ਕੂਰ੍ਮੋ ਨृਸਿਂਹੋ ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪਵਿਰਾਡ੍ਵਿਭੁਃ
ਕੂਰਮ, ਨਰਸਿੰਘ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ—
ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਕਮਲਾਕਾਂਤੋ ਰੂਪਭੇਦਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ
ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਰੂਪ ਦੇ ਫਰਕ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯੈਵ ਤੇਜੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਯੋਗਿਨਃ
ਯੋਗੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਸ ਹੀ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ृਣੁ ਵਿਪ੍ਰ ਵਰ੍ਣਯਾਮਿ ਯਸ਼ੋਦਾਨਨ੍ਦਯੋਸ੍ਤਪਃ
ਸੁਣੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੇ ਨੰਦ ਦੀ ਤਪस्या ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਵਸੂਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋ ਨਨ੍ਦੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਦ੍ਰੋਣਸ੍ਤਪੋਧਨਃ
ਵਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦ੍ਰੋਣ ਸੀ, ਜੋ ਤਪस्या ਵਿੱਚ ਧਨਵਾਨ ਸੀ।
ਰੋਹਿਣੀ ਸਰ੍ਪਮਾਤਾ ਚ ਕਦ੍ਰੂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਪਕਾਰਿਣੀ
ਰੋਹিণੀ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਤੇ ਕਦਰੂ ਉਹ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਪ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਏਕਦਾ ਚ ਧਰਾ ਦ੍ਰੋਣੌ ਪਰ੍ਵਤੇ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨੇ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਧਰਾ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਸਨ।
ਚਕ੍ਰਤੁਸ਼੍ਚ ਤਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍षਾਣਾਮਯੁਤਂ ਮੁਨੇ 4.9.
ਉਥੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਨ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹਰਿਂ ਦ੍ਰੋਣੋ ਧਰਾ ਚੈਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ
ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਧਰਾ ਨੇ ਵੀ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਤਪਸੀਣੀ ਸੀ।
ਤੌ ਮਰ੍ਤੁਕਾਮੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਵਾਗ੍ਬਭੂਵਾਸ਼ਰੀਰਿਣੀ
ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ।
ਜਨ੍ਮਾਂਤਰੇ ਵਸੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ—
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵਂ ਤਦ੍ਧਰਾਦ੍ਰੋਣੌ ਜਗ੍ਮਤੁਃ ਸ੍ਵਾਲਯਂ ਸੁਖਾਤ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਧਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਯਸ਼ੋਦਾਨਂਦਯੋਰੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਚਰਿਤਂ ਤਵ
ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੇ ਨੰਦ ਦੀ ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਏਕਦਾ ਦੇਵਮਾਤਾ ਚ ਪੁष੍ਪੋਤ੍ਸਵਦਿਨੇ ਸਤੀ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਉਤਸਵ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ—
ਸੁਸ੍ਨਾਤਾ ਸੁਂਦਰੀ ਦੇਵੀ ਰਤ੍ਨਾਲਂਕਾਰ ਭੂषਿਤਾ
ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਨੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਕਸ੍ਤੂਰੀਬਿਂਦੁਨਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਿਂਦੂਰਬਿਂਦੁਸਂਯੁਤਮ੍
ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦਾ ਟਿੱਕਾ ਤੇ ਸਿੰਦੂਰ ਦੀ ਲਕੀਰ ਸੀ।
ਗਜਮੌਕ੍ਤਿਕਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਨਾਸਾਗ੍ਰਂ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਸਦੀ ਨੱਕ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਮੋਤੀ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਨੱਕ ਦੀ ਨੌਕ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਵਕ੍ਰਭ੍ਰੂਭਂਗਿਨਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਕਜ੍ਜਲੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍ 4.9.
ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਵਕਰੀ ਭੌਂ ਤੇ ਵਧੀਆ ਕਾਜਲ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪਕ੍ਵਬਿਂਬਾਧਰੌष੍ਠਂ ਚ ਸਸ੍ਮਿਤਂ ਸੁਂਦਰਂ ਸਦਾ
ਉਸਦੇ ਹੋਠ ਪੱਕੇ ਬਿੰਬ ਫਲ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਸਨ।
ਏਵਂਭੂਤਂ ਮੁਖਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਂਦਰੀ ਸ੍ਵਗृਹੇ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹੀ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਵਾਰ੍ਤਾਮਦਿਤਿਃ ਕਸ਼੍ਯਪਂ ਕਦ੍ਰੁਸਂਯੁਤਮ੍
ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੇ ਕਦਰੂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੁਕੋਪ ਸਾਧ੍ਵੀ ਸਾ ਹਤਾਸ਼ਾ ਰਤਿਕਾਤਰਾ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਈ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ।
ਨ ਦੇਵਾਲਯਯੋਗ੍ਯਾ ਸਾ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾ ਧਰ੍ਮਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਉਹ ਮੰਦਰ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਪਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵਂ ਸਾ ਚਰਦ੍ਵਾਰਾ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਦੇਵਮਾਤਰਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਚਲਦੀ ਹੋਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਬੋਧਯਾਮਾਸ ਕਦ੍ਰੁਂ ਚ ਸਰ੍ਪਮਾਤਰਮ੍
ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਕਦਰੂ ਨੂੰ ਸਿਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਤ੍ਯਜ ਭੀਤਿਂ ਲਭ ਸੁਖਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਸ਼੍ਰੀਹਰੇਰ੍ਮੁਖਮ੍
ਡਰ ਛੱਡ, ਸੁਖ ਪਾ; ਤੂੰ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖੇਗੀ।
ਵਾਂਛਾਂ ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਚ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਚਕਾਰ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਭੁਃ
ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਅਦਿਤਿਰ੍ਦੇਵਕੀ ਚੈਵ ਸਰ੍ਪਮਾਤਾ ਚ ਰੋਹਿਣੀ 4.9.
ਅਦਿਤੀ, ਦੇਵਕੀ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਰੋਹਿਨੀ—
ਰਹਸ੍ਯਂ ਗੋਪਨੀਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਗਦਿਤਂ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਰਾਜ਼ ਜੋ ਲੁਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਅਨਂਤਸ੍ਯਾਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ਯ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਰਸਃ ਪ੍ਰਭੋਃ
ਅਨੰਤ, ਜੋ ਅਣਗਣੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ—