ਖਾਤਸ਼ੀਤੋਦਕਸ੍ਨਾਯੀ ਸੇਵਤੇ ਚਨ੍ਦਨਦ੍ਰਵਮ੍ ਨੋਪਯਾਤਿ ਜਰਾ ਤਂ ਚ ਨਿਦਾਘੇऽਨਿਲਸੇਵਕਮ੍
ਖੱਡੇ ਦੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਚੰਦਨ ਦਾ ਲਗਾਉਣਾ—ਜੋ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਪ੍ਰਾਵृष੍ਯੁष੍ਣੋਦਕਸ੍ਨਾਯੀ ਘਨਤੋਯਂ ਨ ਸੇਵਤੇ
ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਟਮੈਲੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ਰਦ੍ਰੌਦ੍ਰਂ ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਭ੍ਰਮਣਂ ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ 1.16.
ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੀਖੇ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਘੁੰਮਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਖਾਤਸ੍ਨਾਯੀ ਚ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਵਹ੍ਨਿਂ ਚ ਸੇਵਤੇ
ਜੋ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਖੱਡੇ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇਂऽਸ਼ੁਕਵਹ੍ਨਿਂ ਚ ਨਵੋष੍ਣਾਨ੍ਨਂ ਚ ਸੇਵਤੇ
ਜੜੇ ਵਿੱਚ ਧੁੱਪ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਗਰਮੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਵਾਂ ਗਰਮ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਦ੍ਯੋਮਾਂਸਂ ਨਵਾਨ੍ਨਂ ਚ ਬਾਲਾਸ੍ਤ੍ਰੀਕ੍ਸ਼ੀਰਭੋਜਨਮ੍
ਤਾਜਾ ਮਾਸ, ਨਵਾਂ ਚੌਲ, ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਦਾ ਦੁੱਧ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸਦਨ੍ਨਂ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕਾਲੇ ਤृष੍ਣਾਯਾਂ ਪੀਯਤੇ ਜਲਮ੍
ਭੁੱਖ ਲੱਗਣ ਵੇਲੇ ਚੰਗਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਆਸ ਲੱਗਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।
ਦਧਿ ਹੈਯਙ੍ਗਵੀਨਂ ਚ ਨਵਨੀਤਂ ਤਥਾ ਗੁਡਮ੍
ਦਹੀਂ, ਘਿਉ, ਨਵਾਂ ਮੱਖਣ, ਤੇ ਗੁੜ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁष੍ਕਮਾਂਸਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਵृਦ੍ਧਾਂ ਬਾਲਾਰ੍ਕਂ ਤਰੁਣਂ ਦਧਿ
ਸੁੱਕਾ ਮਾਸ, ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ, ਨਵਾਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੂਰਜ, ਤੇ ਬਿਆਸਾ ਦਹੀਂ,
ਰਾਤ੍ਰੌ ਯੇ ਦਧਿ ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀਸ਼੍ਚ ਰਜਸ੍ਵਲਾਃ
ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਤੇ ਹਾਇਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ,
ਰਜਸ੍ਵਲਾ ਚ ਕੁਲਟਾ ਚਾਵੀਰਾ ਜਾਰਦੂਤਿਕਾ
ਹਾਇਜ਼ ਵਾਲੀ, ਵੈਸ਼ਿਆ, ਬਾਂਝ, ਤੇ ਬੁੱਢੀ ਦਲਾਲਣ,
ਯੋ ਹਿ ਤਾਸਾਮਨ੍ਨਭੋਜੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਂ ਲਭੇਤ੍ਤੁ ਸਃ
ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਸਨ੍ਤਤਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ 1.16.
ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜੁੜੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਪੱਕੀ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਾਪੇਨ ਜਾਯਤੇ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਪਾਪੇਨ ਜਾਯਤੇ ਜਰਾ
ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦੀ ਹੈ, ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਪਂ ਮਹਾਵੈਰਂ ਦੋषਬੀਜਮਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਵੱਡਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਇਹ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਾਚਾਰਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਹਰਿਸੇਵਕਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੀ ਧਰਮਕ ਰੀਤ ਤੇ ਚਲਦਾ, ਦਿੱਖ ਲੈ ਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਸਦਾ ਤੀਰ੍ਥਨਿषੇਵਕਮ੍
ਜੋ ਵਰਤ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ, ਸਦਾ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਏਤਾਞ੍ਜਰਾ ਨ ਸੇਵੇਤ ਵ੍ਯਾਧਿਸਂਘਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਜਯਃ
ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਬੁਢਾਪਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਵਰਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਰੋਗਾਣਾਂ ਜਨਕਃ ਕਥਿਤਃ ਸਤਿ
ਜੁਆਰ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਤੇ ਯਥਾ ਸਂ ਚਰਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਚ ਦੇਹਿषੁ
ਜਿਵੇਂ ਇਹ (ਬਿਮਾਰੀਆਂ) ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੰਝ ਹੀ ਇਹ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੁਧਿ ਜਾਜ੍ਵਲ੍ਯਮਾਨਾਯਾਮਾਹਾਰਾਭਾਵ ਏਵ ਚ
ਜਦੋਂ ਭੁੱਖ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਮਿਲੇ,
ਤਾਲਬਿਲ੍ਵਫਲਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਲਪਾਨਂ ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਤਾਲ ਜਾਂ ਬਿਲਵ ਦੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਫੌਰਨ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਣਾ,
ਤਪ੍ਤੋਦਕਂ ਚ ਸ਼ਿਰਸਿ ਭਾਦ੍ਰੇ ਤਿਕ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ 1.16.
ਜਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਕਰਵਾ ਖਾਣਾ,
ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਚ ਧਾਨ੍ਯਾਕਂ ਪਿष੍ਟਂ ਸ਼ੀਤੋਦਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਜਾਂ ਧਨੀਆ ਪੀਸ ਕੇ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਖਾਣਾ,
ਬਿਲ੍ਵਤਾਲਫਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਮੈਕ੍ਸ਼ਵਮੇਵ ਚ
ਜਾਂ ਪੱਕਾ ਬਿਲਵ ਜਾਂ ਤਾਲ ਦਾ ਫਲ, ਜਾਂ ਗੰਨੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣਾ,
ਪਿਤ੍ਤਕ੍ਸ਼ਯਕਰਂ ਸਦ੍ਯੋ ਬਲਪੁष੍ਟਿਪ੍ਰਦਂ ਪਰਮ੍
ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਤ ਤੁਰੰਤ ਘਟਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਭੋਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਜਲਪਾਨਂ ਵਿਨਾ ਤृषਾ
ਭੋਜਨ ਮਗਰੋਂ ਤੁਰੰਤ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਪਿਆਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ,
ਪਰ੍ਯ੍ਯੁषਿਤਾਨ੍ਨਂ ਚ ਤਕ੍ਰਂ ਚ ਪਕ੍ਵਂ ਰਮ੍ਭਾਫਲਂ ਦਧਿ
ਬਾਸੀ ਖਾਣਾ, ਛਾਛ, ਪੱਕਾ ਕੇਲਾ ਤੇ ਦਹੀਂ,
ਨਾਰਿਕੇਲੋਦਕਂ ਰੂਕ੍ਸ਼ਸ੍ਨਾਨਂ ਪਰ੍ਯੁषਿਤੇ ਜਲੇ
ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਬਾਸੀ ਪਾਣੀ,
ਖਾਤਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਵਰ੍षਾਸੁ ਮੂਲਕਂ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਕਾਰਕਮ੍
ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਮਗਰੋਂ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਮੂਲੀ ਖਾਣਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਫ਼ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।