ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਦਰਸ਼ਨ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਛੇ ਮੂੰਹ, ਸੋਲਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਚੋਵੀ ਅੱਖਾਂ ਸਨ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਭੈਬੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੌਲੀ ਹੱਸ ਰਹਿਆ ਸੀ, ਕਿਰਪਾਲੂ ਦਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ—ਵੱਡੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲਾ ਰੰਗ, ਧਰਮੀ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। ਉਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਨਿਣੈ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਪਰਮ ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਮਾਲਾਵਤੀ ਡਰੀ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਯਮ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ?" ਯਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਸੁਧਵਤੀ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ। ਮੈਂ ਸਮਾਂ ਹਾਂ, ਮੌਤ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ—all are very hard to overcome." ਮੌਤ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ।" ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ?" ਮੌਤ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਤਪ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਸੁਧਵਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਤੇ ਉਜਲੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਾਂ—ਮੈਂ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਮੌਤ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਧਰਮ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।" ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ?" ਸਮੇਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫਿਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਗਿਆਨੀ ਯੋਗੀ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਹਵਾ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੰਕਰ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਦਰਖ਼ਤ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਛਿਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਅੰਤ ਵੇਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਜੋ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜਿਸਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਮੌਤ ਦੀ ਮੌਤ, ਪਰਮ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਇਆ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਹਿਦਾ ਵਰ ਦੇ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੰਦੇਹ ਹੈ? ਪੁੱਛ ਲਓ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ ਕੁੜੀ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਲਾਵਤੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁਧਵਤੀ ਸੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੇ ਕਾਰਣ ਤੇ ਉਪਕਾਰਣ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕਿਹੜੀ ਐਸੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਉੱਪਜਦਾ ਨਹੀਂ? ਜੋ ਕੁਝ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣਿਆ ਹੋਵੇ।" ਮਾਲਾਵਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਬੋਲੇ, "ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਬੀਜ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਭ ਵਾਰਤਾਲਾਪ, ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸੱਚਾਈ ਮਾਲਾਵਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।