ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣਾਨਾਂ ਚ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਕਾਰਣਮ੍ ।। 1.3.
ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਾਰਿਆਂ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਰਮ ਜੋ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਤਪਸ੍ਤਤ੍ਫਲਦਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਤਪਸ੍ਵੀਸ਼ਂ ਚ ਤਾਪਸਮ੍
ਤਪ, ਉਸ ਦਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਫਲ, ਤਪਸੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਆਪ ਤਪਸੀ।
ਨਿष੍ਕਾਮਂ ਕਾਮਰੂਪਂ ਚ ਕਾਮਘ੍ਨਂ ਕਾਮਕਾਰਣਮ੍
ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਇੱਛਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੈ।
ਵੇਦਰੂਪਂ ਵੇਦਭਵਂ ਵੇਦੋਕ੍ਤਫਲਦਂ ਫਲਮ੍
ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਮੂਲ, ਵੇਦਾਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਫਲ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਫਲ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ ਉਵਾਸ ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਉਸ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਟਿਕ ਗਿਆ।
ਨਾਰਾਯਣਕृਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਯਃ ਪਠੇਤ੍ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੀਵਣ ਸਾਥੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਾਗਾਰੇ ਵਿਪਦ੍ਗ੍ਰਸ੍ਤਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਦੁੱਖੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਸਙ੍ਕਾਸ਼ਃ ਪਞ੍ਚਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਦਿਗਮ੍ਬਰਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫੈਦ ਸਫਟਿਕ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਪੰਜ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਸਿਰਫ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਵਰ੍ਣਾਭ ਜਟਾਭਾਰਧਰੋ ਵਰਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਹ ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਪਟ੍ਟਿਸ਼ਧਰੋ ਜਪਮਾਲਾਕਰਃ ਪਰਃ 1.3.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਤੇ ਭਾਲਾ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮਾਲਾ ਵੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਰੀਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯਃ ਸ਼ਿਵਃ
ਉਹ ਮੌਤ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹਨ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਮੌਤ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਭਾਮृष੍ਟਮੁਖਦृਸ਼੍ਯੋ ਮਨੋਹਰਃ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤੁष੍ਟਾਵ ਤਂ ਪੁਟਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਵਰਂ ਜਯਦਾਨਾਂ ਚ ਵਨ੍ਦੇ ਤਮਪਰਾਜਿਤਮ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਉਸ ਅਜਿੱਤ, ਜਿੱਤ ਤੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼ਂ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਭ ਸਵਾਮੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਵਿਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ਾਕਾਰਣਂ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਘ੍ਨਂ ਵਿਸ਼੍ਵਜਂ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਜਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਜਗਤ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਜਗਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ।
ਤੇਜਃਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤੇਜੋਦਂ ਸਰ੍ਵਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਂ ਵਰਮ੍ ਨਾਰਾਯਣਂ ਚ ਸਂਭਾष੍ਯ ਸ ਉਵਾਸ ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਨ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਭ ਚਮਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।
ਇਤਿ ਸ਼ਮ੍ਭੁਕृਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਯੋ ਜਨਃ ਸਂਯਤਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਸਨ੍ਤਤਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਮਿਤ੍ਰਂ ਧਨਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਮੇਵ ਚ
—ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਧਨ ਤੇ ਇਜ਼ਤ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਧਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤੇ ਸ਼ਮ੍ਭੁਕृਤਂ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍ ਆਵਿਰ੍ਵਭੂਵ ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਨਾਭਿਪਙ੍ਕਜਾਤ੍ 1.3.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਾਣ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਭੂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚੋਂ—
ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਾਸਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਦਨ੍ਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕੇਸ਼ਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ
ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਤਪਸਾਂ ਫਲਦਾਤਾ ਚ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਦਾਮ੍
ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਧਾਤਾ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਜ੍ਞਾਤਾ ਵੇਦਪ੍ਰਸੂਪਤਿਃ ੩੩ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤੁष੍ਟਾਵ ਤਂ ਪੁਟਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਉਹ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਮਵ੍ਯਯਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਗੋਪਵੇषਵਿਧਾਯਿਨਮ੍
ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਟੱਲ, ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੇ ਗਵਾਲੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕਿਸ਼ੋਰਵਯਸਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਗੋਪੀਕਾਨ੍ਤਂ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਦਾ, ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਵृਨ੍ਦਾਵਨਵਨਾਭ੍ਯਰ੍ਣੇ ਰਾਸਮਣ੍ਡਲਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਰਾਸ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਉਹ ਸਥਿਤ ਸੀ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਨਸਿਂਹਾਸਨੇ ਵਰਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕृਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਿਨੀ 1.3.
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਲਈ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਕਰਦੀ ਹੈ।