ਕ੍ਸ਼ੁਧਿ ਜਾਜ੍ਵਲ੍ਯਮਾਨਾਯਾਮਾਹਾਰਾਭਾਵ ਏਵ ਚ
ਜਦੋਂ ਭੁੱਖ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਮਿਲੇ,
ਤਾਲਬਿਲ੍ਵਫਲਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਲਪਾਨਂ ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਤਾਲ ਜਾਂ ਬਿਲਵ ਦੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਫੌਰਨ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਣਾ,
ਤਪ੍ਤੋਦਕਂ ਚ ਸ਼ਿਰਸਿ ਭਾਦ੍ਰੇ ਤਿਕ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ 1.16.
ਜਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਕਰਵਾ ਖਾਣਾ,
ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਚ ਧਾਨ੍ਯਾਕਂ ਪਿष੍ਟਂ ਸ਼ੀਤੋਦਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਜਾਂ ਧਨੀਆ ਪੀਸ ਕੇ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਖਾਣਾ,
ਬਿਲ੍ਵਤਾਲਫਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਮੈਕ੍ਸ਼ਵਮੇਵ ਚ
ਜਾਂ ਪੱਕਾ ਬਿਲਵ ਜਾਂ ਤਾਲ ਦਾ ਫਲ, ਜਾਂ ਗੰਨੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣਾ,
ਪਿਤ੍ਤਕ੍ਸ਼ਯਕਰਂ ਸਦ੍ਯੋ ਬਲਪੁष੍ਟਿਪ੍ਰਦਂ ਪਰਮ੍
ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਤ ਤੁਰੰਤ ਘਟਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਭੋਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਜਲਪਾਨਂ ਵਿਨਾ ਤृषਾ
ਭੋਜਨ ਮਗਰੋਂ ਤੁਰੰਤ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਪਿਆਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ,
ਪਰ੍ਯ੍ਯੁषਿਤਾਨ੍ਨਂ ਚ ਤਕ੍ਰਂ ਚ ਪਕ੍ਵਂ ਰਮ੍ਭਾਫਲਂ ਦਧਿ
ਬਾਸੀ ਖਾਣਾ, ਛਾਛ, ਪੱਕਾ ਕੇਲਾ ਤੇ ਦਹੀਂ,
ਨਾਰਿਕੇਲੋਦਕਂ ਰੂਕ੍ਸ਼ਸ੍ਨਾਨਂ ਪਰ੍ਯੁषਿਤੇ ਜਲੇ
ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਬਾਸੀ ਪਾਣੀ,
ਖਾਤਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਵਰ੍षਾਸੁ ਮੂਲਕਂ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਕਾਰਕਮ੍
ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਮਗਰੋਂ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਮੂਲੀ ਖਾਣਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਫ਼ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਵੇਦਂ ਭ੍ਰष੍ਟਭਙ੍ਗਂ ਪਕ੍ਵਤੈਲਵਿਸ਼ੇषਕਮ੍
ਜੋ ਖਾਣਾ ਦੁਬਾਰਾ ਤਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਤੇਲ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ,
ਪਿਣ੍ਡਾਰਕਮਪਕ੍ਵਂ ਚ ਰਮ੍ਭਾ ਫਲਮਪਕ੍ਵਕਮ੍
ਕੱਚੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਲੱਡੂ ਅਤੇ ਕੱਚਾ ਕੇਲਾ,
ਸਘृਤਂ ਰੋਚਨਾਚੂਰ੍ਣਂ ਸਘृਤਂ ਸ਼ੁष੍ਕਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍ 1.16.
ਘਿਉ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਰੋਚਨਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਅਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਸੁੱਕੀ ਚੀਨੀ,
ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਿ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਹਰਾਣਿ ਚ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ, ਗਾਂਧਰਵੀ, ਤੁਰੰਤ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭੋਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਦ੍ਯੋ ਗਮਨਂ ਧਾਵਨਂ ਤਥਾ
ਭੋਜਨ ਮਗਰੋਂ ਤੁਰੰਤ ਤੁਰਨਾ ਜਾਂ ਦੌੜਨਾ,
ਵृਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਰੀਗਮਨਂ ਚੈਵ ਮਨਃਸਨ੍ਤਾਪ ਏਵ ਚ
ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮਨ ਦਾ ਦੁੱਖੀ ਹੋਣਾ,
ਕਟੁ ਵਾਕ੍ਯਂ ਭਯਂ ਸ਼ੋਕਃ ਕੇਵਲਂ ਵਾਯੁਕਾਰਣਮ੍
ਕੜਵੇ ਬੋਲ, ਡਰ ਅਤੇ ਗਮ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਪਕ੍ਵਂ ਰਮ੍ਭਾਫਲਂ ਚੈਵ ਸਬੀਜਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰੋਦਕਮ੍
ਪੱਕਾ ਕੇਲਾ, ਬੀਜਾਂ ਵਾਲਾ ਚੀਨੀ ਮਿਲਿਆ ਪਾਣੀ,
ਮਾਹਿषਂ ਦਧਿ ਮਿष੍ਟਂ ਚ ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍
ਭੈਂਸ ਦਾ ਦਹੀਂ, ਮਿੱਠਾ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਚੀਨੀ ਨਾਲ,
ਪਕ੍ਵਤੈਲਵਿਸ਼ੇषਂ ਚ ਤਿਲਤੈਲਂ ਚ ਕੇਵਲਮ੍
ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਤੇਲ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ,
ਸ਼ੀਤਲੋष੍ਣੋਦਕਸ੍ਨਾਨਂ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਚਨ੍ਦਨਦ੍ਰਵਮ੍
ਠੰਡੇ ਜਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਚੰਦਨ ਦਾ ਲੇਪ,
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵਤ੍ਸੇ ਸਦ੍ਯੋਵਾਯੁਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਏ ਬੱਚੇ, ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਧਿਸਂਘਸ਼੍ਚ ਕਥਿਤਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ 1.16.
ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਵ੍ਯਾਧਿਕ੍ਸ਼ਯਕਰਾਣਿ ਚ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਰੀਕੇ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਕਥਿਤੁਂ ਸਾਧ੍ਵਿ ਯਥਾਰ੍ਥਂ ਵਤ੍ਸਰੇਣ ਚ
ਹੇ ਚੰਗੀ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੱਸਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਕੇਨ ਰੋਗੇਣ ਤ੍ਵਤ੍ਕਾਨ੍ਤੋ ਮृਤਃ ਕਥਯ ਸ਼ੋਭਨੇ
ਕਿਹੜੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਮਰ ਗਿਆ? ਦੱਸ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ।
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਕਥਾਂ ਕਥਿਤੁਮਾਰੇਭੇ ਸਾ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵੀ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਾ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗਾਂਧਰਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੀ।
ਮਾਲਾਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸਭਾਯਾਂ ਲਜ੍ਜਿਤਃ ਕਾਨ੍ਤੋ ਮਮ ਵਿਪ੍ਰ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੁਣ—ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤਮਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ੁਭਾਖ੍ਯਾਨਂ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਗਈ, ਇਹ ਸੁਭਾਗੀ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਅਧੁਨਾ ਮਤ੍ਪ੍ਰਾਣਕਾਨ੍ਤਂ ਦੇਹਿ ਦੇਹਿ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣ
ਹੁਣ, ਹੇ ਸਮਝਦਾਰ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਉਹੀ ਦੇ।