ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤਪੁਰਾਣਮ੍

स्थूलास्तनूर्विदधतं त्रिगुणं विराजं विश्वानि लोमविवरेषु महान्तमाद्यम्

ਉਹ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੋਆਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ध्यायन्ते ध्याननिष्ठाः सुरनरमनवो योगिनो योगरूढाः सन्तः स्वप्नेऽपि सन्तं कतिकतिजनिभिर्यं न पश्यन्ति तप्त्वा

ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਤਪਸੀ ਤੇ ਜੋਗੀ—ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਵਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਥੋੜੇ ਹੀ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।

वन्दे कृष्णं गुणातीतं परं ब्रह्माच्युतं यतः

ਮੈਂ ਉਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ।

परं कृष्णकथोपेतं पुराणं श्रुति संमतम्

ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਾਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਵੇਦਾਂ ਵਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

सर्वमङ्गलबीजं च सर्वदा मङ्गलप्रदम्

ਇਹ ਸਭ ਸੁਭਾਗਾ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

हरिभक्तिप्रदं शश्वत्सुखदं मोक्षदं भवात्

ਇਹ ਹਰਿ ਭਗਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਲਈ ਸੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

पप्रच्छ सुविनीतं च सुप्रीतो मुनिसंसदि

ਉਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਨਿਮਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।

किमस्माकं पुण्यदिनमद्य त्वद्दर्शनेन च

ਕੀ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ?

वयमेव कलौ भीता विशिष्टज्ञानवर्जिताः 1.1.

ਇਸ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

भवान्साधुर्महाभागः पुराणेषु पुराणवित्

ਤੁਸੀਂ ਬੜੇ ਨੇਕ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ।

श्रीकृष्णे निश्चला भक्तिर्यतो भवति शाश्वती

ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੱਲ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

गरीयसी या साक्षाच्च कर्ममूलनिकृन्तनी

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

भवदावाग्निदग्धानां पीयूष वृष्टिवर्षिणी

ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

यत्रादौ सर्वबीजं च परं ब्रह्मनिरूपणम्

ਜਿਥੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮੂਲ ਤੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

साकारं वा निराकारं परमात्मस्वरूपकम्

ਚਾਹੇ ਉਹ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਹੈ।

ध्यायन्ते वैष्णवाः किंवा शान्ताश्च योगिनस्तथा

ਇਸ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਜੋਗੀ ਮਨ ਵਿਚ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।

प्रकृतेश्च य आकारो यत्र वत्सनिरूपितः

ਤੇ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

गोलोकवर्णनं यत्र यत्र वैकुण्ठवर्णनम्

ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਗੋਲੋਕ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,

अंशानां च कलानां च यत्र सौते निरूपणम् 1.1.

ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸੂਤ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਭਾਗਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,

निगूढं जन्म येषां वा देवानां देवयोषिताम्

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਗੁਪਤ ਜਨਮ ਹਨ,

के वांऽशाः प्रकृतेश्चापि कलाः का वा कलाकलाः

ਕੌਣ ਕਿਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਰੂਪਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ,

दुर्गा सरस्वती लक्ष्मी सावित्रीणाञ्च वर्णनम्

ਦੁਰਗਾ, ਸਰਸਤੀ, ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦਾ ਵਰਣਨ,

जीवकर्मविपाकश्च नरकाणाञ्च वर्णनम्

ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਨਰਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ,

येषाञ्च जीविनां यद्यत्स्थानं यत्र शुभाशुभम्

ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਥਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,

जीविनां कर्मणो यस्माद्योयो रोगो भवेदिह

ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਿਸ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,

मनसा तुलसी काली गङ्गा पृध्वी वसुन्धरा

ਤੁਲਸੀ, ਕਾਲੀ, ਗੰਗਾ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੇ ਵਸੁੰਧਰਾ ਮਨ ਵਿਚ,

शालिग्रामशिलानाञ्च दानानाञ्च निरूपणम्

ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ,

गणेश्वरस्य चरितं यत्र तज्जन्म कर्म च

ਜਿੱਥੇ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ ਚਰਿਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਮ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ,

यदपूर्वमुपाख्यानमश्रुतं परमाद्भुतम् 1.1.

ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ, ਬਹੁਤ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ,