ਆਕਣ੍ਠਪੂਰ੍ਣਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕਾ ਗਨ੍ਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਾ
ਭਿਖਾਰੀ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਤੱਕ ਖਾ ਕੇ ਇੰਨੇ ਭਰ ਗਏ ਕਿ ਉੱਠ ਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।
ਸੁਮਨ੍ਦਗਾਮਿਨਃ ਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਦ੍ਭੂਮੌ ਚ ਸ਼ੇਰਤੇ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਗਏ।
ਕੇਚਿਦੂषੁਃ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਹਸਨ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੇਚਨ ।। ਕਪਰ੍ਦਕਾਨਾਂ ਵਸ੍ਤੂਨਾਂ ਸ਼ੇषਾਂਸ਼੍ਚੋਰ੍ਵਰਿਤਾਨ੍ਬਹੂਨ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ; ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਈਆਂ ਚਿੱਲੀਆਂ ਤੇ ਸਮਾਨ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਕੇਚਿਤ੍ਤਾਨਾਦਦੁਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕੇਚਨ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਖੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦੇ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਾਇਆ।
ਕੇਚਿਦ੍ਬਹੁਵਿਧਾ ਗਾਥਾਃ ਕਥਯਨ੍ਤਃ ਪੁਰਾਤਨਾਃ 4.13.
ਕੁਝ ਲੋਕ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਨਹੁषਨਲਾਦੀਨਾਂ ਚ ਯਾਃ ਕਥਾਃ
ਉਹ ਗੀਤ ਉੱਤਾਨਪਾਦ, ਨਹੁਸ਼ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਨ।
ਯੇषਾਂਯੇषਾਂ ਨृਪਾਣਾਂ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਵृਦ੍ਧਮੁਖਾਤ੍ਕਥਾਃ
ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੁਬਾਨ ਤੋਂ ਸੁਣੀਆਂ।
ਸ੍ਥਾਯਂਸ੍ਥਾਯਂ ਗਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਸ੍ਵਾਪਂਸ੍ਵਾਪਂ ਚ ਕੇਚਨ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ।
ਹृष੍ਟੋ ਨਨ੍ਦੋ ਯਸ਼ੋਦਾ ਚ ਬਾਲਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਨੰਦ ਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤੌ ਬਾਲੌ ਸ਼ੁਕ੍ਲਚਨ੍ਦ੍ਰਕਲੋਪਮੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਵਧਦੇ ਗਏ, ਚੰਨ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਕਲਾਂ ਵਾਂਗ।
ਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਵਾ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਂ ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਮੌ ਵਕ੍ਤੁਂ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਹ ਅੱਧਾ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬੋਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ।
ਬਾਲੋ ਦ੍ਵਿਪਾਦਂ ਪਾਦਂ ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਬੱਚਾ ਦੋ ਕਦਮ ਜਾਂ ਇੱਕ ਕਦਮ ਚੱਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਰ੍षਾਧਿਕੋ ਹਿ ਵਯਸਾ ਕृष੍ਣਾਤ੍ਸਂਕਰ੍षਣਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਡਾ ਸੀ।
ਵ੍ਰਜਨ੍ਤੌ ਗੋਕੁਲੇ ਬਾਲੌ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਗਮਨੇ ਕ੍ਸ਼ਮੌ
ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ।
ਗਰ੍ਗੋ ਜਗਾਮ ਮਥੁਰਾਂ ਵਸੁਦੇਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਮੁਨੇ 4.13.
ਗਰਗ ਮਥੁਰਾ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਹੇ ਮুনি।
ਮੁਨਿਸ੍ਤਂ ਕਥਯਾਮਾਸ ਕੁਸ਼ਲਂ ਸੁਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍
ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਉਤਸਵ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਦੇਵਕੀ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਚ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ।
ਗਰ੍ਗਸ੍ਤਾਵਾਸ਼ਿषਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਾਲਯਂ ਮੁਦਾ
ਗਰਗ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਕਾਮਿਨੀਨਾਂ ਚ ਪਤਿਰ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪੁਙ੍ਗਵਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਪੰਜਾਹ ਕਾਮਣੀਆਂ ਦੇ ਪਤੀ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣਿਆ।
ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਨਿਪੁਣੋ ਯੁਵਾ
ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਤਤੋऽਧੁਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋ ਵੈष੍ਣਵੋਚ੍ਛਿष੍ਟਭੋਜਨਾਤ੍
ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੀ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਨਾਲ—
ਕਥਿਤਂ ਕृष੍ਣਚਰਿਤਂ ਨਾਮਾਨ੍ਨਪ੍ਰਾਸ਼ਨਾਦਿਕਮ੍
—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਅੰਨ ਖਵਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਆਦਿਕ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਏਕਦਾ ਨਨ੍ਦਪਤ੍ਨੀ ਚ ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਂ ਯਮੁਨਾਂ ਯਯੌ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਈ।
ਦਧਿਦੁਗ੍ਧਾਜ੍ਯਤਕ੍ਰਂ ਚ ਨਵਨੀਤਂ ਮਨੋਰਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਘਿਉ, ਛਾਛ ਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ ਦੇਖਿਆ।
ਮਧੁ ਹੈਯਙ੍ਗਵੀਨਂ ਯਤ੍ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਂ ਸ਼ਕਟਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਮਧੂ, ਘਿਉ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਖਾਣਾ ਜੋ ਰਥ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਬਾਲਕਂ ਗੋਪੀ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾऽऽਗਤ੍ਯ ਸ੍ਵਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਕੇ, ਗੋਪੀ ਨੇ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਵੇਖਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਬਾਲਾਂਸ਼੍ਚ ਅਹੋ ਕਰ੍ਮੇਦਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੈ ਰੱਬਾ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਹੈ?'
ਯਸ਼ੋਦਾਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮੂਚੁਸ਼੍ਚ ਬਾਲਕਾਃ
ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।
ਬਾਲਾਨਾਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੁਕੋਪ ਨਨ੍ਦਗੇਹਿਨੀ
ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਪਲਾਯਮਾਨਂ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਗ੍ਰਹੀਤੁਂ ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਹ
ਜਦੋਂ ਗੋਵਿੰਦ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕੀ।