ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਸਾਰ ਅਤੇ ਉੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮਨ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ, ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਤੇ ਪੈਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰੱਖ ਕੇ ਲੈਟ ਗਿਆ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਪਲ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਣਾ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜਾਹ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਈ। ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਕਹਿਆ, "ਹੇ ਸੱਜਣ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।" ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਚੰਦਨ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਤੇ, ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਸ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਦਿਵਯ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ, ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਐਸੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਨਿਮਰਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵੀਕੁੰਠ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਚੰਗਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਤ੍ਰ ਦੀ ਹਾਨੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਦੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਲੈਟਣ, ਖਾਣ, ਨ੍ਹਾਉਣ, ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਜਾਗਣ ਸਮੇਂ, ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਲਾਵਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ। "ਹੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਹੇ ਧਰਮ, ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ," ਉਹ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਚਿਤਰਰਥ ਦੀ ਧੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਸਵੇਰੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਈ। ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਕਹਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ — ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦੇ?" ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਪਤੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ। ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਗੰਧਰਵ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ; ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ, ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ? ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਚ ਆਨੰਦ ਹੈ; ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦੁਖ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਖੁਦ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਹੀਦੀ ਹੋਈ ਵਸੀਲੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨੀ ਹਰ ਥਾਂ ਘੱਟ ਹਨ; ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਔਰਤ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ?" ਮਾਲਾਵਤੀ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਨੂੰ ਅਮਰਤਾ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਿੰਨੇ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।" ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀ ਹੈ: "ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗੁਣ, ਤੇਜ, ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ, ਹਰੀ ਵਰਗਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘਾ; ਚੰਦ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਰਗਾ, ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਨੋਹਰ, ਕਾਮ ਦੇਵ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣਾ; ਬੋਲੀ ਤੇ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਗੁ ਵਾਂਗ ਬੁਧੀ; ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਵਰਗਾ; ਸੱਚ ਵਿੱਚ, ਸੱਚ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਕ; ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ; ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਲਾਵਤੀ ਆਪਣੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ, ਪਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇਛਾ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।