ਇੱਕ ਸੁਭ ਗੜ੍ਹੀ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਉਪਨਯਨ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਉਪਬਰਹਣ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉੱਤੇ, ਉਪਬਰਹਣ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲੱਭ ਮੰਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਗੰਡਕੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਪਬਰਹਣ ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਚੁਣ ਲਿਆ। ਉਹ ਗੰਧਰਵ, ਜੋ ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਪਬਰਹਣ ਨੇ ਰੰਭਾ ਦੀ ਨੱਚਣ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੌੰਦਰਯ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ ਗੀਤ ਛੱਡ ਕੇ ਸਭਾ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ ਕਿ, "ਤੂੰ ਜਾ, ਹੁਣ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗੰਧਰਵੀ ਅਵਸਥਾ ਛੱਡ ਦੇ।" ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਬਿਨਾ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਪਬਰਹਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਮੁੱਖ ਨਾਡੀਆਂ—ਮੂਲਾਧਾਰ, ਸਵਾਧਿਸ਼ਠਾਨ, ਮਣੀਪੂਰ, ਅਨਾਹਤ, ਇਡਾ, ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ, ਮেধਾ, ਪਿੰਗਲਾ, ਵਿਸ਼ੁੱਧਾ, ਨਿਰੁੱਧਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਡੀਆਂ—ਸਭ ਨੂੰ ਭੇਦ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹੰਸਾ ਤੱਤ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋ ਕੇ, ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਿੰਨ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਦੁਲੱਭ ਵੀਣਾ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਨਿੱਕਾਸ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਉਚਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਸਿਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤੇ ਪੈਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਗਿਆ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰੋ ਪਏ। ਪੰਜਾਹ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ। ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ, ਸੱਜਣ, ਮੈਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਹਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਚੰਦਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਨ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਰਮਣੀਯਾ ਥਾਂ ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿ ਕੇ ਕਿੰਨੇ ਖੇਡ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਪਬਰਹਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵੈਕੁੰਠ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰਕੇ ਦੁਲੱਭ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਚੰਗਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦੁੱਖ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਚਾਹੇ ਲੇਟੇ ਹੋਈਏ, ਖਾਂਦੇ, ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ, ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਦੇ ਜਾਂ ਜਾਗਦੇ, ਇਕ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਇੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਹੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ, ਹੇ ਧਰਮ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ!"—ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ।