਕृष੍ਣ ਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਧਾ ਜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ।
ਸ਼ਰਤ੍ਪਾਰ੍ਵਣਚਨ੍ਦ੍ਰਾਭਾਮੁष੍ਟਵਕ੍ਤ੍ਰਮਨੋਹਰਾ
ਉਸਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਪਤਝੜ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਪਰਿਤਸ੍ਤਾਰਕਾਪਕ੍ਸ਼੍ਮਵਿਚਿਤ੍ਰਕਜ੍ਜਲੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾ 4.15.
ਉਹ ਚਹੁੰਫੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਜਲ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਨ੍ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਲਸ਼ੋਭਾਰ੍ਹ ਸ੍ਥੂਲਮੁਕ੍ਤਾਫਲੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾ
ਉਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਗ੍ਰੀष੍ਮਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਪ੍ਰਭਾਮੁष੍ਟਕਕੁਣ੍ਡਲਾ
ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਫੁੱਲ ਮੱਝ ਦਿਨ ਦੀ ਤਪਦੀ ਧੁੱਪ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮੁਕ੍ਤਾਪਙ੍ਕ੍ਤਿਪ੍ਰਭਾਤੈਕਦਨ੍ਤਪਙ੍ਕ੍ਤਿਸਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਾ
ਉਸਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲਾਈਨ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਸ੍ਤੂਰੀਬਿਨ੍ਦੁਸਂਯੁਕ੍ਤ ਸਿਨ੍ਦੂਰਬਿਨ੍ਦੁਭੂषਿਤਾ
ਉਹ ਮਸਤੂਰੀ ਦੇ ਟਿੱਕੇ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂਰ ਦੀ ਬਿੰਦੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।