ਕੁਬੇਰਤਨਯਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਯੋ ਨਲਕੂਬਰਃ
ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਲਕੂਬਰ ਸੀ,
ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਸਰਸਸ੍ਤੀਰੇ ਪੁष੍ਪੋਦ੍ਯਾਨੇ ਮਨੋਹਰੇ 4.14.
ਇੱਕ ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ ਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ,
ਵਿਧਾਯ ਪੁष੍ਪਸ਼ਯਨੇ ਰਤ੍ਨਦੀਪੈਸ਼੍ਚ ਦੀਪਿਤਮ੍
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚੌਕੀ ਬਿਛਾ ਕੇ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀਵਟੀਆਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ,
ਪਰਿਤਃ ਪੁष੍ਪਮਾਲ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੌਮਵਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਵੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਾष੍ਟਪ੍ਰਕਾਰਂ ਚ ਵਿਪਰੀਤਾਦਿਕਂ ਸੁਖਮ੍
ਪਿਆਰ ਦੇ ਅੱਠ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਲਟ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਖ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗ ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਸਂਯੋਗਤ੍ਰਿਵਿਧਾਸ਼੍ਲੇषਣਂ ਮੁਦਾ
ਅੰਗ ਤੇ ਅੰਗ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਵੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਜਲਾਤ੍ਸ੍ਥਲੇ ਸ੍ਥਲਾਤ੍ਤੋਯੇ ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਜੋ ਕਾਮਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਨਗ੍ਨਾਂ ਰਮ੍ਭਾਂ ਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼ੀਂ ਪੀਨਸ਼੍ਰੋਣਿਪਯੋਧਰਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਨੰਗੀ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਨੀਵੇਂ ਕਮਰ ਤੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਿਨੇ ਸਨ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਂ ਪ੍ਰਾਣਨਾਥਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਸ੍ਮਿਤਂ ਮੁਦਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰਤ੍ਨਕੁਣ੍ਡਲਯੁਗ੍ਮੇਨ ਗਣ੍ਡਸ੍ਥਲਵਿਰਾਜਿਤਾਮ੍
ਉਸਦੇ ਗਲ੍ਹੇ ਚਮਕਦੇ ਰਤਨ ਵਾਲੇ ਕੰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਜਾਲਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਸਿਨ੍ਦੂਰ ਬਿਨ੍ਦੁਸਂਯੁਤਾਮ੍
ਉਸਦੇ ਕਮਰ 'ਤੇ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਲੜ ਸੀ ਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸਿੰਧੂਰ ਦਾ ਟਿਕਾ ਸੀ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਂ ਯਾਹਿ ਪਾਪਿष੍ਠੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ 4.14.
ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀਏ, ਤੂੰ ਦਰਖ਼ਤ ਬਣ ਜਾ!'
ਜਨ੍ਮੇਜਯਸ੍ਯ ਸੁਭਗਾ ਭਵਿਤਾ ਕਾਮਿਨੀਤਿ ਚ
ਉਹ ਜਨਮੇਜਯ ਦੀ ਸੁਭਾਗਣ ਤੇ ਕਾਮੀਣੀ ਵਹੁਟੀ ਬਣੇਗੀ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪੁਨਰਾਯਾਸ੍ਯਸਿ ਗृਹਮ੍
ਸਿਰਫ਼ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਜਾਵੇਂਗੀ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਨਿਜਮਨ੍ਦਿਰਮ੍। ਕੁਬੇਰਤਨਯਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸ ਜਗਾਮ ਨਿਜਾਲਯਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਰਮ੍ਭਾਖ੍ਯਾਨਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੰਭਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ।
ਕਨ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਬਭੂਵ ਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵਰਾ
ਉਹ ਕੁੜੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਈ।
ਨਾਨਾਕੌਤੁਕਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਦਦੌ ਜਨ੍ਮੇਜਯਾਯ ਚ
ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਜਨਮੇਜਯ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਸ੍ਥਾਨੇਸ੍ਥਾਨੇ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਚ ਰਾਜਾ ਰੇਮੇ ਤਯਾ ਸਹ
ਰਾਜਾ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਅਸ਼੍ਵਸਂਗੋਪਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਥੌ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਦਿਰੇ
ਘੋੜਾ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਜਗਾਮ ਸਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਚਾਸ਼੍ਵਮੇਕਾਕਿਨੀ ਮੁਦਾ
ਉਹ ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ, ਇਕੱਲੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਘੋੜਾ ਵੇਖਣ ਗਈ।
ਤਯਾ ਨਿਵਾਰ੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਰੇਮੇ ਤਤ੍ਰ ਤਯਾ ਸਹ 4.14.
ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰ ਬੈਠਾ।
ਸਾ ਚ ਸਂਭੋਗਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦੇਹਂ ਤਤ੍ਯਾਜ ਯੋਗਤਃ
ਉਹ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮृਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਲਲਾਪ ਭृਸ਼ਂ ਮੁਹੁਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਇਆ।
ਰਮ੍ਭਾ ਚ ਮਾਨਵਂ ਦੇਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਜਗਾਮ ਹ
ਰੰਭਾ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ।
ਨਲਕੂਬਰਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰਮ੍ਭਾਯਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਮੁਨੇ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮਪਰਂ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਨਲਕੂਬਰ ਦੀ ਤੇ ਰੰਭਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤਤ੍ਰੋਪਵਨਭਾਣ੍ਡੀਰੇ ਚਾਰਯਾਮਾਸ ਗੋਧਨਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਥੇ, ਬੋਹੜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਇਆ।
ਸਰਃ ਸੁਸ੍ਵਾਦੁਤੋਯਂ ਚ ਪਾਯਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਪਪੌ
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪਿਆਇਆ, ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਪੀਤਾ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਕृष੍ਣੋ ਮਾਯਾਮਾਨੁषਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸੀ—
ਮੇਘਾਵृਤਂ ਨਭੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼੍ਯਾਮਲਂ ਕਾਨਨਾਨ੍ਤਰਮ੍
—ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅਸਮਾਨ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਜੰਗਲ ਅੰਦਰੋਂ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।